قوعام • 17 شىلدە، 2019

كوپ بالالى انالارعا كومەك كورسەتۋدە كەدەرگىلەر بولماۋى ءتيىس

168 رەت كورسەتىلدى

بىرنەشە اي بۇرىن وسكەمەندە وتكەن Nur Otan پارتياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ ءححىى كونفەرەنتسياسىندا ايماق باسشىسى دانيال احمەتوۆ وڭىردەگى كوپ بالالى جانە از قامتىلعان بالالاردىڭ اتا-انالارى بالاباقشاداعى تاماقتانۋ تولەمىنەن بوساتىلاتىنىن، وسى ساناتتاعى وتباسىلاردىڭ بالالارى ۋنيۆەرسيتەتكە جانە كوللەدجگە تۇسكەندە جەڭىلدىك جاسالاتىنىن، مەكتەپ جاسىنداعى بالالارىنا فورما ساتىپ الۋعا مەملەكەت جاردەم كورسەتەتىنىن ايتقان ەدى. بەس اي ىشىندە قانداي جۇمىستار اتقارىلدى؟ نەندەي كەمشىلىكتەر بار؟

بۇل ماسەلەلەر جاقىندا، وسكەمەندە وتكەن كوپ بالالى وتباسىلاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءجون­ىن­دەگى قوعامدىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتى­رىسىندا جان-جاقتى تالقىلاندى. ورا­يى كەلگەندە ايتا كەتەيىك، وبلىس اكىمى دا­نيال احمەتوۆتىڭ ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن كوميس­سيا قۇرامىنا كوپ بالالى انالار، باق جانە قوعامدىق بىرلەستىك وكىلدەرى ەنگەن. 
وقۋشىلار فورماسىز قالا جازدادى

قىر استىندا – قىركۇيەك. مەكتەپتەردە ساباق باستالادى. كوپ بالالى جانە از قام­تىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى بۇعان دايىن با؟ كوميسسيا وتىرىسىندا بايانداما جاساعان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل باي­جانوۆانىڭ سوزىنەن تۇيگەنىمىز، الداعى جاڭا وقۋ جىلىندا ايماقتاعى بارلىق كوپ بالالى جانە تۇرمىسى تومەن وتباسىنىڭ بالالارىنا (جالپى سانى – 33 583، ونىڭ 23 مىڭى كوپ بالالى، 10 مىڭى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ وقۋشىلارى) مەكتەپ فورماسى مەملەكەت ەسەبىنەن ساتىپ اپەرىلمەك. وسى ماقساتقا وبلىس، قالا جانە اۋدان بيۋدجەتتەرىنەن 626 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپ، شىعىس قازاقستانداعى مەكتەپ فورمالارىن تىگەتىن 5 تاۋار ءوندىرۋشى («اقتۇمار»، «ۋك يۋنيس»، «سەمسپەتسسناب»، «اقماڭداي»، «Instar») انىقتالدى. باسقارما باسشىسى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا، قازىر وڭىردەگى 580 مەكتەپتىڭ 260-سى فورما ساتىپ الۋ جونىندە كەلىسىمشارت جاساس­تى، 299 مەكتەپ كەلىسىمشارت ءراسىمىن جاقىندا اياقتاۋعا ۋادە بەردى. اباي، اياگوز، بورودۋليحا، كۇرشىم، تارباعاتاي جانە ءۇرجار اۋداندارى بۇل جۇمىستى 100 پايىزعا جەتكىزدى. ال بەسقاراعاي اۋدانىنداعى 21 مەكتەپ جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ءالى كۇنگە دەيىن كەلى­سىمشارت جاساسپاعان. «بۇل ماسەلەنى اقپان ايىندا ايتقانبىز. ەكى ايدان كەيىن ساباق باستالادى. ال سىزدەر ءالى جۇرسىزدەر! قاراجات بار، تاۋار وندىرۋشىلەر بەلگىلى. نەگە ىسكە كىرىسپەيسىزدەر؟ ءبىر اپتا ۋاقىت بەرەمىن. ماسەلە شەشىلمەسە، كوميسسيا وتىرىسىندا قارايمىز» دەدى د.احمەتوۆ.

ايتپاقشى، وسى جيىندا بەسقاراعاي اۋدانى اكىمدىگىنىڭ كوپ بالالى وتباسىلاردى باسپانامەن قامتۋ جونىندەگى اۋداندىق كوميسسيا جۇمىسىنا سالعىرت قاراعاندىعى دا بەلگىلى بولدى. ءبىر قىزى­عى، بەسقاراعاي اۋدانى اكىمدىگى جيىن­عا كوميسسيا قۇرامىنا ەنگەن كوپ بالالى انالاردىڭ بىردە-ءبىرىن شاقىرماپتى. «كوميسسيا مۇشەسى تاتيانا ۆلاسوۆا بار ما؟» دەگەن وبلىس اكىمىنىڭ سۇراعىنا: «ونىڭ بالاسى اۋىرىپ قالىپ، كەلە المادى» دەسە، «ليۋبوۆ يۆانوۆنا قايدا؟» دەگەن ساۋالىن جاۋاپسىز قالدىردى. «مەن اۋدان اكىمدەرىنە «ەڭ كەم دەگەندە ءۇش كوپ بالالى انا كوميسسياعا كىرسىن» دەپ تاپسىرما بەرگەنمىن. بىردە-بىرەۋى جوق» دەپ اشۋعا بۋلىققان د.احمەتوۆ ەڭبەك دەمالىسىندا جۇرگەن بەسقاراعاي اكىمىن شۇعىل جۇمىسقا شاقىرىپ، وسى ماسەلەمەن شۇعىلدانۋدى جانە Nur Otan پارتياسى وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى انۋاربەك مۇحتارحانوۆقا پارتيالىق كوميسسيا قۇرىپ، اۋدانداعى كوپ بالالى انالارمەن كەزدەسۋدى تاپسىردى.

ۇنەمدەگەن قارجىعا ءۇي الا ما؟

وسى جيىندا وبلىستاعى باسپاناعا مۇقتاج كوپ بالالى وتباسىلاردى ۇيمەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءار اۋداندا ارنايى كو­ميس­سيا قۇرىلىپ جۇمىس ىستەگەنى، ال­دا­عى ۋاقىتتا 230 كوپ بالالى وتباسى قو­نىس تويىن تويلايتىنى تۋرالى جا­عىم­دى جاڭالىق ايتىلدى. دەمەك، 230 اناعا پاتەر تەگىن بەرىلمەك. بۇل ماقساتتا وب­لىس­تىق «پارىز» قورىنان ءتيىستى قارجى ءبولى­نىپتى. جۋرناليستەردىڭ قاتىسۋىمەن اشىق فورماتتا، جاريا وتكەن كوميسسيا وتى­رى­سىندا د.احمەتوۆ قاراماعىنداعى اۋدان اكىم­دەرىنە تولىق سەنبەدى مە، الدە ماسە­لەنىڭ انىق-قانىعىنا كوزىن جەتكىزەيىن دەدى مە، ءوڭىردىڭ بارلىق اۋداندارىن­دا­­عى كوپ بالالى انالارمەن جەكە-جەكە سويلەستى. 

د.احمەتوۆكە بەينە رەجىمدە جەكە-جەكە ەسەپ بەرگەن اۋدان اكىمدەرىنىڭ ءبىرى اق­شانى ۇنەمدەپ، 3 ءۇيدىڭ ورنىنا 4 ءۇي ساتىپ العاندىعىن، ەكىنشىسى كوپ بالالى انالاردىڭ بارلىعىنان قولحات جازدىرىپ العاندىقتارىن، ءۇشىنشىسى بەرىلگەن قاراجاتتى شاشاۋىن شىعارماي جەتكىزۋگە تىرىسقانىن ايتتى. «5 ميلليون تەڭگە ۇنەمدەدىك. بۇل قارجىعا ەكى ءۇي الۋعا بولادى» دەدى گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ اكىمى قاليحان بايعونىسوۆ. التاي اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرجان توقسەيىتوۆ قوردان بولىنگەن 11 ميلليوننىڭ 9 ميلليونىنا، كۇرشىم اكىمى دۋلات قاجانوۆ 5 ءۇي الۋعا بولىنگەن 15 500 ميلليون تەڭگەنىڭ 8 ميلليونىنا باسپانا الىنعانىن جەتكىزدى. ال زايسان اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك اقتانوۆ 7 ءۇيدىڭ ور­نىنا 11 ءۇي ساتىپ الىنعانىن، ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ 23 كوپ بالالى وتباسى ۇيلەردى وزدەرى تاڭ­دا­عانىن، قوردان بولىنگەن 73 ميلليون تەڭ­گە­دەن 12 ميلليون تەڭگە ۇنەمدەلگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. وسى رەتتە «اۋدان اكىم­دەرى ۇنەم­دەگەن قارجىعا كوپ بالالى وتباسى­لار­عا تاعى دا ۇيلەر الىنا ما؟» دەگەن سۇ­راق تۋىنداۋى مۇمكىن. مۇنى ۋاقىت كورسەتە جاتار.  

شورمانوۆ پەن شاتسكي 

اۋەلگىسى – وبلىستىق كاسىپكەرلىك باس­قارماسىنىڭ باسشىسى، ەكىنشىسى  – وب­لىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى. سوڭعى ۋاقىتتا وبلىس اكىمى د.احمەتوۆ ەكەۋىنە اكىمدىكتە وتەتىن جيىن­داردا قاتتى شۇيلىگىپ ءجۇر. شۇيلىگەتىن ءجونى دە بار سەكىلدى. ءبىر اي بۇرىن عانا ايماق باسشىسى كوپ بالالى وتباسىلارعا قاتىستى جيىندا ەكى مەكەمە باسشىسىن سىن ساداعىنا الىپ: «وبلىستىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسى مەن وبلىستىق كاسىپ­كەرلىك باسقارماسى جۇمىستى وزگە­لەرگە جۇكتەگەندى جاقسى كورەدى. ماعان كاسىپ­ورىنداردىڭ ءتىزىمى ەمەس، ولاردىڭ ۇسىن­عان باعدارلامالارى قاجەت. ءبىز وڭىردەگى كاسىپورىندارعا مەكتەپ فورماسىن تىگۋ ءۇشىن 625 ميلليون تەڭگەنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىسىن بەرگەلى وتىرمىز. ولار مەملەكەتتىك تاپسىرىس العىسى كەلسە، سو­عان ساي وزدەرىنىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارت­تىرىپ، قورلارىن جاڭارتۋى ءتيىس. ولار بىزگە وزدەرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جو­با­سىن ازىرلەپ، ۇسىنسىن. وكىنىشكە قاراي، بۇل جۇمىس جۇرگىزىلگەن جوق. وسىلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، مەكتەپ فورماسىن قىتاي مەن تۇركيادان تاسى­مال­داۋدان قۇتىلمايمىز» دەگەن ەدى. بۇل جولعى قوعامدىق كوميسسيا وتىرى­سىندا وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان شور­مانوۆ پەن وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالا­تاسىنىڭ ديرەكتورى يگور شاتسكي تاعى دا ءسوز ەستىدى. كوپ بالالى انالارعا نە­سيە بەرىپ، ولاردىڭ ءوز كاسىبىن جۇرگىزۋى ءۇشىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن دۇرىس ءجۇر­گىزبەگەنى ءۇشىن. ە.شورمانوۆتىڭ ايتۋىن­شا، قازىر «ەڭبەك» باعدارلاماسى بو­يىنشا وسكەمەندە ەكى جوبا قارالىپ جاتىر ەكەن. كوپ بالالى انانىڭ ءبىرى ءدۇ­كەن اشۋدى كوزدەسە، ەكىنشىسى شاشتاراز قىزمەتىن جانداندىرماق. ودان بولەك «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدار­لا­ما­سى­مەن گرانت قاراجاتىنا ءۇمىتتى بەس جوبا دايىن تۇر. مۇنىڭ سىرتىندا وڭىرلىك «اقنيەت» باعدارلاماسى بويىنشا كۋر­چاتوۆ قالاسىندا ءبىر جوبا قولعا الىنىپتى.

وبلىس اكىمى بۇل جۇمىستارعا كوڭىلى تولمايتىنىن جەتكىزىپ: «ءوزىنىڭ كاسىبىن اشىپ، شارۋاسىن دوڭگەلەتكىسى كەلەتىن كوپ بالالى وتباسىلار از ەمەس. مۇنى مەن جۇمىس بابىمەن اۋدان، قالالارعا بار­عاندا، جۇرتپەن كەزدەسكەندە كورىپ ءجۇرمىن. بۇگىنگە دەيىن وبلىستاعى 26 مىڭنان استام كوپ بالالى وتباسىنىڭ قانشا پايىزى نەسيە الىپ، كاسىبىن باستادى؟ ءسىز ايتقانداي بىرەن-ساران عانا. نەگە؟ ويتكەنى ولار كومەكتى قالاي الاتىنىن، جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قالاي قول جەتكىزەتىنىن بىلمەيدى. ولاردىڭ سىزدەرگە كەلەتىن ۋاقىتى جوق. ولار بالا-شاعاسىمەن، ءۇي شارۋاسىمەن شۇعىلدانادى. قاجەتتى اقپارات جەتپەي جاتىر. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ناشار. سىزدەر كوپ بالالى انالارمەن كەزدەس­كەن جوقسىزدار. ءۇش اي ۋاقىت بەرەمىن، جۇمىستى شيراتپاساڭىزدار ءتيىستى شارا قول­دانامىز» دەدى.

«فەيسبۋكقا، وزىمە جازىڭىزدار»

جيىندا كوپ بالالى جانە جاعدايى تومەن وتباسى مۇشەلەرىنىڭ كوللەدج بەن ۋنيۆەرسيتەتكە جەڭىلدىكپەن وقۋعا ءتۇسۋ جايى دا قارالدى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل بايجانوۆانىڭ ايتۋىنشا، بيىل وڭىردە 15 مىڭنان استام تۇلەك 9-سىنىپتى بىتىرسە، سونىڭ 969-ى كوپ بالالى وتباسىدان شىققان ەكەن. 15 مىڭنىڭ 5 289-ى (ونىڭ 642-ءسى كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى) كوللەدجگە قۇجاتتارىن تاپسىرۋعا نيەتتەنىپ وتىرعان كورىنەدى. ال ايماقتا 11-سىنىپتى 8490 تۇلەك اياقتاسا، سونىڭ 479-ى كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى. از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ 9 جانە 11-سىنىپتى بىتىرگەندەرىنىڭ سانى – 2862.

«قۇجات تاپسىرۋ ۋاقىتى باستالعان 20 ماۋسىمنان بۇگىنگە دەيىن كوللەدجدە وقۋعا كوپ بالالى وتباسىدان شىق­قان 285 بالادان ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. قازىر­گى كۇنى اتالعان ساناتقا جاتاتىن 630 تۇلەكپەن كاسىپتىك باعدارلاۋ جۇمىس­تارى ءجۇر­گىزىلۋدە» دەگەن باسقارما باسشىسىنىڭ ورىن­باس­ارى كوللەدجدەرگە قۇجات تاپسىرۋ مەرزىمى تامىزدىڭ 20-سى كۇنى اياقتالا­تىنىن جەتكىزدى. وبلىس اكىمى اۋدانداعى كوميسسيا مۇشەلەرىنە وسى ماسەلەگە مۇقيات قاراۋدى، ەشبىر بالا جەڭىلدىكتەن تىس قالماۋىن قاداعالاۋدى تاپسىردى. 

قوعامدىق كوميسسيا وتىرىسىندا بالا­باقشا تولەمىنەن بوساتىلعان كوپ بالا­لى وتباسىلار تۋرالى دا ءسوز بولدى. وب­لىستىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋ­مەت­تىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى ەربولات وشاقباەۆ بيىلعى مامىر ايىنان باستاپ وڭىردەگى كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى مەن ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالار (ولاردىڭ سانى – 3518) بالاباقشاعا تەگىن بارىپ جۇرگەنىن، بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 200،2 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەنىن ايتتى.

باسقارما باسشىسىنىڭ سوزىنەن ۇققانىمىز، الەۋمەتتىك كومەككە مۇقتاج ادامدار الەۋمەتتىك قورعاۋ ورگانىنا مىنا قۇجاتتاردى تاپسىرۋى ءتيىس: جەكە كۋالىگى، تۇراقتى تۇرىپ جاتقان جەرىن راستايتىن انىقتاما، وتباسى قۇرامى تۋرالى مالىمەت، وتباسى مۇشەلەرىنىڭ تابىسى تۋرالى مالىمەت. بۇل قۇجاتتار «ە حالىق»، «ە-سوبەس» سياقتى اقپاراتتىق جۇيەلەر ارقىلى ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىنسىز-اق الىنادى. بار بولعانى ءتورت قۇجات. «قازىر تسيفرلاندىرۋ ءداۋىرى. بۇل ءتورت قۇجاتتى اتا-انالار ەمەس، اكىمدىك جيناۋى كەرەك. مەملە­كەتتىڭ قۇندىلىعى سانالاتىن انالارىمىز قۇجاتقا باس قاتىرماۋى كەرەك. ەگەر قانداي دا ءبىر ماسەلە بولسا، وزىمە ايتىڭىزدار، فەيسبۋگىما، ينستاگرامعا جازىڭىزدار» دەپ تۇيىندەدى د.احمەتوۆ.

شىعىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇرلانعان 28 كولىك تابىلدى

وقيعا • بۇگىن، 15:11

اتىراۋدا 23 ادامدى شايان شاققان

ايماقتار • بۇگىن، 13:35

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:11

ۇقساس جاڭالىقتار