باقىلاۋ بار, ناتيجە جوق
سەيسەنبى, 21 مامىر 2013 1:35
ءبىر كەزدەرى «اسىرا سىلتەۋ بولماسىن, اشا تۇياق قالماسىن» دەپ جاپپاي قىرىلعان مالداي, بۇگىندە ەندى بەكىرە بالىقتارىنىڭ جويىلۋ جايى بىتپەس جىرعا اينالدى. ونىڭ قاشان توقتارى دا بەلگىسىز. بەلگىلىسى جايىق-كاسپي باسسەينىندەگى باعالى بالىقتار ءتۇرى تۇگەسىلىپ بارا جاتىر دەگەن دابىلدان بار قازاقستاندىق قۇلاعدار شىعار دەپ ويلايمىز. ايتپەسە, وسى بەكىرەنى جىلان جالاعانداي جويۋ جايى كورشىلەس ەلدەردىڭ اراسىندا تەك قازاقستاندا عانا ايرىقشا ءورشىپ تۇرعان كورىنەدى.
سەيسەنبى, 21 مامىر 2013 1:35
ءبىر كەزدەرى «اسىرا سىلتەۋ بولماسىن, اشا تۇياق قالماسىن» دەپ جاپپاي قىرىلعان مالداي, بۇگىندە ەندى بەكىرە بالىقتارىنىڭ جويىلۋ جايى بىتپەس جىرعا اينالدى. ونىڭ قاشان توقتارى دا بەلگىسىز. بەلگىلىسى جايىق-كاسپي باسسەينىندەگى باعالى بالىقتار ءتۇرى تۇگەسىلىپ بارا جاتىر دەگەن دابىلدان بار قازاقستاندىق قۇلاعدار شىعار دەپ ويلايمىز. ايتپەسە, وسى بەكىرەنى جىلان جالاعانداي جويۋ جايى كورشىلەس ەلدەردىڭ اراسىندا تەك قازاقستاندا عانا ايرىقشا ءورشىپ تۇرعان كورىنەدى. سوندىقتان ءبىر جىل, ءارى كەتسە ەكى جىلدان كەيىن قورعايتىن بەكىرە تۇقىمداس بالىق ءتۇرى قالماۋى دا بەك مۇمكىن ەكەن. بۇل تۋرالى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن «نۇر وتان» حدپ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بوران راقىمبەكوۆ جاريا ەتتى.
ول قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە بەكىرە تۇقىمداس بالىق قورىنا قاتىستى كۇردەلى جاعداي قالىپتاسىپ وتىرعانىن جوققا شىعارماي ءارى جاسىرماي اشىق ايتتى. سوڭعى ون جىلدا بەكىرە بالىعىنىڭ سانى 61 ملن.-نان 2012 جىلى 1,3 ملن.-عا بىردەن ازايىپ كەتكەن. ءوز الدىمىزعا دەربەس ەل بولدىق دەگەندە, باعالى بالىقتىڭ وسىلايشا جۇرتتىڭ كوز الدىندا قىرىلىپ جاتقانى قالاي؟ قانشاما ايتىلسا دا, نەلىكتەن ءبىر جەمىسىن بەرەتىن ناقتى شارا قولعا الىنبايدى؟ ونىڭ ءبارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ دارمەنسىزدىگى مەن جاۋاپسىزدىعىنان كورىنەدى. قىلمىسكەرلەر الاقاندا جۇرسە دە, بىردە-ءبىر ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ انىقتالماعان. ال ونىڭ سالدارى حالىق بايلىعىنىڭ تالان-تاراجعا سالىنىپ, شەتەل اسۋىنا اكەلىپ سوعۋدا. سەبەبى, مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنعان ءتيىستى شارالارعا قاراماستان, بەكىرە بالىقتارىن زاڭسىز اۋلاۋ توقتاتىلماي وتىر. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كۇشىمەن 3 جىل ىشىندە 991 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ونىڭ تەك 446-سى عانا سوتقا جەتكەن. سوندا بايقاساڭىز, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ سالعىرتتىعى سالدارىنان قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ جارتىسى عانا ءتيىستى جەرىنە جەتىپ وتىر, دەيدى بوران عيزات ۇلى.
ماسەلەنىڭ وتە وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, «نۇر وتان» حدپ جاعدايدى تۇراقتى باقىلاۋعا العان كورىنەدى. ەڭ باستى ماسەلە, بالىقتى تالان-تاراجعا سالۋشىلارمەن قوعام, حالىق بولىپ بىرلەسە كۇرەسۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. سوندىقتان دا, «نۇر وتان» حدپ بۇل وزەكتى ماسەلەگە قوعامنىڭ, حالىقتىڭ, اسىرەسە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نازارىن اۋدارۋدى قولعا الىپ وتىر. ويتكەنى, سوناۋ 2009 جىلى ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسى بەكىرەنى اۋلاۋداعى براكونەرلىك پەن شەكتەن شىققاندىق ونىڭ جويىلۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىنىن ايتقان ەدى. الايدا, «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس» كۇيىندە قالعاندىقتان, بيىلعى جىلى باس پروكۋروردىڭ توراعالىعىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ۆەدومستۆوارالىق كەڭەسى تاعى ءوتتى. وندا وسى ماسەلە تاعى كوتەرىلدى. بەكىرە جويىلىپ بارا جاتىر, شۇعىل تۇردە ءتيىمدى دە قاتاڭ شارا قاجەتتىگى ايتىلدى. دەگەنمەن, ءالى دە جاعدايدىڭ وزگەرە باستاعانى كورىنبەيتىن سەكىلدى. سەبەبى, «نۇر وتان» حدپ جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس پەن پارتيانىڭ قوعامدىق قابىلداۋىنا جانە پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ جەدەل شارا قولدانۋ ورتالىعىنا ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارى ءالى دە توپىرلاپ ءتۇسىپ جاتسا كەرەك.
مىنە, وسىنداي جاعدايلارعا بايلانىستى اتىراۋ وبلىسىندا بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى براكونەرلىككە قارسى ارەكەت ەتۋگە جانە بالىق قورىن ساقتاۋعا باعىتتالعان «نۇر وتان» حدپ پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتىن قۇرۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپتى. ونىڭ قۇرامىنا سالانى جەتىك بىلەتىن ماماندار, ءماسليحات دەپۋتاتتارى ەنگەن. اتالعان بەكەت جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ «نۇر وتان» حدپ ءتيىستى قۇقىق قورعاۋ جانە باقىلاۋشى ورگاندارمەن بەكىتكەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا سايكەس ءارى زاڭ شەڭبەرىندە جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, وسى ءىس بويىنشا بىرلەسكەن 16 رەيد وتكەن. زاڭسىز بالىق اۋلاپ جۇرگەن براكونەرلەر قولعا تۇسكەن. ناتيجەسىندە, 8 ماتەريال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولدانىپتى.
وسى, دەر ۋاقىتىندا «نۇر وتان» حدپ ۇيىمداستىرعان بەكەت جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا, بالىق قورىن قورعاۋ سالاسىنداعى وسال تۇستار انىقتالعان. سونىمەن قاتار, وسى اكتسيانى وتكىزۋ ناتيجەسى ايماق تۇرعىندارىنىڭ وڭ باعاسىنا جانە قولداۋىنا يە بولۋدا ەكەن. ەندى پارتيا جيناقتاعان وسى وڭ تاجىريبەنىڭ الدا دا كەلەڭسىزدىكتەرمەن كۇرەستە قاجەت بولارى ءسوزسىز.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
