تىزەسىن بۇكسە دە, ونى ەشكىم اقتاپ المايدى
بەيسەنبى, 11 ءساۋىر 2013 2:05
كەزىندە راقىمشىلىققا ىلىككەن مۇحتار ءابىلازوۆتىڭ قايتادان الاياقتىق ارەكەتكە باراتىنىن كىم ويلاعان, مەملەكەت باسشىسى ول جازدىم-جاڭىلدىم دەگەن سوڭ سەنىم ارتىپ, كەشىرىم جاساعانىن ۇمىتپاعان بولارسىزدار, وقىرمان قاۋىم. اقىرىندا سەنىمدى اقتاماق تۇگىلى, جىمىسقىلىق ارەكەتىن تاعى جالعاستىرىپ, الەم داعدارىس تولقىنىندا تۇرعان كەزدە ءوزى باسقارعان بتا-بانكتىڭ قارجىسىن تالان-تاراجعا سالدى. ونى بانكتى تەكسەرۋگە كەلگەن ارنايى ساراپشىلار توبى انىقتادى. العاشقى تەكسەرىس كەزىندە ولار 2 ملرد. دوللاردىڭ جەتىسپەيتىنىن جاريالادى.
بەيسەنبى, 11 ءساۋىر 2013 2:05
كەزىندە راقىمشىلىققا ىلىككەن مۇحتار ءابىلازوۆتىڭ قايتادان الاياقتىق ارەكەتكە باراتىنىن كىم ويلاعان, مەملەكەت باسشىسى ول جازدىم-جاڭىلدىم دەگەن سوڭ سەنىم ارتىپ, كەشىرىم جاساعانىن ۇمىتپاعان بولارسىزدار, وقىرمان قاۋىم. اقىرىندا سەنىمدى اقتاماق تۇگىلى, جىمىسقىلىق ارەكەتىن تاعى جالعاستىرىپ, الەم داعدارىس تولقىنىندا تۇرعان كەزدە ءوزى باسقارعان بتا-بانكتىڭ قارجىسىن تالان-تاراجعا سالدى. ونى بانكتى تەكسەرۋگە كەلگەن ارنايى ساراپشىلار توبى انىقتادى. العاشقى تەكسەرىس كەزىندە ولار 2 ملرد. دوللاردىڭ جەتىسپەيتىنىن جاريالادى.
ىلە ءابىلازوۆ قىزمەتىنەن الىندى. وزىنە قاۋىپ تونگەنىن ءبىلىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بانككە رەيدەرلىك شابۋىل جاسالدى دەگەن جالعان اقپارات تاراتىپ, شەتەل اسىپ كەتتى. سول كەزدە ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءابىلازوۆتىڭ وففشورلىق كومپانيالاردى پايدالانۋ ارقىلى اتالمىش بانككە 900 ملن. دوللار كولەمىندە شىعىن كەلتىرگەنىن مالىمدەدى. ال 2011 جىلى ونىڭ مەملەكەت قارجىسىن ىسىراپ ەتكەنى جونىندە لوندوندا سوت پروتسەسى باستالعان بولاتىن. الايدا, الاياق ءتۇرلى امال قولدانىپ, ولاردان دا بوي تاسالاپ ۇلگەردى.
ايتپاقشى, ول وسى لوندوننىڭ ەڭ الەۋەتتى حامپستەد ورامىندا ۋاقىتشا تۇرمىس كەشتى. بريتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ونىڭ اۋماعى 4,5 مىڭ شارشى مەتر بولعان. وسىنشاما كولەمگە كىتاپحانا, جاتتىعۋ زالدارى, جەراستى پاركينگ جانە تاعى باسقا كوز تارتار كەرەمەتتەر ورىن تەپكەن. سوندىقتان دا ول جايلى جەردە ءوزىن اقتاپ الۋدىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرىن ويلاستىرىپ, جالعان شاتپاقتارىن ايتۋدان جالىقپادى.
ادامنىڭ اقىلىنا سىيمايتىن شىتىرمان ءىستى ۇيىمداستىرعان الاياقتىڭ سىبايلاستارى تۋرالى دا ءسوز قوزعاعان ورىندى بولار. وتكەن جىلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ الماتى قالاسىندا جۇزەگە اسىرىلماق بولعان لاڭكەستىك ارەكەتتىڭ جولىن كەسكەنىن جازدى. وسىعان تىكەلەي م. ءابىلازوۆتىڭ جەكە كۇزەت باسشىسى بولعان الەكساندر پاۆلوۆتىڭ قاتىسى بار دەپ قاراستىردى. ول ءوز سىبايلاستارىنا الماتىنىڭ قوعامدىق جەرلەرىندە – ساياباقتاردا, اكىمشىلىك عيمارات ماڭايىنا بىرنەشە جارىلىستى ۇيىمداستىرۋعا تاپسىرما بەرگەن ەكەن. مۇنداي وزبىرلىققا بارۋىنىڭ باستى سەبەبى – كەزىندە ول م.ابىلازوۆكە بتا-بانكتىڭ قارجىسىن جىمقىرۋعا جاردەمدەسكەن. سونداي-اق, بانك كومپيۋتەرلەرىنىڭ مالىمەتتەر ساقتالاتىن ديسكىلەرىن ۇرلاۋدى ۇيىمداستىرعان. سودان كەيىن ول ۇلىبريتانياعا قاشىپ كەتتى. 2010 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا وعان بىرەۋدىڭ سەنىپ تاپسىرعان مۇلكىن يەلەنىپ, ىسىراپ ەتۋ فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق ءىس تە قوزعالدى. ال تامىز ايىندا الاياقتىڭ سەرىكتەسىنە ىزدەۋ جاريالاندى. وسىنىڭ الدىندا انگليانىڭ جوعارعى سوتى پول كيفرەوتيستى ءبىر جىل توعىز اي مەرزىمگە تۇرمەگە قاماۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. پول كيفرەوتيس كيپردە ابىلازوۆكە ارنالعان وففشورلىق كومپانيالار جەلىسىن باسقارعان ەكەن. ول ازداي, ونىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ءوزى ونداعان وففشورلىق كومپانيانىڭ نومينالدى اكتسيونەرلەرى, بەنەفيتسيارلارى جانە ديرەكتورلارى بولعان. نەگىزى, كيفرەوتيس بتا-بانكتىڭ 300 ملن. دوللار قۇندى قاعازىن جىمقىرۋىنا بايلانىستى ايىپتى بولدى.
قازىر جۇرتشىلىق ءابىلازوۆ قيتۇرقى ارەكەتىنىڭ نەمەن اياقتالاتىنىنا الاڭداۋلى. ءويتكەنى, ول بىرنەشە ەلدە جالعان كومپانيالار قۇرىپ, قىرۋار قارجىنى ىسىراپ قىلعان. سونداي-اق, زاڭسىز اۋدارىم جاساۋ نەگىزىندە ارام نيەتىن ىسكە اسىردى. ماسەلەن, 2008 جىلى امت بانكى ارقىلى ءابىلازوۆ رەسەيدىڭ تسەنتربانكىنەن 27 ملرد. رۋبل كولەمىندە سالىقسىز نەسيە الادى. سول ساتتە 24,2 ملرد. رۋبل ونىڭ كومپانيالارىنا اۋدارىلىپ جىبەرىلگەن. كەيىن بەلگىلى بولعانىنداي, الاياق بۇل قارجىلاردى شەتەلدىك بانكتەرگە شىعارعان. ال اقشا ءتۇسىرۋدىڭ قىلمىستىق سىزبالارىن جاساعان ءابىلازوۆتىڭ سىبايلاسى ت.پاراسكەۆيچتى چەح پوليتسياسى قولعا ءتۇسىردى. ونىڭ ماسكەۋدەگى ءپاتەرىنە ءتىنتۋ جۇرگىزگەندە زاڭسىز فيرمالاردىڭ قۇجاتتارى مەن سالىق ورگاندارىنىڭ مورلەرى, بلانكتەر تابىلعان.
م. ءابىلازوۆتىڭ الەمنىڭ ءار جەرىندە قالدىرعان كەدىر-بۇدىر ىزىنە قاراپ, ونىڭ رۋحاني جۇدەگەنىن انىق اڭعاراسىز. ادامشىلىق قاسيەتتەن ايىرىلعانى سول, ءوزى تۇز-ءدام تاتقان ەلىنە وزىنە قاراستى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى تەرىس پىكىر ايتۋدى ار سانامادى. كەيبىر دەرەك كوزدەرىندە ول بانك تىزگىنىن ۇستاعان كەزدە, مەملەكەتتەن 10 ملرد. دوللار جىمقىرعانى ايتىلادى. ونىڭ بەرەكەتسىز ءىسىن شەتەل اقپارات قۇرالدارى دا جارىسا جازادى. وسى ارام جولمەن كەلگەن قارجىنىڭ ءبىر بولىگى اشكەرەلەندى دە. ماسەلەن, 2009 جىلى ونىڭ 924 پاتەرىنە, 12 كوتتەدجىنە, 3 ۇشاق پەن 80 كولىگىنە جانە 136 جەر تەلىمىنە تىيىم سالىندى. ارينە, ءابىلازوۆ وسىنشاما م ۇلىكتى بانكتەن زاڭسىز شىعارىلعان قاراجاتتارعا ساتىپ العان ەدى.
قوعامدا زاڭ بارىنە بىردەي. جاقىندا انگليانىڭ جوعارعى سوتى بتا-بانكتىڭ پايداسىنا م.ابىلازوۆتەن 2 ملرد. دوللار كولەمىندەگى قاراجاتتى ۇستەمە پايىزبەن ءوندىرۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. سونداي-اق, سوت نازارىنان ارام پيعىلدى جاندارعا قىزمەت جاساعان «Usarel Investment Limited» دەپ اتالاتىن كومپانيا دا قاعىس قالعان جوق. ناقتى ايتقاندا, ءابىلازوۆ وسى قىزمەت جۇيەسى نەگىزىندە رەسەيدىڭ اق تەڭىزدەگى ۆيتينو پورتىنا يەلىك ەتكەن ەكەن.سوندىقتان اعىلشىن سۋدياسى كومپانيانىڭ وسىعان قاتىستى اكتسيالارىن بتا-بانككە قايتارۋ تۋرالى ۇيعارىم جاسادى.
ءابىلازوۆتىڭ الاياقتىق ءىسىن قاراعان سۋديا نايدجەل تير بارلىق ورىن العان كەلەڭسىزدىكتى ءجىتى ساراپتاۋدان وتكىزىپ, جەكە قورىتىندى جاساعان بولاتىن. سوڭعى اقپارات كوزدەرىندەگى اقپارعا سۇيەنسەك, انگليانىڭ جوعارعى سوتى بتا-بانكتىڭ تالاپ-ارىزىن اياعىنا دەيىن جەتكىزۋگە نيەتتى كورىنەدى. سول سەبەپتى ءبىز كەشە عانا باسىلىم بەتىندە ءسوز ەتىپ, ءۇمىت ەتكەن ماسەلەنىڭ ەلىمىز پايداسىنا شەشىلەتىنىنە سەنىمدىمىز. ال بۇگىندە ءابىلازوۆ توڭىرەگىندە ءارتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمە وربۋدە. ءبىرى ول بەرەزوۆسكيدىڭ حالىنە تۇسەدى دەسە, ءبىرى ول ەلگە جەتكىزىلىپ, ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرىلاتىن جازاعا كەسىلەدى دەسەدى. ەندى ول ەل الدىندا جانتالاسىپ, تىزەسىن بۇككەنىمەن, ەشكىم ونى اقتاپ المايدى.
باقىتبەك كەنەش ۇلى.
____________________
سۋرەتتى سالعان ايداربەك عازيز ۇلى.
