الاياق ابىلازوۆكە تىقىر تاياندى
سارسەنبى, 10 ءساۋىر 2013 1:43
قيتۇرقىلىق ارەكەتىمەن اتى الەمگە جايىلعان مۇحتار ءابىلازوۆ تۋرالى ۇزىن-سونار اڭگىمە ايتۋعا بولادى. سونىڭ ءبارى قارجىلىق ارەكەتكە قاتىستى ەكەنىن باسا ايتقان ءجون. ماسەلەن, ول كەزىندە بانك بيلىگىن قولىنا ۇستاعان تۇستا ماسكەۋ وبلىسىنىڭ پودولسك اۋدانىندا جالپى كولەمى 2 ملن. شارشى مەتردەن اساتىن جەرگە قۇرىلىس نىسانىن سالۋ ءۇشىن «تورتۋگا ليميتەد» كومپانياسىنا ءبىر كۇن ىشىندە 200 ملن. دوللار كولەمىندە نەسيە بەرگەن. وسىنداي جولمەن رەسەيدەگى, ۋكرايناداعى جانە وزگە دە شەتەلدەگى بيزنەسىن وركەندەتۋ ءۇشىن بتا بانكتەن قارجى ءبولىپ كەلگەن. ەستەرىڭىزدە بولسا, ول كەزىندە «كەگوك» اكتسيونەرلىك قوعامىن دا 557 665 683 تەڭگەگە شىعىنعا باتىرعان بولاتىن.
سارسەنبى, 10 ءساۋىر 2013 1:43
قيتۇرقىلىق ارەكەتىمەن اتى الەمگە جايىلعان مۇحتار ءابىلازوۆ تۋرالى ۇزىن-سونار اڭگىمە ايتۋعا بولادى. سونىڭ ءبارى قارجىلىق ارەكەتكە قاتىستى ەكەنىن باسا ايتقان ءجون. ماسەلەن, ول كەزىندە بانك بيلىگىن قولىنا ۇستاعان تۇستا ماسكەۋ وبلىسىنىڭ پودولسك اۋدانىندا جالپى كولەمى 2 ملن. شارشى مەتردەن اساتىن جەرگە قۇرىلىس نىسانىن سالۋ ءۇشىن «تورتۋگا ليميتەد» كومپانياسىنا ءبىر كۇن ىشىندە 200 ملن. دوللار كولەمىندە نەسيە بەرگەن. وسىنداي جولمەن رەسەيدەگى, ۋكرايناداعى جانە وزگە دە شەتەلدەگى بيزنەسىن وركەندەتۋ ءۇشىن بتا بانكتەن قارجى ءبولىپ كەلگەن. ەستەرىڭىزدە بولسا, ول كەزىندە «كەگوك» اكتسيونەرلىك قوعامىن دا 557 665 683 تەڭگەگە شىعىنعا باتىرعان بولاتىن.
م.ءابىلازوۆتىڭ باستاماسىمەن ماسكەۋدەگى كۋتۋزوۆ داڭعىلى بويىندا بتا بانكتىڭ عيماراتتارى بوي كوتەرگەنىن دە اتاپ وتكەن ءجون. وسى عيمارات جونىندە بتا بانك اق پەن «ايست» جشس 2008 جىلدىڭ قاراشاسىندا كەلىسىم-شارت جاساستى. بۇل قۇجات نەگىزىندە «ايست» جشس 24 ملن. دوللاردى نەسيە رەتىندە بتا بانكتەن الىپ, كۋتۋزوۆ داڭعىلىنداعى 1464 شارشى مەترلىك عيمارات پەن كومپانيانىڭ 100 پايىز ۇلەسىن ءۇش اي ىشىندە رەسىمدەپ, كەپىلگە قويۋى كەرەك بولاتىن. الايدا, «ايست» جشس كەپىلگە قويۋ تۋرالى مىندەتتەمەنى ورىنداعان جوق جانە نەسيەگە العان قارجىنى وففشورلىق كومپانيالار ارقىلى ءوز كادەلەرىنە جاراتىپ جىبەردى. ناقتى ايتقاندا, ءابىلازوۆ قاراماعىنداعى الاياقتار بتا بانك پەن تەمىربانك نەسيەلەرىن جەكە فيرمالارىنا پايدالانعان. وسىنىڭ سالدارىنان بتا بانك قارجىلىق مىندەمەتتەمەلەرىن ورىنداي الماي, جاعدايى تۇيىققا تىرەلگەن. بەرەكەسىزدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن 2009 جىلدىڭ اقپان ايىندا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى بانك اكتسيالارىنىڭ 78,14 پايىزىن ساتىپ الىپ, 2 ملرد. دوللاردان اسا قاراجات قۇيدى. ال وسى بىلىققا تىكەلەي كىنالى م. ءابىلازوۆ پەن ونىڭ اينالاسىنداعىلارعا قاتىستى بتا بانك جانە تەمىربانكتىڭ 560 ملن. دوللار كاپيتالىن جىمقىرعان دەگەن ايىپ تاعىلىپ, ۇستەرىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ىلە رەسەي فەدەراتسياسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تەرگەۋ كوميتەتى رەسەيدەگى بتا بانكتىڭ 70 ملن. دوللار اكتيۆىن ءابىلازوۆتىڭ قولدى ەتكەنىن مالىمدەدى.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا Gardian باسىلىمى جاريالاعان «جالعان ديرەكتورلاردىڭ» تىزىمىندە م.ءابىلازوۆتىڭ دە اتى اتالعان ەدى. وندا ونىڭ زاڭسىز كەلىسىمدەر جاساۋ ارقىلى ۆيرگينيا ارالدارىنان جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر ساتىپ العانى جازىلعان. «مىڭ تاسقانعا – ءبىر توسقان» دەمەكشى, اقىرى ابىلازوۆكە قارسى انگليانىڭ جوعارعى سوتى 2 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندەگى قاراجاتتى ۇستەمە پايىزىمەن قوسىپ ءوندىرۋ تۋرالى ۇكىم شىعاردى. بۇعان دەيىن شاتپاقتاپ ايتىپ كەلگەن جالعان اقپاراتى ونى اقتاپ قالا المادى. سونداي-اق, سوت بانك باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولعان جاقسىلىق جارىمبەتوۆكە 1,5 ملرد. دوللار كولەمىندەگى قارجىنى ۇستەمە پايىزبەن قايتارۋدى مىندەتتەدى. وسى ۇكىمگە قاتىستى بۇگىندە ساراپشىلار ءارتۇرلى پىكىر بىلدىرۋدە. ءبىرى ءابىلازوۆ ءوز كىناسىن مويىنداماي, جالعان قۇجاتتاردى سوتقا ۇسىنىپ تاعى الەك بولادى دەسە, ال ەكىنشىسى سوتتىڭ شىعارعان ۇكىمى ءوز كۇشىندە قالادى دەگەن پىكىر ايتادى. ال بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا بتا بانك باسقارۋشى ديرەكتورى, باسقارما مۇشەسى پاۆەل پروسيانكين بىلاي دەيدى: «وزدەرىڭىزگە ءمالىم, وسى جىلعى ناۋرىزدىڭ 19-ى كۇنى انگليانىڭ جوعارعى سوتى ابىلازوۆكە قاتىستى قىلمىستىق ءىستى جان-جاقتى ساراپتاۋدان وتكىزىپ, ونىڭ كىنالى ەكەنىن دالەلدەدى. ەندى ول بانككە كەلتىرگەن شىعىندى تولىق وتەۋى ءتيىس. بۇل جەردە ءبىز سوتتىڭ تالاپ-ارىزدىڭ ءبىرىنشى بولىگىن عانا قاناعاتتاندىرعانىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. نەگىزىندە ءابىلازوۆ كەلتىرگەن شىعىن 6 ملرد. دوللاردان اسىپ جىعىلادى. سوندىقتان قارجىنىڭ قالعانىن قايتارۋعا بايلانىستى سوت تاراپىنان ءادىل شەشىم قابىلداناتىنىنا ءۇمىتتىمىز. تاعى ءبىر نازار اۋدارارلىق جايت, كەزىندە زاڭسىز اۋدارىلعان نەسيەلەردىڭ دە ورنى تولاتىن كەز كەلىپ جەتتى. سونداي-اق, ءابىلازوۆتىڭ يەلىگىندەگى جەر تەلىمدەرىن ءجىتى زەرتتەۋ قاجەت.
راسىندا ابىلازوۆكە قاتىستى ۇكىمنىڭ ءادىل ەكەنىن ۇلىبريتانيا سوتتارى دا مالىمدەپ وتىر. ال وسىعان قاتىستى انگليالىق سۋديا موريس كەي بىلاي دەپ اتاپ ءوتتى: «م.ءابىلازوۆ قىلمىستىق ارەكەتىن جاسىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى ايلا- شارعى جاسادى. ونىڭ قورعاۋشىسى دا جوعارعى سوتتىڭ شەشىمىنە قارسىلىعىن ءبىلدىردى. اقىرىندا ولاردىڭ دالەلسىز ىسىنەن ەش ناتيجە شىقپادى».
سونىمەن, الاياققا ناعىز تىقىر ەندى تاياندى دەسەك, قاتەلەسپەسپىز. قانشا دەگەنمەن, جەڭىل جولمەن كەلگەن پايدا ەشكىمدى ۇشپاققا شىعارمايدى. كەزىندە ول 2012 جىلى ۇلىبريتانيا سوتىنىڭ ۇكىمىمەن جاساعان قىلمىستىق ارەكەتىنە بايلانىستى جالپى ۇزاقتىعى 22 ايعا تەڭ, ءۇش مەرزىمگە تۇرمەگە قاماۋعا كەسىلگەن بولاتىن. سوندا ايلاكەر جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشىپ, بوي تاسالاپ ۇلگەردى. ەگەر, ونىڭ قولى تازا بولسا, مۇنشالىقتى سوت ورىندارىنان بەزبەگەن بولار ەدى.
ەندىگى ماسەلە بتا بانك باسقارۋشى ديرەكتورى, باسقارما مۇشەسى پاۆەل پروسيانكين مالىمدەگەن ءابىلازوۆتىڭ كەلتىرگەن شىعىن كولەمىنىڭ قالعان بولىگىن وتەۋگە قاتىستى بولىپ تۇر. سوعان قاراعاندا سوتتىڭ قاراۋىندا تاعى بىرنەشە ءىس بار سەكىلدى. بىزدىڭشە, انگليانىڭ جوعارعى سوتى الاياق ءابىلازوۆتىڭ كەلەسى قىلمىستىق ارەكەتتەرىن ابدەن ساراپتاۋدان وتكىزگەن سوڭ, ناقتى شەشىم شىعاراتىن شىعار. دەمەك, ءبىز الداعى ۋاقىتتا بۇل ءىستىڭ نەمەن اياقتالعانىن قوسىمشا حابارلايتىن بولامىز.
دانيار تۇيمەباي.
_________________
سۋرەتتى سالعان ايداربەك عازيز ۇلى.
