بىلىق
سەيسەنبى, 5 اقپان 2013 7:34
ماقتاارال اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندەگى بۇگىنگى جاعداي ۋشىعىپ تۇر
وتكەن جىلعى جازدىڭ كۇزگە ۇلاسار شاعىندا ءبىز وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىندا ءىسساپاردا بولعان ەدىك. وسى اۋدانداعى اتاكەنت ەلدى مەكەنىنەن كەلگەن ارىزدى تەكسەرۋ بارىسىندا بىرنەشە مەكتەپ ديرەكتورى, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءبىزدى ىزدەپ كەلىپ, ارىزدارىن ايتقان بولاتىن. ارىز تەكسەرۋ ءتارتىبىن ايتىپ, تۇسىندىرگەننەن كەيىن ولار «ەگەمەنگە» مىندەتتى تۇردە شاعىمداناتىندارىن جانە جازعان ارىزدارىنىڭ مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلۋىن وتىنگەن بولاتىن. ارىز يەلەرى ايتقاندارىندا تۇردى. جاڭا جىلدىڭ العاشقى ايىندا ولاردىڭ ارىزىن ارقالاپ, تاعى دا وڭتۇستىككە ىسساپارعا شىقتىق.
سەيسەنبى, 5 اقپان 2013 7:34
ماقتاارال اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندەگى بۇگىنگى جاعداي ۋشىعىپ تۇر
وتكەن جىلعى جازدىڭ كۇزگە ۇلاسار شاعىندا ءبىز وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىندا ءىسساپاردا بولعان ەدىك. وسى اۋدانداعى اتاكەنت ەلدى مەكەنىنەن كەلگەن ارىزدى تەكسەرۋ بارىسىندا بىرنەشە مەكتەپ ديرەكتورى, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءبىزدى ىزدەپ كەلىپ, ارىزدارىن ايتقان بولاتىن. ارىز تەكسەرۋ ءتارتىبىن ايتىپ, تۇسىندىرگەننەن كەيىن ولار «ەگەمەنگە» مىندەتتى تۇردە شاعىمداناتىندارىن جانە جازعان ارىزدارىنىڭ مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلۋىن وتىنگەن بولاتىن. ارىز يەلەرى ايتقاندارىندا تۇردى. جاڭا جىلدىڭ العاشقى ايىندا ولاردىڭ ارىزىن ارقالاپ, تاعى دا وڭتۇستىككە ىسساپارعا شىقتىق.
كوپ بالالى انا ءاتىرگۇل بەيسەكوۆا «بىرلىك» اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتە مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ شارۋاشىلىق ىستەرى جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىن كەشەگى كۇنگە دەيىن اتقارىپ كەلگەن ەكەن. بۇگىنگى كۇنى جۇمىسسىز قالعان. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنىڭ كەسىرىنەن دەيدى. ونىڭ «ەگەمەنگە» جازعان ارىزىنىڭ قىسقاشا ءماتىنى تومەندەگىدەي: «وتكەن جىلى جازدا مەكتەپ ديرەكتورى مەنى شاقىرىپ الىپ, «وقۋ جىلى جاقىنداپ قالدى, ال جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتقان فيرما جۇمىسىن تولىق بىتىرە الماي جاتىر. ءوزىڭ اقشا تاۋىپ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن الىپ, جۇمىستى اياقتاساڭ, شىققان شىعىندى كەيىن وزىڭە قايتارىپ بەرەمىن», دەگەن بولاتىن. باسشى ايتىپ تۇرعان سوڭ جان بار ما, اۋدانداعى قۇرىلىس زاتتارىن ساتاتىن دۇكەندەردەن قارىزعا كەرەكتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن الدىم. اتاپ ايتقاندا, اتاكەنت كەنتىندەگى بوەۆتار دۇكەنىنە التىن القامدى تاستاپ, ءبىر توننا اك, ءبىر توننا تسەمەنت الىپ كەلدىم. جەتىساي قالاسىنداعى «بەرەكە» اتتى قۇرىلىس دۇكەنىنەن 180 000 تەڭگەگە قۇرىلىس زاتتارىن قارىزعا الدىم. سونداي اق, مىرزاكەنت كەنتىندەگى مەدەلحان دەگەن ازاماتتىڭ قۇرىلىس دۇكەنىنەن 80 000 تەڭگەگە ءارتۇرلى قۇرىلىس زاتتارىن قارىزعا الدىم. بۇدان بولەك, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ كەزەكتى وتىنىشىمەن اكىمشىلىكتىڭ مەكتەپكە بەرگەن كوكونىستەرى ءۇشىن 28 000 تەڭگە اقشانى بەرۋگە تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ماعان دەگەن جالپى قارىزى 360 000 تەڭگەنى قۇرايدى. وتكەن جىلدىڭ 28 تامىزىندا ديرەكتوردان اقشامدى سۇراپ بارسام, ول «مەن سىزگە ەشقانداي قارىز ەمەسپىن, سول سەبەپتەن ەشقانداي اقشا بەرە المايمىن», دەيدى ۇيالماستان. ناتيجەسىندە, قارىز اقشامدى قايتارماق تۇرماق ءوزىمدى جۇمىستان بوساتىپ ءجىبەردى. كەيىن مەن اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆقا شاعىمداندىم. بىراق ودان دا ءناتيجە شىقپادى. «جازعان قۇلدا شارشاۋ جوق», ادىلدىك ىزدەپ سوتقا جۇگىندىم. بىراق مەكتەپ ديرەكتورى مەنىڭ تالاپ-ارىزىم قارالۋدان بۇرىن سوت الدىندا بارلىق ۋادەنى ءۇيىپ-توگىپ, مەنىڭ تالابىمدى مويىندايتىنىنا, قاناعاتتاندىراتىنىنا سەندىردى. ناتيجەسىندە, ديرەكتور مەنى دە, سوتتى دا الداپ سوقتى. مەكتەپ ديرەكتورىنان جانە اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعىنان كورگەن ءزابىرىمدى «ەگەمەنگە» جولداۋىمنىڭ سىرى وسى ەدى».
اتىرگۇل بەيسەكوۆانىڭ شاعىمىن تەكسەرۋ بارىسىندا مەكتەپ ديرەكتورىمەن كەزدەسۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى. ال اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆ جۇمىس ورنىندا بولماي شىقتى. ول ماقتاارال ايماعى بويىنشا قارجى پوليتسياسى باسقارماسىنىڭ اعا تەرگەۋشىسى م.الدابەكوۆتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ۋاقىتشا قىزمەتىنەن شەتتەتىلگەن بولىپ شىقتى ء(بىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆتىڭ ۇستىنەن قارجى پوليتسياسى قوزعاعان قىلمىستىق ءىس تۋرالى مالىمەتتەر قولىمىزعا ءتۇستى).
اتىرگۇل تاباناقى ماڭداي تەرىمەن تاپقان اقشاسىن داۋلاپ جۇرسە, تاعى ءبىر ارىز يەسى جانار ەشمۇراتوۆا ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆتىڭ قۋدالاۋىنا تۇسكەنىن ايتادى. «مەن 1995 جىلدان بەرى س.اسانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە ورىس ءتىلى ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى بولىپ ىستەيمىن. 2007 جىلى مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ءتاربيە جۇمىسى جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىنە تاعايىندالدىم. ال 2008 جىلى قازان ايىندا كونكۋرس ارقىلى مەكتەپ ديرەكتورلىعىنا تاعايىندالدىم. 2012 جىلى قاڭتار ايىندا اتا-انالاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا مەكتەپ ىشىنەن شاعىن ورتالىق اشىلدى. سول قاڭتار ايىنان باستاپ, مەكتەپتەگى ەڭبەك ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ارىز جازىلا باستادى. ارىزدار ءبىر ماتىندە قارجى پوليتسياسىنا, ءبىلىم بولىمىنە, پروكۋراتۋراعا, «نۇر وتان» پارتياسىنا, تاعى باسقا قۇزىرلى ورىندارعا جىبەرىلىپ, مەكتەپكە ءجيى تەكسەرۋلەر كەلەتىن بولدى. بىراق بۇل تەكسەرۋلەر مەنىڭ جۇمىسىمنان اسا ءىرى كولەمدەگى اقاۋلار تابا المادى. سوعان قاراماستان ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆ 2012 جىلى ماۋسىم ايىندا № 0601 بۇيرىعى نەگىزىندە مەنى قىزمەتتەن بوساتتى. مەن سوتقا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولدىم. ادىلدىك بار ەكەن. ماقتاارال اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمى بويىنشا مەن ديرەكتورلىق قىزمەتىمە قايتا تاعايىندالدىم. سوت شەشىمىنە نارازى بولعان ءبىلىم ءبولىمى وبلىستىق سوتقا اپەللياتسيالىق شاعىم ءتۇسىردى. دەگەنمەن, وبلىستىق سوتتىڭ اپەللياتسيالىق القاسى ولاردىڭ شاعىمىن قاناعاتتاندىرماي اۋداندىق سوتتىڭ شەشىمىن كۇشىندە قالدىردى.
سونىمەن, قىزمەتىمە قايتا كىرىستىم. دەگەنمەن, ءبىلىم ءبولىمى سوت شەشىمى ارقىلى قىزمەتىمە كەلگەنىمە قاراماستان, مەنىڭ سوڭىما قايتادان شىراق الىپ ءتۇستى. اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندەگىلەرمەن جانە مەكتەپتەگى ارىزقويلارمەن الىسىپ ءجۇرىپ دەنساۋلىعىمدى ناشارلاتىپ الدىم. اۋرۋحاناعا كەلىپ تەكسەرىلىپ, ناتيجەسىندە جاتىپ ەمدەلۋىم قاجەت بولدى. اۋرۋحانادا جاتقانىمدا ءبىلىم ءبولىمىنىڭ ءۇش زاڭگەرىنىڭ ءبىرى د.ابىشەۆ ءبىلىم بولىمىنە شۇعىل تۇردە كەلىپ كەتۋىمدى سۇرادى. اۋىرىپ جاتقانىما قاراماستان ءبىلىم بولىمىنە باردىم. اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ب.قوقانباەۆ كابينەتىنە شاقىرىپ, قولىما مەنى قىزمەتتەن كەتىرۋ جونىندە بۇيرىقتى ۇستاتتى. سولاي ەتىپ, سوت شەشىمىمەن قىزمەتكە قايتا ورالعانىما از عانا ۋاقىت وتكەننەن كەيىن, سول قىزمەتپەن تاعى دا قوشتاسۋدىڭ رەتى كەلدى. مەن نە جازىعىم بارىن ءتىپتى تۇسىنە المادىم».
ج.ەشمۇراتوۆا بىزبەن كەزدەسۋى كەزىندە ءوزىن قىزمەتتەن شەتتەتكەن بۇيرىقتىڭ كوشىرمەسىن بەردى. بۇل بۇيرىق ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 17 قاڭتارى كۇنى شىققان. بۇيرىقتىڭ تومەنگى جاعىندا «ءبولىم باستىعى ق.باپاەۆ» دەپ جازىلعان. بىراق ج.ەشمۇراتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قول قويعان باستىقتىڭ ورىنباسارى ب.قوقانباەۆ دەيدى. سوندا بۇيرىققا ق.باپاەۆتىڭ اتى-ءجونى جازىلادى دا, قوقانباەۆ قول قويادى. جانە ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, قارجى پوليتسياسى باسقارماسىنىڭ اعا تەرگەۋشىسى م.الدابەكوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆتىڭ اۋدان اكىمىنىڭ شەشىمىمەن ۋاقىتشا قىزمەتتەن شەتتەتىلگەنى جونىندە بۇيرىق 2013 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا شىعارىلعان. ال مەكتەپ ديرەكتورى ج.ەشمۇراتوۆانى قىزمەتتەن بوساتۋ جونىندەگى بۇيرىق 2013 جىلدىڭ 17 قاڭتارىندا شىعارىلعان. تۇسىنىكسىز جاعداي, ج.ەشمۇراتوۆاعا قاتىستى بۇيرىق كەزىندە باپاەۆ قىزمەتتە بولماۋى ءتيىس. جانە اۋرۋحانادا ەمدەلىپ جاتقان ادامدى شاقىرىپ الىپ, قولىنا قىزمەتتەن كەتۋ تۋرالى بۇيرىقتى ۇستاتا سالۋدىڭ زاڭدىلىعى قالاي بولار ەكەن؟
زاڭدىلىعى دەمەكشى, ءبولىم باستىعى ق.باپاەۆتىڭ بەلدەن باسا بەرەتىن ارەكەتىنە قاراعاندا ونىڭ الدە قۇقىقتىق ساۋاتى شامالى, الدە زاڭنان جوعارى تۇرعان سياقتى. دەگەنمەن, وسى ماسەلەدە قاراماعىنداعى ءۇش بىردەي زاڭگەردىڭ ء(ا.شۇكىرباەۆ, ا.ءابدىرايىموۆ, د.ابىشەۆ) نە ءبىتىرىپ وتىرعانىنا تاڭقالماسقا شاراڭ جوق. ەگەر «قويشى كوپ بولسا, قوي ارام ولەدى» دەگەن ماتەلدى وزگەرتىڭكىرەپ ايتساق, ماقتاارال اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندەگى جاعدايدى «زاڭگەر كوپ بولسا, زاڭدىلىق ءجيى بۇزىلادى» دەپ وزگەرتىپ ايتۋعا دا بولاتىن سياقتى.
بىزگە جەتكەن مالىمەت بويىنشا, سوڭعى ەكى جىلدا كوپتەگەن مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن ورىنباسارلارى جۇمىستارىنان بوساتىلعان. ءبىلىم وشاقتارىنىڭ باسشىلارى اۋىستىرىلعاندا, مەكتەپتەردەگى جاعدايدىڭ جاقسارىپ, ۇبت-دان كورسەتكىشتىڭ كوتەرىلگەنى, وڭ وزگەرىستەرگە قول جەتكىزگەنى شامالى. سوندا مۇنىڭ استارىندا باسقا ءبىر قيتۇرقى ارەكەت جاتقان جوق پا دەگەن سۇراقتىڭ تۋارى ءسوزسىز…
وسى ارىزداردى تەكسەرۋ كەزىندە تالاي اداممەن كەزدەستىك. ءبىلىم بولىمىندەگى بىلىقتار جونىندە ايتىلعان اڭگىمەنى تىڭدادىق. ءوزىنىڭ اتى-ءجونىن كورسەتپەۋدى وتىنگەن تاعى ءبىر ارىز يەسى بىزگە ءبىر بۋما قۇجاتتاردى ۇسىندى. وسى قۇجاتتارعا سۇيەنسەك, ماقتاارال ايماعى بويىنشا قارجى پوليتسياسى باسقارماسى ماقتاارال اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى قۋاتبەك باپاەۆ, اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس ەسەپشىسى ارالباي وتەباەۆ جانە «ونيكس-يۋگ» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى ىڭكاربەك بەردىبەكوۆ, وسى سەرىكتەستىكتىڭ قۇرىلتايشىسى تايرحان رزاەۆقا قاتىستى ايىپتاۋ قورىتىندىسىن شىعارىپتى.
سونداي-اق, قارجى پوليتسياسىنىڭ تەكسەرۋى كەزىندە ءبىلىم ءبولىمى باستىعىنىڭ تاعى ءبىر بىلىعى اشكەرەلەنىپتى. تەكسەرۋدىڭ ايىپتاۋ قورىتىندىسىندا مەكتەپكە دەيىنگى 107 شاعىن ورتالىق توپتاردى ۇيىمداستىرعاننان كەيىن اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.باپاەۆ جانە باس ەكونوميست ج.باقبەرگەنوۆا شاعىن ورتالىقتاردا قىزمەت ىستەيتىن اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ شتاتتىق بىرلىگىن جانە تاريفتىك تىزىمدەرىن بەكىتىپ بەرمەگەن. وسى شاعىن ورتالىقتاردا قىزمەت ىستەيتىندەردىڭ شتاتتىق بىرلىگىن جانە تاريفتىك تىزىمدەرىن ءار مەكتەپتىڭ ديرەكتورى وزدەرى زاڭسىز قول قويىپ, ءمور باسىپ بەكىتىپ العان.
اۋدانداعى 44 مەكتەپتىڭ جانىنان قۇرىلۋى ءتيىس, بىراق اتى بار دا زاتى جوق جىلىجايلار تۋرالى جانە مەكتەپكە دەيىنگى 107 شاعىن ورتالىقتار ۇيىمداستىرۋداعى زاڭسىزدىقتار جونىندەگى قارجى پوليتسياسىنىڭ قوزعاعان قىلمىستىق ءىس-ماتەريالدارى قولىمىزعا ەندى ءتۇستى. الداعى ۋاقىتتا بۇل تاقىرىپقا قايتا ورالاتىن بولامىز.
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى – شىمكەنت – الماتى.
