جەمقورلىق جويىلۋى ءتيىس
سەنبى, 26 قاڭتار 2013 7:18
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋعا ايرىقشا توقتالدى. بۇل قۇندى قۇجاتتا بارلىق جەردە ءتارتىپ پەن رەتتىلىك ورناتۋ جايى العا تارتىلدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ وزىمەن ىمىراسىز كۇرەسۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. ال قوعامدى جايلاعان دەرت رەتىندە كورىنىس بەرگەن سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بۇرىنعىدان دا كەڭ قانات جايعالى وتىر.
سەنبى, 26 قاڭتار 2013 7:18
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋعا ايرىقشا توقتالدى. بۇل قۇندى قۇجاتتا بارلىق جەردە ءتارتىپ پەن رەتتىلىك ورناتۋ جايى العا تارتىلدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ وزىمەن ىمىراسىز كۇرەسۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. ال قوعامدى جايلاعان دەرت رەتىندە كورىنىس بەرگەن سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بۇرىنعىدان دا كەڭ قانات جايعالى وتىر. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ (قارجى پوليتسياسى)
قىزىلوردا وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, قارجى پوليتسياسىنىڭ پولكوۆنيگى
ماقسات قوجاباەۆپەن سۇحباتتاسقان ەدى.
– ماقسات امانقۇل ۇلى, مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋىمىزدىڭ ستراتەگياسىن بەلگىلەپ بەرگەن جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, ناقتىلى تاپسىرمالار بەردى. ولاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا وبلىس قارجى پوليتسياسى قانداي جوبالار مەن جوسپارلاردى بەلگىلەپ وتىر؟
– ەلباسىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ەلىمىزدىڭ دامۋ ستراتەگياسى تۋرالى جولداۋىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ, ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىن قۇرۋ جانە 2013 جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىنىڭ اياعىنا دەيىن قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. وسىنىڭ ءوزى بۇل سالاداعى مىندەتتەردىڭ اسا زور ەكەنىن بىلدىرەدى. راسىندا دا جەمقورلىق دەگەن جاي ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق ەمەس. ول مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگىنە دەگەن سەنىمدى سەتىنەتەدى جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەدى. پرەزيدەنت وسى جايلارعا ەرەكشە ەكپىن تۇسىرە كەلىپ, ءبىزدىڭ تۇپكى ماقساتىمىزدىڭ جەمقورلىقتى قۇبىلىس رەتىندە جويۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول جەمقورلىققا قارسى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ ارقىلى كۇرەستى قاتتى كۇشەيتۋىمىز كەرەك ەكەنىنە نازار اۋداردى. ارينە, تامىرىن تەرەڭگە جايعان سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋدىڭ وڭاي بولمايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ونى قۇرتۋ ماقساتىندا الدىمەن سول كەسەلدىڭ تۋ, دامۋ سەبەپتەرىن انىقتاۋىمىز جانە ونىڭ قوزۋىنا جاعداي تۋعىزباۋىمىز كەرەك. وسىنداي اسا قاۋىپتى قوعامدىق كەسەلدىڭ الدىن الىپ, جولىن كەسۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ دەپارتامەنتتىڭ جەكە قۇرامى سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە قولدان كەلگەنىنشە توسقاۋىل قويىپ, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ قارىشتاپ دامۋى جانە حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارا ءتۇسۋى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتە بەرمەك. سوندا عانا حالىق سەنىمىنىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىنىمىز ءسوزسىز.
– ەندىگى اڭگىمەنى بىلتىرعى جىلى ەلىمىزدىڭ كۇللى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قامتىپ وتكەن اتتەستاتتاۋ ناۋقانىنا بۇرساق. ونىڭ قورىتىندىلارى دەپارتامەنتكە قانداي وزگەرىستەر اكەلدى؟ بۇل ورايداعى جۇمىستار ءسىزدىڭ كوڭىلىڭىزدەن شىعا ما؟
– اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋدىڭ باستى ماقساتى قاتارىمىزدى كاسىبي ەمەس, ءوز اتىنا كىر كەلتىرگەن قىزمەتكەرلەردەن تازارتۋ, قارجى پوليتسياسى ورگاندارىنىڭ كادرلىق قۇرامىن قىزمەتتىك ءمىندەتتەرىن قوعام تالاپتارىنا ساي اتقارا الاتىن قىزمەتكەرلەرمەن تولىقتىرۋ بولىپ تابىلادى. قارجى پوليتسياسى اگەنتتىگىنىڭ جانىنداعى ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ جانە اۋماقتىق قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتتەرى جانىنداعى ايماقتىق كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىنا قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ, كاسىپكەرلەر اسسوتسياتسيالارىنىڭ جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى تارتىلدى.
ءبىزدىڭ دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ ناتيجەسى دە بەلگىلى بولدى. تاعايىندالۋى جانە جۇمىستان بوساتىلۋى اگەنتتىك نومەنكلاتۋراسىنا كىرەتىن 11 قىزمەتكەرى ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىندا جاقسى ناتيجەگە يە بولىپ, ونىڭ 2-ءى جوعارى لاۋازىمدارعا تاعايىندالۋعا ۇسىنىلدى. اۋماقتىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى اتتەستاتتاۋدان وتۋگە ءتيىستى 106 قىزمەتكەردىڭ 1-ءى سىرقاتىنا بايلانىستى اتتەستاتتاۋعا قاتىسقان جوق. 2 قىزمەتكەر كوميسسيانىڭ جوعارى تالاپتارىن ءتۇسىنىپ, اتتەستاتتاۋدان وتۋدەن باس تارتىپ, جۇمىستان شىعۋعا بايانات جازدى. قالعان 103 قىزمەتكەردىڭ 5-ءى جوعارى لاۋازىمعا تاعايىندالۋعا جىبەرىلسە, 77-ءى لاۋازىمدارىنا سايكەس كەلەدى دەپ تانىلدى, 11-ءى تومەن لاۋازىمدارعا تاعايىندالۋعا, 5 قىزمەتكەر باسقا قىزمەتتەرگە اۋىسۋعا جانە 5 قىزمەتكەر قارجى پوليتسياسى ورگاندارىنان جۇمىستان شىعارۋعا ۇسىنىلدى. اۋماقتىق اتتەستاتتاۋدان ءوتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە 2 قىزمەتكەر وزدەرىنىڭ اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمدارىنا ساي ەكەندەرىن دالەلدەپ شىقتى. دەپارتامەنتتىڭ جەكە قۇرامى اتتەستاتتاۋ وتكىزۋ ءىس-شاراسىنان كەيىن 20 پايىزعا جاڭارتىلىپ, قازىرگى تاڭدا قارجى پوليتسياسىنىڭ قاتارىندا مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جولىندا ءوز مىندەتتەرىن ادال ورىنداۋعا دايىن ماماندار قالدى.
– وبلىس قارجى پوليتسەيلەرى جىلدى قالاي اياقتادى؟ جىل ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىستىڭ قانداي سالاسى ايرىقشا ورىن الدى؟
– دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى وتكەن جىلى بارلىعى 433 قىلمىستى انىقتادى. ونىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق قىزمەت سالاسىندا 341 قىلمىس تىركەلدى. الدىن الا تەرگەۋ وندىرىسىمەن اياقتالعان قىلمىستار بويىنشا انىقتالعان مەملەكەت پەن ازاماتتارعا كەلتىرىلگەن زالال مولشەرى 1,748 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس قارجى پوليتسياسى ورگاندارى قىزمەتىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. قولدانىلعان شارالار ناتيجەسىندە 2012 جىلدىڭ 12 ايىندا سىبايلاس جەمقورلىق ساناتىندا 86 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. دەپارتامەنت سوت ورىندارىنا زاڭدى شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن جولدانعان سىبايلاس جەمقورلىق ساناتىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا وتكەن جىلى بارلىعى 21 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر سوتتى بولدى. ونىڭ ىشىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بويىنشا – 5, سوت ورگاندارى بويىنشا – 2, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا – 3, ءبىلىم سالاسى بويىنشا – 4, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى بويىنشا – 2, اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى بويىنشا – 1 جانە ۇلتتىق كومپانيالار بويىنشا 1 قىزمەتكەر ايىپتى دەپ تانىلىپ, ءتيىستى جازالارىن الدى.
سىبايلاستىق قىلمىستاردىڭ ىشىندە پاراقورلىق دەرەگىمەن 40 ءىس قوزعالدى. بۇل 2011 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, وسى ساناتتاعى قىلمىستار سانى 2,5 ەسەگە وسكەنىن كورسەتەدى. مىسالى, 2012 جىلدىڭ 18 مامىرىندا وبلىستىق قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى ارال اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى باستىعىن №4 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ديرەكتورىنان 100 000 تەڭگە پارا الۋى ۇستىندە ۇستادى. بۇدان بولەك, «اقمەشىت-مەليوراتور» جشس ديرەكتورى ە.قالماحانوۆ جالاعاش اۋدانىنداعى «بۇقارباي باتىر» كانالىن تازالاۋ جانە گيدروتەحنيكالىق سۋ قۇرىلىسىن جوندەۋدەن وتكىزۋ جۇمىستارىنا قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزگەن قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرىنە وڭ شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن 7 000 اقش دوللارى كولەمىندە پارا ۇسىنۋى كەزىندە قولعا ءتۇستى. وسى فاكتى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ول سوت سانكتسياسىمەن قاماۋعا الىندى.
– قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, سونىڭ ىشىندە قارجى پوليتسياسى جۇمىسىنىڭ تابىستى بولماعى كوپ جاعدايدا ولارعا ازاماتتاردىڭ سەنىم كورسەتۋىمەن بايلانىستى ەكەنى دە بەلگىلى. بۇل رەتتە قىزىلوردالىق قارجى پوليتسەيلەرىنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن بايلانىسىنىڭ دەڭگەيى قانداي؟
– ازاماتتاردىڭ قارجى پوليتسياسىنا دەگەن سەنىمدەرىنىڭ ارتۋى ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ جاقسى ناتيجەلەرى دەپ بىلەمىن. دەپارتامەنتتىڭ كەزەكشى بولىمىندە «144» ساندى «سەنىم تەلەفونى» وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق ەلدى مەكەندەردەگى تۇرعىنداردان تۇسكەن سىبايلاس جەمقورلىق جانە ەكونوميكالىق قىلمىستار تۋرالى حابارلامالاردى دەر كەزىندە تىكەلەي قابىلداۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى قىزمەت اتقارادى. وتكەن جىلى «سەنىم تەلەفونىنا» تۇسكەن 18 حابارلاما بويىنشا 3 دەرەك تولىق دالەلىن تاۋىپ, قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. جالپى, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس كەز كەلگەن قوعام مەن مەملەكەت ءۇشىن ەرەكشە ماسەلە بولىپ تابىلادى. جەمقورلىقپەن كۇرەس قوعام ءۇشىن ارۋاقىتتا دا ۇزدىكسىز مىندەت, سوندىقتان بۇل قوعامدىق كەسەلمەن كۇرەسۋدە ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ جەمقورلىققا دەگەن كوزقاراسىن, سانا-سەزىمىن وزگەرتىپ, قۇقىقتىق مادەنيەتىن جوعارىلاتۋ قاجەت دەپ سانايمىن. بۇل باعىتتا تۇرعىنداردىڭ جەمقورلىققا قارسى قۇقىقتىق وي-ءورىسى مەن مادەنيەتىن دامىتۋ جانە قالىپتاستىرۋ باستى نازاردا تۇر.
قازىرگى تاڭدا قىلمىستىق قۋدالاۋ شارالارىمەن بىرگە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن-الۋ شارالارى دا كەڭىنەن جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل جۇمىستى ءبىز ءوز كۇشىمىزبەن, سونىمەن بىرگە, قۇقىق قورعاۋ جانە جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىمەن, «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جانە تىكەلەي تۇرعىندارمەن تىعىز بايلانىستا ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. وتكەن جىلى وبلىسىمىزداعى بارلىق اۋدانداردى ارالاپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ولاردىڭ اۋدان كولەمىندە بولىپ جاتقان زاڭبۇزۋشىلىقتار تۋرالى ارىز-شاعىمدارىن جانە شەشىلمەي جۇرگەن ماسەلەلەر تۋرالى ويلارىن تىڭداپ, ءوز تاراپىمىزدان زاڭ اياسىندا شەشىم قابىلداۋ شاراسىن جۇرگىزدىك. ايتا كەتەتىن ءبىر جاڭالىق, بىلتىرعى 23 تامىزدا ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتiسi تۋرالى حابارلاعان نەمەسە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە وزگە دە جولمەن جاردەمدەسكەن ادامداردى كوتەرمەلەۋ قاعيدالارى بەكىتىلدى. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ جەمىستى بولماعىنا وسىنىڭ ءوزىنىڭ سەپتىگى تيەتىنىنە سەنىمدىمىن.
اڭگىمەلەسكەن سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان».
قىزىلوردا.
