ء يا, كوپقاباتتى ۇيدە قانشا ءپاتەر بولسا, ارقايسىسىنىڭ ءبىر-ءبىرىنە ۇقسامايتىن ءوز تاعدىرى بار. سونىمەن تانىسا ءجۇرىپ پوليتسيا جۇمىسىنا جان-جاقتى قىرىنان تەرەڭىرەك بويلاعىمىز كەلدى. وسى ماقساتپەن ش.يمانباەۆا كوشەسىندەگى «بايقونىس» تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە قاراي اياڭدادىق. اۋلاعا جاقىنداي بەرە ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى توقتاي قالىپ, قالتاسىنان ءبىر ۋىس كىلت الىپ شىقتى. ءبىزدىڭ تاڭىرقاعانىمىزدى سەزدى بىلەمىن, بىردەن اڭگىمەسىن باستاپ كەتتى.
– مەنىڭ ۋچاسكەلىك باسقارۋىما تيەسىلى اۋماق ا.باراەۆ كوشەسىنەن باستالىپ, ش.ءۋاليحانوۆ, ا.يمانوۆ جانە ش.يمانباەۆا كوشەلەرى تۇزەتىن شارشىنى قۇرايدى. وسى اۋماققا ۇزىن سانى 122 ءۇي كىرەدى. ونىڭ بارلىعى دەرلىك ءزاۋلىم ۇيلەر, ياعني 9 قاباتتان باستالىپ, 20-25 قاباتقا دەيىنگى بيىكتىكتى باعىندىرادى. قازىرگى تاڭدا ونداعى تۇرعىنداردىڭ جالپى سانى 12 جارىم مىڭعا جەتىپ جىعىلادى. قاندايدا ءبىر وقىس جاعدايلار ورىن العاندا تۇرعىنداردى مازالاي بەرمەۋ ءۇشىن پودەزگە ەركىن كىرە الاتىن وسىنداي امبەباپ كىلت جاساتىپ العانمىن. سونىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن ۋاقىتتا تۇرعىنداردىڭ قاسىنان تابىلامىن. بۇل وتە ءتيىمدى, – دەدى نۇرلان كەنجەباي ۇلى ك ۇلىمسىرەي.
سەيسەنبى جۇمىس كۇنى بولعاندىقتان, كوپ ادامدى ۇيىنەن جولىقتىرا المادىق. ال ەسىك اشقاندارىنىڭ ءبىرى – پوليتسەي فورماسىنداعى ادامدى, بالكي ءبىزدىڭ فوتواپپاراتىمىزدى كورىپ ەسىگىن كەرى تارس جاۋىپ السا, كەلەسىسى ۋچاسكەلىك ينسپەكتورىنا ءوزىن مازالاپ جۇرگەن ماسەلەلەرىن تاپتىشتەپ جەتكىزۋدە. ءۇشىنشىسى ازىلدەسىپ تە ۇلگەرىپ جاتىر. بايقاعانىمىزداي, تۇرعىنداردىڭ كوپشىلىگىن كورشىلەردىڭ تۇنگى مەزگىلدە شۋلاۋى, كىشكەنتاي بالالاردىڭ تىنىشسىزدانۋى مازالايدى ەكەن. ءبىز اڭگىمەگە تارتقان كىسىلەردىڭ ءۋاجى نەگىزىنەن وسى ماسەلەگە كەلىپ توقايلاستى. ءتىپتى, ءبىر تۇرعىن جوعارى قاباتتاعى وتباسىنىڭ بالالارى شۋلاي بەرگەن سوڭ, ءوزىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن كىلەم ساتىپ الىپ, اپارىپ بەرگەنىن ايتىپ, ءبىزدى ءبىر كۇلدىرىپ الدى.
* * *
ال رامازان كوشەسىندەگى جەر ءۇيدە تۇراتىن كەلەسى وتباسىنىڭ تۇرمىس جاعدايى كوڭىلگە كىربىڭ ۇيالاتتى. بۇلاردىڭ باسپاناسى اناۋ ايتقانداي سالتاناتتى ەمەس. كەرىسىنشە, قۇلاۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان جۇپىنى عانا مۇقىل تام. ءۇيدىڭ ىشىندەگى جاعداي ءتىپتى سوراقى. بەي-بەرەكەت شاشىلىپ جاتىر. ەسىكتەن كىرگەندە شىققان كوكتىڭ ءيىسى مۇرىندى قىتىقتايدى. ەكەۋى بىردەي ىشىمدىككە اۋەس اندرەي مەن تاتيانا ەسىمدى ەرلى-زايىپتىنىڭ بۇل تۇرمىسى «اششى سۋ» جۇرگەن جەردە بەرەكەنىڭ بولمايتىنىن ايقىن اڭعارتىپ تۇر. ءۇيدىڭ ءىشىن دە, يەسىن دە جاقسى تانىپ العان ينسپەكتور تابالدىرىقتان اتتاي بەرە وتاعاسىن ىزدەدى. ويتكەنى ناركولوگيا ورتالىعىندا تىركەۋدە تۇرعان ازامات قازىر زاڭ بۇزىپ, ىزدەستىرىلۋ ۇستىندە ەكەن. ۇيدە جالعىز وتىرعان 35-40 جاس شاماسىنداعى ايەل ءبىزدىڭ بۇل كەلىسىمىزدى اسا جاقتىرا قويماعانىن قاتۋلى قاباعىمەن سەزدىردى. ىشىمدىك ىشكەنى جانە بار.
– اياق-كيىمدەرىڭدى شەشىپ كىرىڭدەر, ۇيدە كىشكەنتاي بالا بار, – دەپ كۇتپەگەن قوناقتارى – ءبىزدى دۇرسە قارسى الدى. بىراق كەلىنشەك تالاپ ەتكەن تازالىققا ءۇي ىشىندەگى جاعداي كەرەعار جاۋاپ بەرىپ تۇر. قالاماساق تا, امالسىز جالاڭاياق تورگە شىقتىق.
– اندرەي قايدا؟
– جۇمىستا.
– بالالارىڭىز شە؟
– بالاباقشادا.
– ىشىمدىك ءىشىپ وتىرسىز با؟ ۇيدەن اراقتىڭ ءيىسى شىعادى...
– جوق, ماس ەمەسپىن.
– مەن ءبارىن كورىپ تۇرمىن...
– كۇيەۋىم تۇندە ۇيگە كەلمەدى. سوعان ەرەگەسىپ... دەپ مويىندادى امالى قالماعان ايەل جىلامسىراي.
وسىلاي قىسقا عانا وربىگەن ديالوگ بۇل وتباسىنىڭ بارلىق جاعدايىنان حاباردار ەتىپ تۇر. سونى سەزگەن ۋچاسكەلىك ينسپەكتور ەندى العاشقىداي ەمەس, جىلى شىراي تانىتا سويلەدى. سولاي جارالى كوڭىلدى ءسال دە بولسىن جۇباتقىسى كەلگەندەي مە؟..
– بۇلاي جالعاسا بەرسە, ەرتەڭ ءسابيلەرىڭىزدى بالالار ۇيىنە الىپ كەتەدى عوي. اندرەيگە ايتىڭىز, قاشپاي, ءوز ەركىمەن بولىمشەگە كەلسە, بارلىعى جاقسى بولادى.
– راس ايتاسىز با؟
– ۋادە بەرەمىن.
ايەلدىڭ جانارىنداعى ۇزىلگەلى تۇرعان ءۇمىت وتى قايتا تۇتانعانداي, جارق ەتتى.
– ايتامىن! مىندەتتى تۇردە بارادى. تەك قاماۋعا الماڭىزشى, – دەدى جاقىنىنان قولداۋ كۇتكەندەي ينسپەكتورعا جاۋتاڭداي قاراپ.
* * *
– مۇنداي وتباسىلار وتە كوپ. ۋادەلەرىن دە ءۇيىپ بەرەدى. تۇزەلەمىز دەيدى. سوعان سەنىپ كومەكتەسكىمىز-اق كەلەدى. باسىندا ءبارى جاقسى بولعانىمەن, ارادا ءبىرشاما ۋاقىت ءوتكەن سوڭ قايتا وسى قالىپتارىنا تۇسەدى. ادام ىشىمدىككە تاۋەلدىلىكتى مەديتسينالىق جولمەن ەمدەمەي جەڭە المايدى عوي. وعان ۇلكەن ەرىك-جىگەر كەرەك. ال بۇلار ەم قابىلداۋدان قاشادى. ورتالىققا ءوز ەركىمەن كەلمەگەننەن كەيىن, ءبىز ەشتەڭە ىستەي المايمىز, – دەپ كولىك ىشىندە اڭگىمەسىن جالعاعان پوليتسيا اعا لەيتەنانتى نۇرلان كەنجەباي ۇلىنىڭ ءسوزىن كوشەدەگى جىلۋ قۇبىرىنىڭ ۇستىندە جايباراقات وتىرعان جۇپىنى كيىمدەگى ادام ءبولىپ جىبەردى. ينسپەكتور كولىگىن ەندى سوعان قاراي بۇردى.
بۇل بەيتانىس جان باعاناعى كەلىنشەكتەي ەمەس, ءوز ومىرىنە ابدەن كوندىككەن سەكىلدى. پوليتسەي كولىگىنەن قاشپادى. كەرىسىنشە, ەسكى تانىستارداي كۇلە قارسى الدى. قۇجاتىن جوعالتقانىن دا جاسىرمادى. ءوزىن ارتۋر ارمەنوۆيچ دەپ رەسمي تانىستىرعان جىگىت نەبارى 28-اق جاستا بولىپ شىقتى. بىراق تۇرىنە قاراپ ولاي دەۋگە اۋزىڭىز بارمايدى. ىشىمدىك پەن ءۇيسىز-كۇيسىز تىرلىك جاس جىگىتتىڭ بەتىنە ءاجىمدى مەزگىلسىز بەدەرلەپتى. كۇرەك تىستەردەن جۇرداي قىزىليەگى جىگىتتى كۇلگەن ءساتىندە ءتىپتى قارتايتىپ كورسەتەدى. تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاسىندا قاريا كەيىپكە ءتۇسكەن زامانداس بۇل تىرلىگىن ءبىر-اق اۋىز سوزبەن: «ءومىر عوي...» دەدى دە, ەش قارسىلىقسىز ءوز ەركىمەن پوليتسەي كولىگىنە كەلىپ وتىردى.
* * *
– مىنە, وزدەرىڭىز كورگەندەي, قانشا ادام بولسا, سونشا ءتۇرلى تاعدىر بار. سوندىقتان پوليتسەي پسيحولوگ بولۋى كەرەك. قاتال بولاتىن تۇستا قاتالدىق تانىتىپ, قاجەت كەزىندە كەشىرىمشىل دە بولا الۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان دا ءبولىمشەمە قارايتىن تۇرعىنداردىڭ بارلىعىمەن جىلى سويلەسىپ, بارىنشا سىرلاس, دوس بولۋعا تىرىسامىن. ءبىز ەڭ ءبىرىنشى ادامبىز, سودان كەيىن عانا مامانبىز. بۇل جونىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ: «قازىرگى قازاقستاندىق پوليتسيانىڭ وزەكتى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى قولجەتىمدىلىكتى, اشىقتىقتى, جەدەلدىلىكتى ارتتىرۋ جانە تۇرعىندارمەن ءوزارا ءتيىمدى بايلانىس جاساۋ بولۋى ءتيىس» دەپ ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن. سول تالاپ-ۇدەدەن شىعا الساق, ماقساتىمىزدىڭ ورىندالعانى, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى نۇرلان بەكجانوۆ.
