دۇرىسى, «تاۋەكەل ءتۇبى – جەلقايىق, وتەسىڭ دە كەتەسىڭ». ويى كەرەمەت. ءبىر ءىستى باستاۋعا جۇرەگى داۋالاماي تۇرعان ازاماتتى قايراۋ, تابىسقا باستاۋ, ءوزىنىڭ كۇشىنە ءوزىن سەندىرۋگە كوندىرۋ عوي. ال ءبىزدىڭ ميلليونداعان جانكۇيەرگە سپورت ويىنىن تالداپ بەرىپ وتىرعان سپورت كوممەنتاتورىنىڭ ويىن ۇعىپ كورىڭىز.
ايتپايىن-اق دەيسىڭ. جاماناتتى بولمايىن-اق دەيسىڭ. بىراق ايتىلماي قالىپ, ىشتە ولگەن ءسوز جەتىم. «دۇرىس سىن ادامدى شيراتادى» دەيدى. كوك جاشىكتىڭ ار جاعىندا وتىرىپ الەمدىك وقيعالاردى سۋداي ساپىرىپ وتىرعان اعايىنعا پايداسى ءتيسىن دەپ «قازاقستان بارىسىندا» ءوزىمىز بايقاعان كەپتىڭ تىعىنىن اعىتتىق.
اتتارىن ايتپاي-اق قويالىق. بىراق قازاق كۇرەسىن ابدەن زەردەلەدىك دەگەن وسى جىگىتتەر وزىمبىلەرمەندىكپەن ءبىراز شاتاستى, جۇرتتى دا شاتاستىردى.
قىزىلوردالىق سالىمگەرەەۆ پەن قاراعاندىلىق احمەتبەكوۆ كۇرەسىپ جاتىر. ەكەۋى دە مىقتى. بەس مينۋتتا ءبىر-ءبىرىن الا المادى. ءورىستىلدى كوممەنتاتور «ەندى بەس مينۋتقا دەيىن قوسىمشا بەلدەسەدى» دەپ سوعىپ جىبەردى. دزيۋدوداعى «التىن ۇپايعا» دەيىن كۇرەسەتىن ەرەجەنى ايتىپ تۇرعانىن ۇعىپ تۇرمىز, بىراق قازاق كۇرەسى بۇل ماسەلەنى بەلدەسۋمەن شەشەدى.
ەندى قازاق كوممەنتاتورى قاتەلەستى. وسى كۇرەستىڭ العاشقى بەس مينۋتىندا احمەتبەكوۆ سالىمگەرەەۆتى ءادىس جاساماق بولىپ تىزەلىگىنەن تەپتى. قوس سۇيەكتىڭ بۋىنىنان تيگەن سوڭ سالىمگەرەەۆ اۋىرسىنىپ وتىرىپ قالدى. قازاق كوممەنتاتورى اياقتان شالدى دەپ تۇر. شالعان مەن تەبۋ ەكى بولەك دۇنيە. وسى تۇستا قولدانعان «ەر جىگىتتىڭ موينىندا قىل ارقان شىرىمەيدى» ماتەلىن نە ءۇشىن, قانداي ماقساتقا پايدالانعىسى كەلگەنىن ءوزى بىلمەسە, ءبىز تۇسىنە المادىق.
بەكباۋ نۇرلان ۇلى مەن ولجاس شىنكەەۆتىڭ بەلدەسۋى كەزىندە اقمولا بالۋانىنىڭ اتىنا «تىزەسىن ادەيىلەپ تيگىزدى» دەگەن ءسوز تىركەسى قولدانىلدى. قازاق كۇرەسىندە ءاربىر ءادىستىڭ ورنى بولەك. تىزە تيگىزۋ – بۇك ادىسىنە بالانادى. سوندا بالۋان قولدان ۇپاي بەرۋ ارقىلى قارسىلاسىنا جەڭىس سىيلاپ وتىرعانى قالاي؟! ولجاس شىنكەەۆ ءادىس جاساعاندا «بۇراتىلىپ» كەتەدى ەكەن. بۇل دا جاڭاشا تەڭەۋ.
جەلدەي ەسىپ وتىرعان قازاق كوممەنتاتورى «اتاعى ايعا جەتكەن» دەگەن ءسوزدى الدەنەشە قايتالاپ قالدى. بۇل ازاماتتىڭ سوزدىك قورى مول بولۋى كەرەك, قولدانىسقا قاراي تۇراقتى ءسوز تىركەستەرىن ءوزى جاساي بەرەتىن. قازاقتىڭ بىلەتىنى «ازۋىن ايعا بىلەگەن» دەگەن قايراتتى ءسوز ەدى...
كىلەمدە ماقسات يساعابىلوۆ بەلدەسىپ جاتىر. ءبىر كەزدە قىزىلوردالىق بالۋاندى تانىستىرىپ جاتقان ءورىستىلدى كوممەنتاتور «اقشاتاۋ ارلانى» دەپ باستاپ, سايراپ كەتتى. سويتسەك, قاراعاندىلىق بالۋاننىڭ ءومىربايانىن وقىپ كەتكەن ەكەن. قاعازدان شاتاستىرعان. الدىنداعى. بالۋانداردى جىعا دا تانىماعانى-اۋ.
بۇل جىگىتتەردىڭ سوزدىك قورىندا «كەشىرىڭىزدەر, قاتەلەسىپ كەتىپپىن» دەگەن ءسوز جوق ەكەن.
الماتى وبلىسىنان كەلگەن داۋرەن ءنۇرالينوۆتىڭ «قاباعىندا باتىرلىقتىڭ سۋرەتى بەينەلەنگەن» ەكەن. ءبىزدىڭ ءسوز ەمەس, قازاق كوممەنتاتورىنىكى. وسى جىگىت كۇرەستەگى ادىلەتسىزدىك دەگەندى ءجيى ايتقان. ايتپاعى, 90 كيلو تارتاتىن بالۋان مەن 120-140 كيلو تارتاتىن بالۋانداردىڭ ءوزارا كەزدەسۋى. ادىلەتسىزدىكتى قاي جەردەن كورىپ تۇرعانىنا تاڭعالماسقا بولمايدى. اپىر-اۋ, تۇيە بالۋاندىققا ەشكىمدى زورلاپ قوسپايدى. وزىڭە سەنسەڭ كۇرەس. ماسەلە, سالماق ازدىقتا ەمەس, ابجىلدىكتە, اقىلدىلىقتا. وباداي جىگىتتەردىڭ وزىنە سالماعى اناعۇرلىم كەم بالۋانداردان وپىرىلىپ قۇلاعانىن وسى جارىستا دا كوردىك قوي. ايتقانداي, ءبىز ماقالانىڭ باسىندا ءسوز قىلعان «تاۋەكەل ءتۇبى – جەلقايىق, ۇشاسىڭ دا كەتەسىڭ» قاناتتى ءسوزى «الەم بارىسى» ايبەك نۇعىماروۆ پەن «حالىق بارىسى» داۋرەن ءنۇرالينوۆتىڭ بەلدەسۋى كەزىندە قولدانىلدى.
كۇرەستە ءادىس, سالماقپەن قوسا اقىل دا وتە كەرەك. داۋرەن بەلدەسۋ كەزىندە ايبەكتى جەردەن تىك كوتەرىپ الىپ كەۋدەگە سالعاندا ايلاكەر ايبەك اتشا ءمىنىپ الىپ, سالماعىمەن باسىپ قالدى. مىنە, قازاق كۇرەسىنىڭ ءبىر كەرەمەتى!
ءوزى ايتقانداي «ايتقانى ايداي كەلەتىن» كوممەنتاتورلاردىڭ از-كەم كەمشىلىگىن تەرگەندە ويىمىزدا كەمسىتۋ بولعان جوق.
ساكەن سىبانباي ەسىمدى بەلگىلى جۋرناليست بار. سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا وسى ىنىمىزبەن «جاس الاش» گازەتىندە بىرگە جۇمىس ىستەدىك. ساكەن سىرت كوزگە سىپايى, مومىن كورىنگەنىمەن جازۋى تاستاي, يۋمورى مىقتى, بەينەلەپ ايتقاندا قۇرالايدى كوزگە اتقان مەرگەن. «ىرعاق» قوسىمشاسىن جۇرگىزدى. بىزدەگى شوۋ بيزنەستەگى مىقتىلار سول جىلدارى ساكەننىڭ تەزىنەن ءوتتى. جۇقالاپ وتىرىپ سويىپ سالاتىن ساكەن ماقپال ءجۇنىسوۆانى دا سىن ساداعىنا العان. رەداكتسياعا «رازبوركاعا» مارقۇم قوساعى زامانبەك نۇرقادىلوۆتى ەرتىپ كەلگەن ماقپال زاتىندا اقپەيىل, اقكوڭىل ادام عوي. سىندى دۇرىس قابىلداپ, داستارقان باسىندا دوس بولىپ قايتتى. سول كەزدەرى ءاندى دە, ءسوزدى دە ءوزى جازاتىن, اۋزىمەن قۇس تىستەگەن «تالانتتىلار» پايدا بولا باستاعان. الدىڭعى لەگىندە سەيفۋللين جولبارىس پەن باقىتجان قاجىمۇقانوۆ. ءان جاقسى-اۋ, تالاسىمىز جوق. ال ءسوز..., كادىمگى اۋىزەكى ءسوز, ارقانداي شۇباتىلىپ كەتە بەرەدى.
ساكەننىڭ سىنعا سۋارعان جەبەسىنەن كەيىن ارۋاقتى اۋلەتتىڭ ۇرپاعى ەمەس پە, باقىتجان «ەندى انگە ءسوز جازبايمىن» دەپتى دەگەنىن ەستىدىك. راسىمەن, قويدى.
ايتپاعىمىز نە؟ ساكەننىڭ ولاردا التى الاسى, بەس بەرەسىسى جوق ەدى. شىنىن ايتقاندا, قازاق ونەرىنە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا جاناشىرلىق بولاتىن. بىزدىكى دە سول كەپ. ءسوز ساراسى بوتەن سوزبەن بىلعانباسىن دەگەندىك قوي.
كوپ جانكۇيەرلەر حالىقارالىق سپورت ويىندارىن قازاق ارنالارىنان ەمەس, ورىس ارنالارىنان كورەمىز دەيدى. كوممەنتاتورلار شارشاتىپ, جۇيكەڭدى توزدىرادى دەيدى.
كوممەنتاتورلار جوق ەمەس, بار. ءوز باسىما سيدنەي وليمپياداسىنىڭ ءفيناليسى يسلام بايرامۋكوۆتىڭ ەركىن كۇرەستى ءجۇرگىزگەنى قاتتى ۇنايدى. يسلام اسىپ-تاسپايدى, ارتىق-اۋىس ءسوزى جوق. قوس قارسىلاستىڭ بار مۇمكىندىگىن شەمىشكەدەي شاعىپ, الدىڭا قويادى. ويتكەنى مامان, ناعىز مامان.
بوكستا باقتيار ارتاەۆ, ەرماحان ىبىرايىموۆ, ولاردىڭ اتاسى سەرىك ءابدەناليەۆ بار. سوزدەرى ناق, ارتىق سويلەمەيدى. دۇرىس تالدايدى.
ورىس كوممەنتاتورلارىنىڭ دا ارتىقشىلىعى وسى. ءار سپورت تۇرىنە ماماندانعاندار جۇرگىزەدى. بىزدە كوممەنتاتورلارعا تاپشىلىق بار ما, ايتەۋىر وتپەس پىشاقتاي قيقالاقتاپ جاتادى. ارنا باسشىلارى ولاردى كۇرەس, بوكس جانە باسقا سپورت تۇرلەرىنىڭ جارىستارىنا, جاتتىعۋ زالدارىنا كوبىرەك جىبەرسە ەكەن دەپ تىلەيسىڭ.
الىپپەسىن وقىپ ۇيرەنۋى ءۇشىن. وقىرماندار مەن تىڭداۋشىلاردى اياۋ كەرەك. ايتپەسە, وسىلاي جالعاسا بەرەدى.
قىزىلوردا وبلىسى
