حالىق بەلسەندىلىك تانىتتى
ۆولف-رۋتحارت بورن,
حالىقارالىق بايقاۋشى (گەرمانيا)
الماتى قالاسىنداعى بىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالاپ شىقتىق. اتاپ ايتقاندا, قالاداعى بوستاندىق جانە ناۋرىزباي اۋداندارىندا سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋى كەزىندە زاڭ بۇزۋشىلىق بولعان جوق. جاستاردىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ بەلسەندىلىگى ءبىزدى ەرەكشە تاڭداندىردى.
مەنىڭ جولىم تۇسكەن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە داۋىس بەرۋ پروتسەسى زاڭ اياسىندا, اشىق ءارى ءادىل ءوتتى دەپ ايتا الامىن. جالپى, الماتى قالاسىنداعى سايلاۋ تالاپقا ساي ءوتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ سايلاۋعا بەلسەندى ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاتىسقانىن كورسەتەدى.
اشىقتىققا تاڭداندىم
رەزا تابريزي,
بۇكىلپارتيالىق پارلامەنتتىك توپتىڭ قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى حاتشىسى ( ۇلىبريتانيا)
تاڭعى ساعات جەتىدەن باستاپ كەشكە دەيىن ەل استاناسىنداعى كوپتەگەن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن بايقاۋشى رەتىندە ارالاپ شىقتىم. سول كەزدە سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ جاقسى ۇيىمداستىرىلۋىنا, دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ەكەنىنە جانە اشىقتىعىنا ەرەكشە تاڭداندىم.
حالىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە جايدارى كەيىپتە, بالالارىمەن, تۇتاس وتباسىلارىمەن مەرەكەلىك كوڭىل كۇيدە كەلىپ جاتتى. وسىدان-اق سايلاۋدىڭ حالىق ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىم. ولاردىڭ ارقايسىسى كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن اسقان ىقىلاسپەن پايدالانىپ, وزدەرى تاڭداعان كانديداتتارعا داۋىس بەرۋگە مۇمكىندىك الدى.
سايلاۋ بارىسىندا قانداي دا ءبىر زاڭ بۇزۋشىلىقتى, قۇقىق بۇزۋشىلىقتى كوزىم شالمادى. سايلاۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعانى كورىنىپ تۇردى. وسىنىڭ ارقاسىندا ءبىز بايقاۋشى رەتىندە كەز كەلگەن سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ جۇمىسىمەن تولىق تانىسا الدىق.
ۇيىمداسقان تۇردە داۋىس بەردى
ماركو پاسساليا,
تيچينو كانتونالدى پارلامەنتىنىڭ دەموكراتيالىق حالىقتىق پارتيا مۇشەسى, تيچينو كانتونى ساۋدا قاۋىمداستىعىنىڭ
باس ديرەكتورى (شۆەيتساريا)
مەن بۇعان دەيىن ءوز وتانىم شۆەيتساريادا, سونداي-اق يتالياداعى پرەزيدەنت سايلاۋلارىنا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسقان بولاتىنمىن. ارينە ءار مەملەكەتتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. مىسالى, ءبىزدىڭ سايلاۋ ءۇش كۇن بويى – جۇما, سەنبى جانە جەكسەنبىدە كۇنىنە 2-3 ساعاتتان وتەدى.
وسىعان قاراماستان, شۆەيتساريا مەن قازاقستانداعى سايلاۋ ۇدەرىسىنەن ۇقساستىقتاردى بايقادىم, اتاپ ايتقاندا, تەحنيكالىق تۇرعىدا ورتاق ەرەكشەلىكتەر بار ەكەن. ونىڭ ىشىندە, تىركەۋ راسىمدەرىنىڭ ۇلگىسىندە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان كابينالاردا ەش ايىرماشىلىق جوق.
جالپىلاي العاندا, سايلاۋشىلاردىڭ ەرەكشە كوڭىل كۇيگە بولەنىپ, تۋىنداعان ساۋالدارىنا سول مەزەتتە جاۋاپ الىپ جاتقانىن, وسىنىڭ اسەرىنەن ەشقانداي ابىرجۋ مەن دۇرلىگىستىڭ بولماعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مۇنداي بەلسەندىلىكتى حالىقتىڭ مەملەكەت باسىنا كىمنىڭ كەلەتىنىنە بەيجاي قاراماي, ەلدەگى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەرگە ۇلەس قوسۋعا دەگەن ۇمتىلىستارىمەن ءتۇسىندىرۋگە بولادى.
سايىپ كەلگەندە, سىزدەردىڭ وسى جاسامپاز رۋحتى ودان ءارى كوتەرە ءتۇسىپ, سايلاۋ بارىسىن جوعارى دەڭگەيدە قولداپ وتىرۋلارىڭىزعا تىلەكتەستىك بىلدىرەمىن. ەڭ باستىسى, شۆەيتساريادا بولسىن, باسقا مەملەكەتتەردە بولسىن, ءارتۇرلى سايلاۋلار قازاقستانداعىداي ۇيىمداسقان تۇردە وتە بەرمەيدى.
قوعام كەمەلدەنىپ كەلەدى
پەتكو دراگانوۆ,
بولگاريا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى
باس ديرەكتسياسىنىڭ ديرەكتورى
مەن ءسىزدىڭ ەلگە ءبىرىنشى رەت كەلىپ وتىرعانىم جوق. قازاقستانعا ءار ۋاقىتتا ەرەكشە كوڭىل كۇيمەن, اسقان ىقىلاسپەن كەلەمىن. ءبىز ءۇشىن قازاقستان – ءارى قاراي دا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتىپ, بايلانىستارىمىزدى بەكىتە تۇسۋگە لايىقتى, دوستىق پەيىلدەگى مەملەكەت.
وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن استانا ەكونوميكالىق فورۋمى جۇمىسىنا قاتىستىم, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ارنايى وكىلى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. ەندى مىنە, قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شاقىرۋىمەن پرەزيدەنت سايلاۋىنا بايقاۋشى رەتىندە كەلگەن بولاتىنمىن.
وسى ساپار اياسىندا بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالاي وتىرىپ, مىناداي تۇجىرىمعا كەلدىم – قازاقستاندىقتار مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋعا وتە جوعارى ماڭىز بەردى, ال سايلاۋشىلاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ ىجداعاتتى جۇمىسى, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى تىنىش, مامىراجاي جاعداي ەلدەگى دەموكراتيالىق جاڭارۋلاردى تۇسىنگەن قوعامنىڭ كەمەلدەنگەنىن كورسەتتى.
ەل تاريحىنىڭ جاڭا پاراعى اشىلدى
تۇركى الەمىندەگى بەلگىلى تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ بەدەلدى ساراپشىلارى, زەرتتەۋشىلەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن ساياساتكەرلەر ەلىمىزدەگى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى تۋرالى, جاڭا سايلانعان مەملەكەت باسشىسى تۋرالى ءوز ويلارىمەن ءبولىستى.
حاسان كانبولات,
انكارا ساياسات ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى (تۇركيا)
– قازاقستانداعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى دەموكراتيالى تۇردە ءادىل ءوتتى دەپ تولىق سەنىممەن ايتا الامىن. بۇل جەتىستىگىمەن باۋىرلاس مەملەكەتتى قۇتتىقتايمىن.
سايلاۋ – مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى سەكىلدى اسا ماڭىزدى شارا. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاعى ءبىر جاڭا پاراعى اشىلدى. شيرەك عاسىردا ادام بالاسى جەتە بەرمەيتىن ساياسات, ەكونوميكا تۇرعىسىنان ۇلكەن جەتىستىكتەردى باعىندىردى, ەكونوميكالىق الەۋەتى ايتارلىقتاي جاقساردى.
جاڭا سايلانعان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتى سايلاۋداعى جەڭىسىمەن قۇتتىقتايمىن. بارلىعىمىز ونى ءتاجىريبەلى ساياساتكەر, مەملەكەت ادامى رەتىندە تانيمىز. قازاقستاننىڭ ودان ءارى ءوسىپ-وركەندەگەن, دامىعان مەملەكەت بولاتىنىنا سەنەمىن.
تاۋەلسىز بايقاۋشى رەتىندە ايتارىم, قازاقستانداعى سايلاۋ مادەنيەتى مەن شارانىڭ وتكىزىلۋى باسقا مەملەكەتتەر ءۇشىن ۇلگى بولا الادى. بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىق, داۋىستاردى ساناۋعا قاتىستىق. ول جەردە پارتيا اتىنان كەلگەن بايقاۋشىلاردى دا كەزدەستىردىك. بارلىعى زاڭ اياسىندا بولدى, قۇقىق بۇزۋشىلىق ورىن العان جوق.
اشىقتىق قاعيداتى العاشقى ورىندا
زەكي حاكان سىدالى,
ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات
– ەڭ الدىمەن ءبىزدى بايقاۋشى رەتىندە شاقىرعان, وسىنداي مۇمكىندىك بەرگەن قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىنە العىسىمدى ايتامىن.
ال سايلاۋ تۋرالى ايتساق, سول كۇنى بايقاۋشى رەتىندە بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالادىق. ۋچاسكەلەردە ەشقانداي كەلەڭسىز جاعداي ورىن العان جوق. داۋىس بەرۋ اشىق تۇردە ءوتىپ جاتتى. ساعات 9-دان كەشكى 5-كە دەيىن قالانىڭ ءار تۇكپىرىندەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بولدىق. حالىق ەرەجەگە ساي ارەكەت جاساپ, ءوز ەرىكتەرىمەن داۋىس بەردى. سايلاۋ كۇنى تۋعان كۇنىن تويلاپ جاتقاندارعا سىيلىقتار تاراتىلدى. بۇل ءبىر ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلايتىن ءداستۇر ەكەن.
تاعى ءبىر اتاپ وتەتىن جايت – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جاسالعان جاعداي. بۇل تۇركيادا قاراستىرىلماعان. سوندىقتان مىندەتتى تۇردە تۇركيادا دا بولۋىن قولعا الامىز. حالىقتىڭ 70 پايىزىنان كوبىنىڭ قاتىسۋى دا – ەسكەرەتىن نارسە. بۇل – ەۋروپانىڭ كەي مەملەكەتتەرىندە كەزدەسپەيتىن كورسەتكىش. تۇركيادا دا حالىق سايلاۋدا بەلسەندى. بۇل, مەنىڭ ويىمشا, تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ دەموكراتياعا قاتىناسىن كورسەتەدى. وسىلايشا دەموكراتيالى مەملەكەتتە تۇرىپ جاتقانىمىزدى باسقالارعا دا دالەلدەي الامىز. تۇركيا, قازاقستان جانە تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ مىقتى, ءبىرتۇتاس بولۋى وتە ماڭىزدى. مەن بۇل سايلاۋدان تەك جاقسى اسەر الدىم.
ءوزىم جاقىندا قۇرىلعان پارتيانىڭ دەپۋتاتىمىن. ءبىز ءۇشىن تۇركى الەمىنىڭ بىرتۇتاستىعى وتە ماڭىزدى. قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگى دە ءبىزدىڭ ەلدەگى پارتيالارمەن تىعىز بايلانىستا. ال قاسىم-جومارت توقاەۆتى جەڭىسىمەن قۇتتىقتاپ, ساتتىلىك تىلەيمىن. ول وتە ۇلكەن باسىمدىقپەن جەڭىسكە جەتتى.
مەن – وپپوزيتسيالىق پارتيانىڭ وكىلىمىن. وپپوزيتسيا – دەموكراتيانىڭ شىڭى. وسى سايلاۋدا وپپوزيتسيا وكىلى دە ءۇمىتكەرلەر قاتارىنان كورىندى. ول دا جاقسى كورسەتكىش. دەگەنمەن, وپپوزيتسيا ەرەجەلەر مەن زاڭعا باعىنۋى كەرەك. مەن قازاقستانداعى سايلاۋدىڭ ەش قىسىمسىز, اشىق وتكەنىن كوردىم.
ەل بەدەلى ارتا ءتۇستى
شەرزود زيوەۆ,
ساياساتتانۋشى, (وزبەكستان)
قازاقستاندا وتكەن پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى جوعارى باعالايمىن. حالىقتىڭ سايلاۋعا بەلسەندى قاتىسۋى جۇرتتىڭ ەل تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىنىن كورسەتتى. ءتىپتى شەتەلدەردە جۇرگەن قازاق جۇرتىنىڭ ءبىر كىسىدەي سايلاۋعا قاتىسۋى كوپ نارسەنى اڭعارتادى.
قازاقستاندىقتار جالپى تاۋەلسىز ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت وزدەرىنىڭ ەكىنشى پرەزيدەنتىن سايلادى. ەل سەنىم ارتقان جاڭا باسشى تۇعىرناماسىندا بەرگەن ۋادەسىن ورىندايدى دەپ ويلايمىن. بۇعان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوپ جىلدان بەرى ساياسات ساحناسىندا ءجۇرىپ جيناعان تاجىريبەسى مەن ديپلوماتيالىق ۇستانىمى نەگىز بولا الادى. بۇل سايلاۋ قازاقستان تاريحى ءۇشىن وتە ماڭىزدى جانە ۇلى دالا ەلىنىڭ الەمدەگى بەدەلىن ودان سايىن ارتتىرادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ – كوپ جىلدان بەرى ءتۇرلى ساياسي قۇرىلىمداردا ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ ابدەن ىسىلعان ازامات. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تاجىريبەسى دە مول. ول كىسىنىڭ بيلىككە كەلۋى قازاقستاننىڭ وزگە ەلدەرمەن اراداعى ىسكەرلىك بايلانىسىنىڭ ودان ءارى ارتۋىنا نەگىز بولادى.
زاڭسىزدىق تىركەلمەدى
ماحمۇد ءال-رايسي,
حالىقارالىق بايقاۋشى, يىۇ وكىلى
قازاقستانداعى پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە دەموكراتيالىق تاڭداۋ تالاپتارى تولىق ساقتالدى دەپ ايتا الامىن. سايلاۋ پروتسەسىندە حالىقارالىق قاعيدالارعا باسىمدىق بەرىلدى. حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى وتە جوعارى بولدى. بۇل ەلدىڭ بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. ءبىز, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ بايقاۋشىلارى بىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولىپ, بيۋللەتەندەردىڭ قالاي سانالعانىن باقىلادىق.
ءبىز بولعان ۋچاسكەلەردىڭ ەشقايسىسىندا زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان جوق. بارلىعىندا سايلاۋ پروتسەسىن پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ سەنىم ءبىلدىرگەن ادامدارى باقىلاپ, كورىپ وتىردى. جۇرتشىلىق ەمىن-ەركىن كەلىپ, ءوز تاڭداۋلارىن جاسادى.
