اينالامىزدان كورىپ-ەستىپ جۇرگەنىمىزدەي, ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ باسىندا «ادۋىندى ەنە» نە بولماسا «كەسىرلى كەلىن» جايلى كۇرمەۋى شەشىلمەي جۇرگەن ءتۇيتكىلدەر بار.
نەگىزىندە, كوشىمىزدىڭ تۇزەلىپ, ۇلت بولىپ ۇيىسۋىمىزدا ۇرپاق تəربيەسىنىڭ ماڭىزى زور. وسى ورايدا نەگىزگى ءرول اتقاراتىن ەنە مەن كەلىننىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ دۇرىس بولعانى ءجون-اق. ءويتكەنى وتباسىنىڭ بەرەكەسىن كىرگىزۋ دە, تۋلاقتاي توز-توزىن شىعارۋ دا ولاردىڭ ءوز قولدارىندا. ەگەر ەنە مەن كەلىننىڭ كەرىسى ءوز شەشىمىن تاپپاسا, شاڭىراعىنىڭ بەرەكەسىن قاشىرىپ, ناتيجەسىندە وتباسىنداعى جاس وسكىندەردىڭ پسيحولوگياسىنا, سونىمەن قاتار ءتاربيەسىنە كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. بۇل ءوز كەزەگىندە, جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ ەڭسەسىن ءتۇسىرىپ, ولاردىڭ جاسىق, جالتاق بولىپ قالىپتاسۋىنا, بۇرىس جولعا بۇرىلىپ كەتۋىنە يتەرمەلەيدى. بۇل ۇلتتىق تاربيەگە جاسالعان قىساستىق, اۋىر سوققى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
كەيدە جاپ-جاس, شىمىلدىعى جەلبىرەگەن كەلىندەردىڭ ەنەسى تۋرالى مۇرنىن تىجىرىپ, جاقتىرماي سويلەپ وتىرعانىن كورىپ, «بۇل قارشاداي كەلىن ەنەسىنەن نە تاقسىرەت تارتىپ ءۇلگەردى ەكەن سونشا؟» دەگەن ويعا قالاسىڭ. جاستايىمىزدان انامىزدىڭ «ءۇلكەن ۇلكەندىگىن جاساعاندا, كىشى كىشىلىگىن جاساۋ كەرەك» دەگەن ءسوزىن سانامىزعا ءسىڭىرىپ وستىك. ونىڭ پايداسىنان باسقا زيانىن كورگەن جوقپىز. ايتپاعىمىز, كەلىندەر قاۋىمى ەنەنىڭ ايتقان سىنىن انالىق قامقورلىق دەپ قابىلداپ, شاكارىمشە ايتقاندا, بىرەۋدىڭ ءمىنىن كورگەنشە, جاماندىعىن تەرگەنشە, ءوز ويىن, ءوز بويىن تازالاپ ۇيرەنگەن دۇرىس. ەنەسىنە دەگەن اشۋ-ىزانى ءىشتەي سەمىرتپەي, سەمدىرىپ, ۇلكەن كىسىنىڭ رازىلىعىن العاندا عانا كەلىن كەلەلى ىستەرگە اياق باسا الادى.
كوپكە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز, ەلىمىزدە ايرانداي ۇيىپ, مەرەيى تاسىعان وتباسىلار بارشىلىق. الايدا, ارامىزدا مəسەلەنى شەشۋشى ەمەس شيەلەنىستىرۋشى, بالا-شاعاسىن جەتكىزگەن əۋەلى اللا ەكەنىن ۇمىت قالدىرىپ, مىندەتسىنەتىن ەنەلەر سانى دا ارتىپ كەلەدى. كەلىندى «وتىرسا وپاق, تۇرسا سوپاق» ەتىپ, تۇرتپەكتىڭ استىنا الىپ, بالاسىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ وتىرار شاقتا شاڭىراعىنىڭ شىتىناۋىنا سەبەپكەر بولىپ وتىرعان انالاردى كورگەندە كوڭىلىڭ قۇلازيدى, ىشتەي قىنجىلاسىڭ. سونداي جايتقا كەزىككەندە, ەلىمىزدە مەملەكەت تاراپىنان «كەلىندەر مەكتەبى» مەن «ەنەلەر ينستيتۋتى» اشىلۋ كەرەك-اۋ دەگەن وي قىلاڭ بەرەدى. راسىندا دا, اتا-بابا جولىنان الشاقتاپ بارا جاتقان ءبىزدىڭ قوعامعا ارنايى ماماندار جۇمىلدىرىلعان ورتالىقتار كەرەك-اق. بويجەتىپ كەلە جاتقان قىز بالانىڭ قۇلاعىنا «التىن سىرعا» تاعىپ, نەكەلى ومىرگە دايىنداۋ, ءدəستۇرلى وتباسىن ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى, انالارىمىزدى دانا بولۋعا شاقىرۋ جۇمىستارى قولعا الىناتىن كەز كەلدى. سەبەبى بۇل ماسەلە جىلدان-جىلعا كۇردەلەنىپ, قويىرتپاققا اينالىپ كەلە جاتىر.
بۇرىنعى قازاق قوعامىندا ەنە مەن كەلىن اراسىندا بۇگىنگىدەي كەرى كەتكەن قاتىناس بولماعان دەگەندى بەك سەنىممەن ايتا الامىز. بۇعان ءبىز قازاقتا «جەر داۋى, جەسىر داۋى, قۇن داۋى, ار داۋى» دەگەندەر بولعانىن, بىراق «ەنە مەن كەلىن داۋى» دەگەندى ەستىمەگەنىمىزدى كولدەنەڭ تارتامىز. توبە بيلەردىڭ ەنە مەن كەلىن داۋىنا تورەلىك ايتقان شەشەندىك سوزدەرىن دە وقىمادىق. دالا زاڭى بۇل مəسەلەنىڭ قالاي الدىن الىپ وتىردى؟ وسىعان تەرەڭ ءۇڭىلۋىمىز قاجەت. اتا-بابامىز «ءدəستۇردىڭ دىڭگەگى – ءدىن» دەپ ساناعان. سەبەبى ساحيح حاديستەردە ەنە مەن كەلىننىڭ قارىم-قاتىناسى جايلى ناقتى ايتىلماعانىمەن, ءۇلكەندەرگە قۇرمەت كورسەتۋ پارىز ەتىلگەن. سونداي-اق əيەلگە اللانىڭ رازىلىعى – ەرىنىڭ رازىلىعىندا ەكەنى ەسكەرتىلگەن. ازاماتىنىڭ تىلەۋىن تىلەگەن قازاق əيەلى ءۇشىن ودان ارتىق نە تىيىم كەرەك؟! ەنەسىنە قىرعي-قاباق تانىتۋ – ەرىنە قيانات جاساۋمەن پارا-پار ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ايشا انامىزدىڭ (ر.ا.) əيەلدىڭ موينىندا ەڭ كوپ كىمنىڭ اقىسى بار ەكەنىن سۇراعاندا پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) «كۇيەۋىنىڭ» دەپ, «ال ەر كىسىنىڭ موينىنا كىمنىڭ اقىسى كوبىرەك جۇكتەلگەن؟» دەگەن سۇراعىنا, «اناسىنىڭ» دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن. تاعى ءبىر حاديستە اتا-انانى جəنناتتىڭ ورتا قاقپاسىنا تەڭەگەن. اتا-انا رازىلىعىن الا الماعان ادامعا جəنناتتىڭ ەسىگىنىڭ ايقارا اشىلۋى نەعايبىل.
بىزدىكى وتكەننەن عيبرات الىپ, كەلەشەككە كەمەل ۇرپاق قالدىرساق دەگەن نيەتتەن تۋىنداعان ىزگى ويىمىزدى جەتكىزۋ عانا. ءƏربىر انا ءوزىنىڭ ءبىر كەزدەرى بوتەن بوساعانى توسىرقاي اتتاعان كەلىن بولعانىن, əر كەلىن ەرتەڭگى ەنە ەكەنىن ەستەن شىعارماسا ەكەن دەيمىز.
گۇلبالا قوشتاي,
كوپ بالالى انا
