The Steppe سايتى سەريالدى كورمەس بۇرىن وقىرمان نازارىنا مىنا دەرەكتەردى ۇسىنادى:
چەرنوبىلدە نە بولدى؟
ستانتسيا – كەڭەس اسكەرىنىڭ اسكەري-ستراتەگيالىق نىسانى. 1986 جىلدىڭ 26 ساۋىرىندە چەرنوبىل اتوم ەلەكتروستانتسياسىنداعى №4 رەاكتوردىڭ قىزۋىنا اكەلگەن ەكسپەريمەنتتەر وتكىزىلدى. جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تۇنگى ساعات 1:24-تە ستانتسيادا كيەۆتەن 120 شاقىرىم جەردە ەكى ءىرى جارىلىس بولدى. بۇل – اتوم ەنەرگەتيكاسى تاريحىنداعى ەڭ ءىرى اپات.
بۇگىنگى تاڭدا زاۋىت ورنالاسقان قالادا 30 عاسىر بويى ادامداردىڭ ءومىر سۇرۋىنە شەكتەۋ قويىلعان. سونداي-اق الەمدەگى ەڭ لاستانعان ورىنداردىڭ قاتارىندا. سەريال 1986 جىلعى قورقىنىشتى وقيعالاردى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سەريالدى كورۋ ءۇشىن يادرولىق ينجەنەريانى ءبىلۋ كەرەك پە؟
سەريالدا «گرافيت», «وتىننىڭ ىستىق بولشەكتەرى» جانە ونكولوگيا سالاسىنا قاتىستى ءتۇرلى تەرميندەر ءجيى كەزدەسەدى. دەگەنمەن عالىمدار ءبارىن قاراپايىم سوزدەرمەن تۇسىندىرەدى. بۇل كورەرمەنگە جارىلىستىڭ سالدارىنان بولعان ءولىم سەبەپتەرىن تۇسىنىكتى ەتەدى.
چەرنوبىلدەگى اپاتتىڭ نەگىزگى سەبەبى قانداي؟
سەريالدا ماسەلەنىڭ جاۋابىن وقيعانىڭ باستى كەيىپكەرلەرى ارقىلى انىقتاۋعا تىرىسادى. ولار اپاتتىڭ قالاي بولعانىن بىلەدى, بىراق ونىڭ سەبەبىن تۇسىنە المايدى. شىن مانىندە, عالىمدار جىلدار بويى سەبەپتەرىن انىقتاۋعا تىرىستى. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ناقتى شەشىمگە كەلە المادى. چەرنوبىل اەس عيماراتى قۇرىلىسىنىڭ جارىلىسقا اسەرى بار وزىندىك كەمشىلىكتەرى بولدى. وسىلايشا, ەكسپەريمەنت جۇرگىزگەن زاۋىتتاعى جۇمىس وپەراتورلارى عانا كىنالى بولىپ شىعا كەلدى.
جارىلىستان كەيىن قانشا ادام قازا تاپتى؟
اپات سالدارىنان وقيعا ورنىندا ەكى ادام, 29 جۇمىسشى مەن ءورت سوندىرۋشىلەر قاتتى رادياتسيالىق ساۋلەلەنۋدەن كوز جۇمدى, تاعى ءتورت ادام تىكۇشاقتىڭ اپاتقا ۇشىراۋى سالدارىنان قازا تاپتى.
راديواكتيۆتىك قالدىقتاردىڭ بۇلتى بۇكىل بەلارۋس, ۋكراينا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنا دەيىن جەتتى. اپاتتان كەيىنگى جىلدارى مىڭداعان بالا قالقانشا بەزىنىڭ وبىرىمەن اۋىرعان.
اپاتتىڭ سالدارى قانشالىقتى قاۋىپتى بولۋى ىقتيمال ەدى؟
ستانتسياداعى اپات بارلىق ەلەكتر ستانتسياسىن جانە باسقا ءۇش رەاكتوردى بۇزاتىن بۋ جارىلىسىنا اكەلۋى مۇمكىن ەدى. مۇنداي جارىلىس ەۋروپانىڭ جارتىسىن جويىپ جىبەرۋگە قاۋقارلى ەدى.
ودان دا كۇشتى جارىلىستىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءۇش جۇمىسشى راديواكتيۆتى سۋ ارقىلى زاۋىتتىڭ تسوكولدىق قاباتىنا ۇشۋعا تۋرا كەلدى. ولار شليۋز ۆەنتيلىن اشىپ, بارلىق سۋدى جىبەرىپ, ءوز ميسسياسىن ءساتتى ورىندادى. قازىرگى ۋاقىتتا ولاردىڭ ەكەۋى ءالى كۇنگە دەيىن ءتىرى جانە III دارەجەلى «ەرلىگى ءۇشىن» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.
قازىر چەرنوبىل اەس جۇمىس ىستەي مە؟
رەاكتورلار 1999 جىلدان باستاپ اجىراتىلعان, بىراق زاۋىتتا بۇرىنعىسىنشا 3800 ادام جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسشىلار كورشىلەس سلاۆۋتيچ قالاسىنان كەلەدى. جۇمىسشىلار رادياتسياعا قارسى ساقتىق شارالارىن قابىلداۋ ءۇشىن ەكى اپتالىق اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيدى.
