مەديتسينا مەنەدجمەنتى – وڭ وزگەرىستەردىڭ كەپىلى
سەيسەنبى, 23 ءساۋىر 2013 2:45
بۇگىندە باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزدامايتىن پەندە جوق. جان قىسىلعاندا ءبارى دە مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. ونىڭ ۇستىنە قازىر بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزگەلى بەرى ادامداردىڭ دا اۋرۋحانالاردى تاڭداۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ەسكەرسەك, باسەكەلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر مەكەمەلەردىڭ تاعدىرى ەندىگى جەردە باسشىلارعا, ولاردىڭ قارىم-قابىلەتىنە بايلانىستى ەكەنى بايقالادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە,
سەيسەنبى, 23 ءساۋىر 2013 2:45
بۇگىندە باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزدامايتىن پەندە جوق. جان قىسىلعاندا ءبارى دە مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. ونىڭ ۇستىنە قازىر بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزگەلى بەرى ادامداردىڭ دا اۋرۋحانالاردى تاڭداۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ەسكەرسەك, باسەكەلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر مەكەمەلەردىڭ تاعدىرى ەندىگى جەردە باسشىلارعا, ولاردىڭ قارىم-قابىلەتىنە بايلانىستى ەكەنى بايقالادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن بەكىتىلگەن «بۇگىن ەڭ ۇزدىك سەن, ەرتەڭ – ءبارى» اتتى اۋقىمدى جوبانىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنى ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. بۇل جوبانى رەسپۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ مەنەدجمەنت ورتالىعى جۇزەگە اسىرۋدا. ءبىز اتالعان ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ماقسۇت قۇلجانوۆپەن اڭگىمەمىزدە مەديتسيناداعى مەنەدجمەنت, تاعى دا باسقا بىرقاتار ماسەلەلەردى قامتۋعا ۇمتىلدىق.
– ماقسۇت كارىم ۇلى, اڭگىمەمىزدى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا كاسىبي مەنەدجەرلەر دايارلاۋدان باستاساق.
– سالاعا كاسىبي مەنەدجەرلەردىڭ ينستيتۋتتارىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. ءبىرىنشى كەزەڭدە مۇنداي ينستيتۋتتاردىڭ قاتارىنا كونسالتينگتىك كومپانيالار تارتىلدى. EPOS Health Management حالىقارالىق كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ كەڭەستەرى نەگىزىندە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىنا ارنالعان قىسقا مەرزىمدىك كۋرستار ۇيىمداستىرىلۋدا. بۇل كۋرستاردا مىناداي باعىتتاردا وقىتۋ نەگىزگە الىنعان: سالاداعى زاڭ مەن ادەپ, ستراتەگيا جانە ساياساتتى ءبىلۋ, قىزمەت كورسەتۋدى باسقارۋ, ادامداردى جانە ءوزىڭدى باسقارۋ, اقشانى, اقپاراتتى, ستاتيستيكانى باسقارۋ, بيزنەس-جوسپار جاساپ ۇيرەنۋ. ودان باسقا ماگيستراتۋرادا وقۋ بارىسىندا 4 ايلىق قايتا دايارلاۋ كۋرستارى دا بار. بۇل جەردە باسقارۋشىلار جوعارىدا ايتىلعان نەگىزگى باعىتتاردى تەرەڭدەپ وقۋعا مۇمكىندىك الادى.
سونداي-اق, مەديتسينا سالاسىنداعى مەنەدجەرلەر قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باقىلايتىن مونيتورينگ, اتتەستاتسيا جانە رەكرۋتينگ تەحنولوگيالارى ەنگىزىلۋدە. بۇلار دا حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن. وسىعان بايلانىستى مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى باسقارۋ جانە كلينيكالىق ءتاجىريبە ءبىر-بىرىنەن بولىنەتىن بولادى. ەنگىزىپ جاتقان جاڭا ادىسكە سايكەس, مەنەدجەرلەر ءۇش دەڭگەيگە ءبولىنەدى. ءبىرىنشى, توپ مەنەدجەرلەر (جوعارى دەڭگەي – بۇل ۇيىمداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى جانە ولاردىڭ ورىنباسارلارى), ورتا دەڭگەي – قۇرىلىمدىق ءبولىمشەلەردىڭ باسشىلارى, سونداي-اق, لينيالىق دەڭگەي. بۇلار بەلگىلى ءبىر جۇمىس ۇدەرىسىنە جاۋاپ بەرەتىن مەنەدجەرلەر.
كەيدە وسى تاجىريبەلەر ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءبىلىمدى, بىلىكتى, ءوز كاسىبىنە بەرىلگەن مامانداردى جوعالتىپ الىپ جاتقان جوقپىز با دەپ تە ويلايمىن. كاسىبي دارىگەر ءوز سالاسى بويىنشا جوعارى مانساپقا يە بولا المايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ولار كەيدە باسقارۋ جۇمىستارىنا كەتىپ جاتادى. ال باسقارۋ جايىن بىلەسىز, سوڭعى زاماناۋي تالاپ بويىنشا وعان تەك باسشىلىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق ءمىندەتتەر جۇكتەلەدى. كاسىبي ماماندى دايارلاۋ ءۇشىن قانشا جىل, قانشاما قارجى كەتەدى. جىلدارمەن بىرگە كەلەتىن تاجىريبە جاعى تاعى بار. مىسالى, تاماشا ءبىر كارديولوگ ماماندى باسقارۋ جۇمىسىنا قويۋ ارقىلى, ول ماماننان ايرىلدىق دەي بەرۋگە ابدەن بولادى. نەگە دەسەڭىز, باسشىلىق تىزگىنىن قولىنا العان ونىڭ باسقا جۇمىستارمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىگى جوق. وسى جاعدايلاردىڭ ءبارىن ەسكەرە كەلگەندە, ءبىزدىڭ لەكسيكونىمىزدان «باس دارىگەر» ءسوزى دە ءتۇسىپ قالاتىن كۇندەر الىس ەمەس. ەندىگى جەردە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىسى قىزمەتىن ديرەكتور اتقارادى. ونىڭ مەديتسينالىق جوعارى ءبىلىمى بولۋى شارت ەمەس. ال, مەديتسينالىق بىلىمىمەن باسشىلىقتى تاڭداعاندارعا مەديتسينالىق جوو-لاردا «دەنساۋلىق ساقتاۋداعى مەنەدجمەنت» ماماندىعى بويىنشا وقۋ باعدارلامالارى دايىندالدى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ كوپتەپ ەنگىزىلىپ جاتقانىنان حاباردارمىز. وسى باعىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارالارعا دا توقتالا كەتسەڭىز.
– ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋدەگى باستى باعىت – جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋ, ونىڭ حالىققا قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ ءبىر كورىنىسى – جوعارى تەحنولوگيالىق وتالاردىڭ ەلىمىزدىڭ ايماقتارىندا دا كوپتەپ جاسالۋى. بۇل جوعارى ساپالى قىزمەت كورسەتۋدە وڭىرلەردەگى اۋرۋحانالار مەن رەسپۋبليكالىق كلينيكالار, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ۇلتتىق ورتالىقتار اراسىنداعى باسەكەلەستىككە جول اشادى. وسى ۇدەرىستە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ۇلتتىق ورتالىقتار جانە مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باستى كۇش بولماق, ولار اتالمىش ۇدەرىستىڭ بارلىق ەلەمەنتتەرىن كاسىبي دەڭگەيدە ۇيلەستىرىپ وتىرادى. ونىڭ ىشىندە جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەكتىڭ ايماقتىق, سالالىق جانە ۇلتتىق باسىمدىقتارىن انىقتاپ, جاڭا ىزدەنىستەردى جۇزەگە اسىرىپ, جاڭا ءادىس-تاسىلدەردى ەنگىزۋدە ەڭبەك ەتەدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە دياگنوستيكا, كارديوحيرۋرگيا, ترانسپلانتولوگيا جانە ونكولوگيا وتە قارقىندى دامۋدا. رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە وسى سالالارعا ەنگىزىلىپ جاتقان جوعارى تەحنولوگيالار ايماقتاردا دا يگەرىلۋدە دەپ ايتا الامىز. مىسالى, 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا اۋداندار مەن وبلىستاردا جوعارى مامانداندىرىلعان كومەك كورسەتۋ 4 ەسەگە دەيىن ءوستى.
– سىزدىڭشە, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى قانداي جولمەن ارتتىرۋعا بولادى؟
– ۇلتتىق عىلىمدى دامىتۋ جانە رەفورمالاۋ بويىنشا اتقارىلاتىن ءىس-شارالار زەرتتەۋدەن باستاپ ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا دەيىنگى ارالىقتاعى, سونداي-اق, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كوممەرتسيالىق ماسەلەلەردى دە قامتۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن مەديتسينا عىلىمىن باسقارۋ جۇيەسىن جانە عىلىمي-زەرتتەۋلەردى قارجىلاندىرۋ تەتىگىن وزگەرتۋ كەرەك.
عىلىمي-زەرتتەۋلەردى تۇپكى ناتيجەگە جاقىنداتاتىن, ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشىپ بەرە الاتىنداي جاڭا ۇلگى قاجەت. باسقاشا ايتقاندا, مەديتسينا عىلىمى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءۇشىن قاجەتتى شىنايى تۇپكى ناتيجە بەرە الاتىنداي بولۋى كەرەك.
ءبىزدىڭ ۇيىم دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن 2020 جىلعا دەيىنگى مەديتسينا عىلىمى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ يننوۆاتسياسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەدى. بۇل ستراتەگيادا ۇلتتىق مەديتسينا عىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن ءبۇكىل دەڭگەيدەگى مەنەدجمەنتتى جەتىلدىرۋ بويىنشا عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ءىس-شارالار لەگى اتقارىلاتىن بولادى. وعان قوسا, يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, جاڭا ءبىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ, جاس عالىمداردى دايىنداۋ ىستەرى دە جالعاسىن تابادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ وتاندىق مەديتسينا عىلىمىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ۇيىمدارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن.
– ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا ون شاقتى جىلدان بەرى اككرەديتاتسيا وتكىزىلىپ كەلەدى. ونىڭ قايتارىمى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– مەديتسينا ماماندارى مەن وسى سالاداعى عالىمدار مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋدان بولەك, ونى سول جەتكەن بيىگىندە ۇستاپ تۇرۋ ماسەلەسىن دە كوپ جىلدان بەرى قوزعاپ ءجۇر. ماسەلەن, ءبىر ەلدەردە ساپانى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وزەكتى بولسا, ەكىنشى ءبىر ەلدەر سول ساپانى ءوز بيىگىندە ۇستاپ تۇرۋدى وزەكتىرەك سانايدى.
ءبىزدىڭ سالامىزدا مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتاتسيالاۋ ماڭىزدى ورىن الادى. سەبەبى, جوعارى ساپاعا جەتۋ بارىسىندا مەديتسينالىق كومەكتى سىرتتاي باعالاۋ دا قاجەت. ال وبەكتيۆتى باعاسىن بەرۋگە ءار ەلدە اككرەديتاتسيانىڭ ستاندارتتارى ەنگىزىلگەن. ەلىمىزدە اككرەديتاتسيا 2000-ءشى جىلداردان باستاپ جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى جىلى ءبىزدىڭ مەكەمە اككرەديتاتسيا ورتالىعىمەن بىرگە ستاتسيونارلارعا ارناپ اككرەديتاتسيا ستاندارتىن جاساپ شىقتى. بۇل ەڭبەگىمىز اككرەديتاتسيامەن اينالىساتىن بۇكىل مەكەمەلەردىڭ ستاندارتتارىنا باعا بەرەتىن ISQUA حالىقارالىق قوعامداستىعىنىڭ ماقۇلداۋىنا جانە راستاۋىنا يە بولدى. تەستتىك اپروباتسيالار دا وتكىزىلۋدە. ەلىمىزدەگى مەديتسينالىق ۇيىمدار جوعارى باعالار الىپ جاتقانىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك.
– «باس جارىلسا, بورىك ىشىندە, قول سىنسا جەڭ ىشىندە» دەپ جۇرە بەرەتىن وتانداستارىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمداردان تاۋى شاعىلىپ جاتاتىن كەزدەرى دە از ەمەس. بۇل ورايدا ناۋقاستىڭ قۇقىن قورعاۋ ماسەلەسىن اينالىپ وتۋگە بولمايدى. وسىعان بايلانىستى مەديتسينالىق ۇيىمداردا قانداي ناقتى شارالار جاسالۋدا؟
– مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگى, وعان قوسا مەديتسينالىق ارالاسۋلاردىڭ ناتيجەلىلىگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىندەگى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايلار مەن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىنە عانا بايلانىستى ەمەس. بۇل ارادا ناۋقاستىڭ مەديتسينالىق سەرۆيسكە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە قاناعاتتانعانى جانە وسى سالاعا سەنىمى دە ەسەپكە الىنادى.
قازىرگى تاڭدا ناۋقاستاردىڭ قۇقىن قورعاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردا سەنىم تەلەفوندارى جۇمىس ىستەيدى, ال مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ىشكى اۋديت قىزمەتى ەنگىزىلۋدە. بۇل بويىنشا ەمدەلىپ جاتقان ناۋقاستاردىڭ جازبا حاتتارى قارالادى, الەۋمەتتىك ساۋالنامالار جۇرگىزىلەدى, ناۋقاستاردىڭ تۋىستارى دا بۇل ساۋالنامالارعا قاتىسا الادى. وسىلايشا, 2012 جىلى رەسپۋبليكانىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما بارىسىندا 350844 ادامعا سۇراق قويىلدى. ساۋالناما رەسپوندەنتتەردىڭ 75,4 پايىزى امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق دەڭگەيدەگى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا قاناعاتتاناتىندىعىن كورسەتتى. ال, ستاتسيونارلارداعى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىنە قاناعاتتاناتىندار 91,2 پايىزدى قۇراعان. قاناعاتتانۋشىلىقتىڭ جوعارى دەڭگەيى 93,5 پايىز ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتەتىن عزي (عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتار), عو (عىلىمي ورتالىقتار) جانە رەسپۋبليكالىق كلينيكالاردا بايقالادى. ودان باسقا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامادا مەديتسينالىق قىزمەتتى ساپالى ەتۋ تاۋەلسىز مەديتسينالىق ساراپتاما جاساۋ جولىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىنى باياندالعان. بۇل مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ وبەكتيۆتىلىگى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. الەمدىك تاجىريبەدە, سونداي-اق, ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىندا تاۋەلسىز ساراپتاما مەملەكەتتىك ساراپتامالىق قىزمەتكە بالاما تۇرىندە كەڭىنەن قولدانىلادى. قازىرگى تاڭدا بىزدە تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ بانكى جاسالدى دەپ ايتۋعا بولادى. وندا اككرەديتاتسيادان وتكەن 150-گە جۋىق ساراپشى مەن 6 كاسىبي مەديتسينالىق اسسوتسياتسيا تىركەلدى.
– مەديتسينالىق قىزمەتكە ساراپتاما قالاي جۇرگىزىلەدى؟ سول تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز.
– بۇل مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى ءۇشىن دە, ناۋقاستار ءۇشىن دە ماڭىزدى. وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ قىزمەت ساپاسىنا قاتىستى ساراپتاما ماسەلەلەرى «مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن باسقارۋ جۇيەسى» اتتى اۆتوماتتاندىرىلعان باعدارلامالىق كەشەنگە اۋىستىرىلعان بولاتىن. ونىڭ كومەگىمەن ساپاعا قاتىستى ءبىراز ولقىلىقتاردىڭ بەتىن اشۋعا بولادى. سوڭعى ءارى ناقتى شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن ەكى كەزەڭنەن تۇراتىن باعالاۋ جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشى باعالاۋدى ءبىزدىڭ ۇيىم جۇرگىزەدى, ەكىنشى كەزەڭدە اقپارات مينيسترلىككە قاراستى ساپانى باقىلاۋ مەن مەديتسينالىق قىزمەتكە اقى تولەۋ كوميتەتتەرىنە تۇسەدى. باعدارلامالىق كەشەن قىزمەت كورسەتۋدى باقىلاۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, دارىگەر-ساراپشىلاردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرەدى دەپ ويلايمىز.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق قىزمەتتى نىعايتۋمەن تىعىز بايلانىستى عوي. ءسىز قالاي ويلايسىز, بۇل نەنىڭ ەسەبىنەن جۇزەگە اسۋى ءتيىس؟
– امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق قىزمەتتى نىعايتۋ دەگەندى قوس قولداپ قولدايمىن. ويتكەنى, تاجىريبە بويىنشا ناۋقاستاردىڭ 80 پايىزى امبۋلاتوريالىق قىزمەتكە مۇقتاج بولسا, تەك 15-18 پايىزى عانا اۋرۋحانالارعا مۇقتاج ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. وسى ورايدا ءبىر جايتتى باسا ايتقىم كەلەدى. ءبىز كوبىنە بالالاردىڭ نە قارت ادامداردىڭ ءسال قىزۋى كوتەرىلسە نە قان قىسىمى جوعارىلاي قالسا, دەرەۋ «جەدەل جاردەمگە» جۇگىنۋگە ادەتتەنىپ العانبىز. «جەدەل جاردەمگە» يەك سۇيەپ, ەمحانالىق دارىگەرلەردى ءبىر جاققا ىسىرىپ قويۋ ۇدەرىسى بەلەڭ الىپ بارا جاتقانداي. بۇل تۇرعىدا سول ەمحانالىق ءدارىگەرلەردىڭ دە كەمشىلىگى جوق دەي المايمىز. سوندىقتان ولار ءمىندەتتى تۇردە ءوز ناۋقاستارىنا جاقىن ادامعا نە تۋىستارىنا قاراعانداي قارىم-قاتىناس كورسەتسە, ونى جىلى سوزبەن دە ەمدەپ الۋعا بولاتىندىعىن تۇسىنگەندەرى ءجون سياقتى. نەگە دەسەڭىز, باسىندا ايتقانىمىزداي, اۋىرا قالعان ادامداردىڭ ءبارى ستاتسيونارلىق قىزمەتكە مۇقتاج ەمەس. ولاردى اۋرۋحاناعا جاتۋعا دەيىن جەتكىزبەۋ ەمحانالىق دارىگەرلەردىڭ قولىندا.
ال ەندى ماسەلەگە ەكىنشى جاعىنان قارايتىن بولساق, ستاتسيونارلاردىڭ ناۋقاستاردى «جوعالتۋ» قاۋپى دە بار. سول ءۇشىن ولار ءوز ىشىندە كۇندىزگى ستاتسيونارلاردى دامىتۋ, باسقا قالادان كەلگەندەرگە پانسيوناتتار اشۋ, مەدبيكەلەر ءىسى بولىمشەلەرىن اشۋ سىندى قوسىمشا تابىس كوزىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك الۋى ءتيىس.
– بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى بويىنشا ناۋقاستاردىڭ ءوز اۋرۋحانالارىن ەركىن تاڭداي الاتىنىن ءبىلەمىز. بۇل جۇيەنىڭ باسقا قانداي ارتىقشىلىقتارى بار؟
– جۇيە ەنگىزىلگەلى بەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە كوپتەگەن وزگەرىستەر ورىن الدى. مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە تۇپكى ناتيجەگە بايلانىستى اقى تولەنە باستادى. امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە ەمحانا قىزمەتكەرلەرىنە ىنتالاندىرۋ ءتۇرى بويىنشا قوسىمشا اقى تولەۋ ەنگىزىلدى. بۇل تەك ناۋقاستاردىڭ اۋرۋحانالاردى ەركىن تاڭداۋىنا جول اشقان جوق, سول اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردىڭ ەركىن جۇمىس ىستەۋىنە دە باعىت بەردى. سالا قىزمەتكەرلەرى ەندى ءتيىمدى, ءناتيجەلى ەمدەپ قانا قويماي, كوبىرەك اقشا تاۋىپ تا جاتىر. قاعيدا قاراپايىم. كەز كەلگەن ەمدەلۋشىگە مەملەكەت اقشا تولەۋدە. ال ونى ەمدەيتىن ادامدار دا سول ەسەپتەن اقشا الادى. ماماننىڭ قاجەتتىلىگى ارتقان سايىن, ونىڭ اقشاسى دا كوبەيۋدە. مىسالى, 2011 جىلى مەدبيكەلەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 54 مىڭ تەڭگەدەن اسسا, وتكەن جىلى 76 مىڭعا جەتتى. ال دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 80 مىڭنان 106 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى. بۇل – ۇلكەن كورسەتكىش.
اڭگىمەلەسكەن
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
