رۋحانيات • 28 مامىر, 2019

«حات قورجىن»

6362 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
«حات قورجىن»

...ءۇمىت ارتادى

ەرىكتى بولۋ – اردىڭ ءىسى

ءبىزدىڭ قازاقستاندىق قوعامعا ەرىكتىلەر قوزعالىسى وتە قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى ونىڭ ارتىندا قىسىلعاندا قول ۇشىن بەرىپ, سۇرىنگەندى دەمەۋ, قۋانىش پەن قايعىعا ورتاقتاسا ءبىلۋ سەكىلدى ادامگەر­شىلىك قاسيەتتەر تۇر. ەرىكتى بولۋ – اردىڭ ءىسى. ونى ەشكىم بۇيرىق­پەن بەكىتە المايدى. «جارلى بولما, ارلى بول» دەگەندەي, جاساعان جاقسىلىعىنا اقى تىلەمەيتىن, بىرەۋگە كورسەتكەن كومەگىن بۇلدامايتىن, مىنە مەن ءسويتتىم دەپ كوكىرەك سوقپايتىن ارلى ازاماتتار عانا ەرىكتىلەر قاتارىندا بولا الادى. وڭىردە قۇرىلعان ەرىكتىلەر توبىنىڭ 85-90 پايىزى – جاستار. ولاردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلىگى جاندار مەن قاريالاردان, قامقورلىق پەن كۇتىمدى تىلەيتىن وزگە دە قوعام مۇشەلەرىنەن الىپ جۇرگەن العىستارى شەكسىز. 

وڭىردەگى ەرىكتىلەر تۇراقتى ورنى مەن كەڭسەسى بولماسا دا ۋاقىتپەن ساناسپاي, شاپاعاتى مول ىستەردىڭ باسى-قاسىنان تابىلىپ ءجۇر. ءبىز اقىسىز, پۇلسىز جۇرەگىمىزدىڭ قالاۋىمەن اتقارىلعان ءىس ءۇشىن بىرەۋ­دەن بىردەڭە دامەتۋ نيەتىنەن اۋلاقپىز. ايتسە دە بيىلعى جاستار جىلى ەرىكتىلەر قوزعالىسىنىڭ قىزمەتى ۇكىمەت تاراپىنان ەلەنىپ, ەسكەرىل­گەنىن ءارى ولارعا مورالدىق تۇرعىدان قولداۋ كورسەتىلگەنىن قالايمىن.


بەردالى سارسەنوۆ,   

اقتوبە قالاسىنداعى «جۇرەكتەن – جۇرەككە» 

ەرىكتىلەر توبىنىڭ مۇشەسى

...ءۋاج ايتادى

قۇلشىنىسقا شەكتەۋ جاسامايىق

مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپيادالارى جاپپاي وتكىزىلۋى يگى داستۇرگە اينالعالى قاشان. ءبىلىم وردالارىندا ىرىكتەۋ كەزەڭدەرىنەن سۋىرىلىپ شىققان ۇمىتكەرلەر سىناقتاردان سىنالۋ جولىندا بەلسەندىلىك تانىتۋعا تىرىسىپ باعادى. اڭگىمە توركىنى  ورىس تىلىندە وقيتىن سىنىپتارداعى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرى جايىندا بولماق. ورىس تىلىندە وقيتىن سىنىپتارداعى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى وليمپياداسىنا ۇلتى قازاق وقۋشىلارىنا قاتىسۋعا ءۇزىلدى-كەسىلدى تىيىم سالىنعان. ورىس ءتىلدى سىنىپتاردا وقىپ جۇرگەن قازاق بالالارىنىڭ قۇقىقتارى ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان نەگە تەپەرىش كورۋى كەرەك؟ ورىس تىلىندە ءبىلىم الىپ جۇرگەن قارا كوزدەرىمىز قازاق ءتىلدى سىنىپتاردا وقيتىن وقۋشىلارمەن دە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن وتەتىن ءپان وليمپياداسىنا دا قاتىسۋعا جىبەرىلمەيدى. مەكتەپ ىشىندە زور ۇمىتپەن ءھام جاتپاي-تۇرماي دايىندىق ەلەگىنەن ىسىلىپ قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن ءوزىمىزدىڭ قازاق بالالارىنا قولدان جاسالىپ وتىرعان ناعىز قيانات قوي بۇل. 

ءبىر انىعى, مەكتەپ قابىرعاسىندا ۇيىمداستىرىلاتىن ءپان وليمپياداسىندا مۇعالىمدەر قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن وليمپيادا تاپسىرمالارىن ەكىگە ءبولىپ دايىندايدى: ءبىرى – جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرىنە, ياعني قازاق بالالارىنا, ال ەندى ءبىرى – وزگە ۇلت وكىلدەرىنەن شىققان وقۋشىلارعا. بەرىسى قالالىق (اۋداندىق) ءبىلىم بولىمدەرى, ءارىسى ايماقتىق ءبىلىم باسقارمالارى مەكتەپتەردە الدەقاشان قالىپتاسقان وسىناۋ ءادىس-ءتاسىلدى نەگە ۇلگىگە الماسقا. ورىس تىلىندە وقىپ جۇرگەن ۇلتى قازاق وقۋشىلارىنىڭ مەملەكەتتىك تىلگە ءھام ءتول ادەبيەتىمىزگە دەگەن قۇلشىنىس-تالپىنىسىنا قولدان شەكتەۋ جاسامايىق. 

بەگىمحان كەرىمحان ۇلى,

م.اۋەزوۆ اتىنداعى №42 جوبب مەكتەبىنىڭ

قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى
پاۆلودار 

...وي قوزعايدى

ءوزىمىزدى جارنامالاۋعا كىرىسىپ كەتتىك...

بۇگىنگى الەۋمەتتىك جەلىلەرمەن قاتار باسقا دا قوعامدىق قاتىناس قۇرالدارى ارقىلى ءبىز جاس-كارىمىز, ايەل-ەرىمىز بار, ءبارىمىز ءوزىمىزدى ءوزىمىز جاڭا كورگەنداي سۇقتانا قاراپ, اينالاعا «مىنە, مەن وسىندايمىن!» دەپ جارنامالاۋعا كىرىسىپ كەتتىك... 

وسىنى ويلاعاندا ەسىمە «نارتسيسس» دەگەن تەرمين ورالادى. «ەرتەدە سىر-سىمباتىنا ءسوز جەتپەيتىن, كوركىنە كوز تويمايتىن ءبىر جاس جىگىت بولىپتى. ەسىمى نارتسيسس بولسا كەرەك. سىمباتتىلىعى سونشا – قىز-كەلىنشەكتەر تۇگىل, وعان ەر ادامدار دا اڭتارىلا قاراپ, سيقىرلانعانداي كۇي كەشەدى ەكەن. بىراق اينالاسىنداعىلاردىڭ وزىنە دەگەن سونداي ءىلتيپاتى ونى شەكتەن تىس تاكاپپارلىققا ۇرىندىرىپ, اقىرىندا ول ەشكىمدى مەنسىنبەي, كوزگە دە ىلمەيتىن حالگە جەتەدى. ءبىر كۇنى ول باقتا كەتىپ بارا جاتىپ ءشول قاتتى قىسقان سوڭ سۋ ىشپەككە بۇلاققا ەڭكەيگەنىندە سۋدان وزىنە ەنتەلەي قاراعان ءبىر بەينەنى كورەدى. كورەدى دە, ەستەن تانا عاشىق بولادى. ءومىرى ەشكىمگە كوز قيىعىن دا سالمايتىن نارتسيسس الگى بەينەنى كورگەندە, قاسىنان كەتە الماي, كوزىن الا الماي سول جەردە تالىپ قالادى. سودان كۇندىز كۇلكى, تۇندە ۇيقىدان ايىرىلعان جىگىت اقىرى سول بەينە يەسىن تاپپاعان كۇيى قۇسادان كوز جۇمادى. ەڭ وكىنىشتىسى, سۋ بەتىنەن كورگەن بەينە وزىنىكى ەكەنىن نارتسيسس ولگەنشە بىلمەي كەتكەن ەكەن», دەيدى. كەيىن عىلىمدا ءوزىن شەكتەن تىس جاقسى كورەتىندەرگە «نارتسيسسيزم» دياگنوزىن قويۋ وسىدان قالعان ەكەن.

وسى ارقىلى نە ايتپاعىم تۇسىنىكتى بولا باستاعان شىعار... ءنارتسيسستىڭ ول «قىلىعىن» كەشىرۋگە بولادى, سەبەبى ول سۋ بەتىنەن كورگەن بەينەنىڭ وزىنىكى ەكەنىن بىلگەن جوق قوي؟  ال بۇگىنگى قوعام, ياعني مىنا ءبىز شە؟..


امانتاي تويشىباي ۇلى

...اسەرىمەن بولىسەدى

تاريحىمىزدى تەرەڭنەن تۇسىنە بىلدىك

تارامدالعان تاريحىن باعامداي بىلگەن ەلدىڭ ۇرپاقتارى بۇگىندە وتكەنىن تۇگەندەپ وتىرادى. ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى مۇراتتى جانداردىڭ ماقساتىن ايقىنداپ وتىر. اتالمىش ماقالادا وتكەنىمىز بەن بۇگىنىمىز, قولدا بار بايلىعىمىز, ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىز تۇتاستاي قامتىلعان. ماڭىزدى ماقالانى نەگىزگە الا وتىرىپ, بىزدەر – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا جانە الەم تىلدەرى فاكۋلتەتى شەتەل فيلولوگياسى ماماندىعىنىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتتەرى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى فاتيما قوزىباقوۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن «قازاق كينو ونەرى: كەشە جانە بۇگىن» اتتى عىلىمي كونفەرەنتسياسىندا ءبىراز جايعا قانىق بولىپ, ورەلى وي تۇيدىك.

ءىس-شارادان كينەماتوگرافيا سالاسىن كەڭىنەن تانىپ, قيالعا قانات بىتىرەتىن قازاقى تۋىندىلاردىڭ ءمان-ماعىناسىن تەرەڭنەن تۇسىنە بىلدىك ءارى كەشەگى ءباھادۇر بابالاردى ەسكە الىپ, تۇلعاسىنا ءتاۋ ەتىپ, جادىمىزدى جاڭعىرتتىق.
تۇيىندەي ايتسام, « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالانىڭ باعىتتارىنا بوي تۇزەپ, ماقساتتارىمىزدى ايقىنداپ, وتكەنىمىزدى ۇمىتپايىق دەگىم كەلەدى.

ارۋجان قايراتقىزى,

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار

بولاشاققا باعدارلانعان قۇجات

رەفورما • بۇگىن, 09:10