قارتتارىم, امان-ساۋ ءجۇرشى!
سەنبى, 23 ناۋرىز 2013 0:26
Cۋرەتتەگى اقساقالدار ءبىر اكە, ءبىر شەشەدەن تۋعان اعايىندىلار. ۇلكەنى ءپىشىمبايدىڭ (ورتادا) جاسى 92-دە, ورتانشىسى نەسىپباي (وڭ جاقتا) وتكەن جىلى 85-كە تولعانىن تويلادى. كەنجە ءىنى جامانقۇلدىڭ جاسى 84-تە. ۇشەۋى سوڭعى كەزدەرى جەر اياعى كەڭىگەن, ناۋرىز تويى قارساڭىندا ءجيى باس قوساتىن بولدى. قىزۋ اڭگىمە دۇكەن قۇرىپ, وتكەن-كەتكەندى ايتىپ, ءبىر جادىراپ قالادى. اڭگىمە بارىسىندا بىردە قاباقتارى قاتۋلانسا, ەندى بىردە جادىراپ, بار داۋىستارىمەن كۇلەدى. اڭگىمەلەرىنىڭ تاقىرىپتارى دا ءارتۇرلى.
سەنبى, 23 ناۋرىز 2013 0:26
Cۋرەتتەگى اقساقالدار ءبىر اكە, ءبىر شەشەدەن تۋعان اعايىندىلار. ۇلكەنى ءپىشىمبايدىڭ (ورتادا) جاسى 92-دە, ورتانشىسى نەسىپباي (وڭ جاقتا) وتكەن جىلى 85-كە تولعانىن تويلادى. كەنجە ءىنى جامانقۇلدىڭ جاسى 84-تە. ۇشەۋى سوڭعى كەزدەرى جەر اياعى كەڭىگەن, ناۋرىز تويى قارساڭىندا ءجيى باس قوساتىن بولدى. قىزۋ اڭگىمە دۇكەن قۇرىپ, وتكەن-كەتكەندى ايتىپ, ءبىر جادىراپ قالادى. اڭگىمە بارىسىندا بىردە قاباقتارى قاتۋلانسا, ەندى بىردە جادىراپ, بار داۋىستارىمەن كۇلەدى. اڭگىمەلەرىنىڭ تاقىرىپتارى دا ءارتۇرلى.
ءپىشىمباي سوعىستاعى وقيعالاردى ەسكە السا, نەسىپباي ۇلى ابايدىڭ ۇلاعاتتارى مەن اقەرمەن اۋىلىنىڭ اڭگىمەلەرىن ايتادى. ال قۋ ءتىلدى جامانقۇل قىرعىز بەن قازاقتىڭ قالجىڭدارىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن اعىتادى. بىراق ۇشەۋىنىڭ دە ورتاق تاقىرىپتارى بار. ول – جوقشىلىقپەن وتكەن جاستىق شاق, اياۋلى انالارى ىستىبيكە مەن قايراتتى اكەلەرى نۇرىمبەت, ومىردەن وتكەن باۋىرلارى مەن ومىرلەرىنىڭ جالعاسى – بۇگىنگى ۇرپاقتارىنىڭ ىستەرى. ال نەمەرە-شوبەلەرى تۋرالى ايتقاندا ءبىر-بىرىنە كەزەك بەرمەي شالقىپ سويلەيدى.
قاريالاردى بىلگەنىمە ون بەس جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. ەل ارالاپ كوپ جۇرەمىز. ولار تۇراتىن مەركىگە دە ءجيى بارامىز. اقساقالداردىڭ بالالىق شاقتارى وتكەن بەلارىق اۋىلىندا دا تالاي اڭگىمە ەستىگەنمىن. قازىر ولار تۇراتىن اسپارا مەن اقەرمەندە دە ءجيى بولامىن. وزدەرىمەن دە ەمەن-جارقىن پىكىر الماسقان كەزىم بولعان. بارىنەن دە ءپىشىمباي اقساقالدىڭ وزەگىنىڭ مىقتىلىعىنا تاڭعالامىن. ۇلى وتان سوعىسىنا باستان-اياق قاتىسىپ, ودان كەيىن ۋكراينادا بەندەروۆشىلەرمەن شايقاسقان, ەلگە كەلگەن سوڭ ميليتسيونەر بولعان ارداگەر قيىندىقتاردىڭ بىردە بىرىنە مويىماعان. مويىنقۇمنىڭ قويناۋىنداعى ميرنىي ۋران شاحتاسىندا, جەردىڭ استىندا جيىرما جىل جۇمىس ىستەگەن. سونداي قاۋىپتى, زياندى كەن ورنىندا ەڭبەك ەتسە دە بالا-شاعا ءسۇيىپ, امان-ەسەن توقساننان اسۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا جازباعان باقىت بولسا كەرەك. قۇدايعا شۇكىر, قازىر دە تىڭ, ءوز جۇمىسىن ءوزى ىستەيدى. «مەنى امان ساقتاپ جۇرگەن ومىرگە دەگەن قۇشتارلىق پەن بالا-شاعاما دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىم», دەيدى ءپىشىمباي اقساقال.
ال نەسىپباي قاريا اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, ۇلى ابايدىڭ ماڭگىلىك ۇلاعاتتارىمەن سۋسىنداعان. شەجىرەنى دە ءبىر كىسىدەي بىلەدى. ءبىر شەشىلسە اڭگىمەنى ارىدەن باستايدى. وي توقتامدارى مەن توپشىلاۋلارىن ايتادى. قازاقتىڭ كەشەگى قاسىرەتى مەن بۇگىنگى باقىتتى ءومىرىن جىر ەتەدى. ول كىسىنىڭ ماقتانىشى دا بالالارى.
جامانقۇل اقساقال بولسا, ومىردەن تەك جاقسىلىقتى عانا كورگىسى كەلەدى. عۇمىر بويى شوپان تاياعىن ۇستاعان ول ءسوز مايەگىن جيناعان. بىرەۋدى جامانداۋ نەمەسە سىرتىنان عايبات ءسوز ايتۋ وعان جات قىلىق. ازىلمەن سىرلاس, تامىرلاس. ءبىر جىلى ويلاماعان جەردەن قازاقتىڭ بەلگىلى ساتيريك اقىنى تولىمبەك الىمبەكپەن تانىسا قالعانى بار. ەكەۋى تاڭدى تاڭعا اتتىرىپ اڭگىمەلەسكەن. تولىمبەك اقساقالدىڭ قازاقي قالجىڭنىڭ قامباسى ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن. كەلە-كەلە ءبىر-بىرىمەن ءجيى كەزدەسەتىن بولدى. اقىرى اقساقالمەن دوستاستى. ءبىرىنىڭ ۇيىنە ءبىرى قوناق بولىپ, ارالاسىپ كەتتى. وتكەن جىلى تولىمبەك اۋىرىپ قالعاندا ءبىر قويىن سويىپ, ۇلى اقاندى الدىنا سالىپ, دوس ءىنىسىنىڭ كوڭىلىن سۇراپ, الماتىعا جەتكەن.
اۋىلداستارى اعايىندى اقساقالدار تۋرالى جامان ءسوز ايتقان ەمەس. ەلدىڭ بىرلىك, ىنتىماعىن ويلاعان, سول ءۇشىن ۇرپاقتارىن تاربيەلەپ جۇرگەن قاريالار بۇل كۇندە شىن مانىندە اقىل مەن يماندىلىقتىڭ كەنىنە اينالدى. اۋىلداستارى نۇرىمبەتتىڭ ۇلدارى وزدەرىن وزدەرى جەتەكتەپ, ەڭبەكپەن ەس جيعاندارىن ايتادى. ولاردىڭ ۇل-قىزدارى مەن نەمەرەلەرىن اۋىل دا, اۋدان دا, قاجەت دەسەڭىز, بۇكىل ەل بىلەدى. اقساقالداردىڭ ۇرپاقتارىنىڭ اتقا ءمىنىپ, حالقىنا قىزمەت ىستەپ جۇرگەندەرىنىڭ بارلىعىن ايتۋدى ماقسات ەتپەدىك. سولاردىڭ بىرەۋىن عانا ءسوز ەتەيىك. ول – كاسىپكەر ماقسۇت نەسىپباەۆ.
ول باسقاراتىن «ار-اس» اسىل تۇقىمدى جىلقى زۋىتىنىڭ ۇلگى بولارلىق ىستەرىن بىلمەيتىندەر كەمدە-كەم. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلىپ, ونىڭ تاجىريبەسىمەن تانىسىپ, جىلقىسىنىڭ تۇقىمىن الادى. ماقسۇت جىلقىمەن اينالىسقان كەزدە قازاق ەلىندە وندايلاردىڭ قاتارى وتە از بولاتىن. قازىر عوي, اتقا قاي جاعىنان مىنەتىنىن بىلمەيتىندەر دە بايگەگە جۇيرىگىن قوسىپ جۇرگەندەردىڭ كوبەيگەنى. مەركىدە وتكەن بىردە-ءبىر توي ونىڭ ۇلەسىنسىز وتكەن ەمەس. بابالار ارۋاعىنا سىيىنىپ, ولاردى قۇرمەتتەپ وسكەن ۇل ءبىر اۋلەتتىڭ عانا ەمەس بۇكىل مەركىلىكتەردىڭ ماقتانىشى, ارقاسۇيەر ۇلانى.
قارتايا ءبىلۋ دە كىسىلىكتىڭ بەلگىسى. ادامدىق قاسيەتتەردەن تايماعان, اقساقال اتانىپ, توردەن ورىن الۋدىڭ ءوزى عانيبەت. ءومىردىڭ اششىسىن دا, تۇششىسىن دا كورگەن ولار ۇرپاقتارىنىڭ «بار» دەپ تاسىماۋىن, «جوق» دەپ جاسىماۋىن ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. اعايىندى نۇرىمبەت ۇلدارى كىسىلىكتىڭ ۇلى قاسيەتتەرىن ءوز بويىنا سىڭىرۋمەن بىرگە ونى اينالاسىنا, ۇرپاعىنا دارىتا بىلگەن. ولاردىڭ بىرگە قارتايىپ, بىرگە قۋانىشتى, شاتتىقتى ءومىر سۇرۋلەرىنە باستاعان دا وسى قاسيەتتەرى بولسا كەرەك.
قارتتارىم – قازىنام, داريام, امان-ساۋ ءجۇرشى!
ماقۇلبەك رىسداۋلەت,
جامبىل وبلىستىق مەملەكەتتىك
مۇراعاتىنىڭ ديرەكتورى.
جامبىل وبلىسى,
مەركى اۋدانى.
