ايماقتار • 25 مامىر, 2019

«ادەبي ولكەتانۋ» - جاڭا جوبا

3791 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «ادەبي ولكەتانۋ: قوعامدىق سانانى رۋحاني جاڭعىرتۋ (ورال ءوڭىرى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى. حح-ءححى عاسىردىڭ باسى)» اتتى مونوگرافيا مەن حرەستوماتيانىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

«ادەبي ولكەتانۋ» - جاڭا جوبا

بۇل كىتاپتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ ءار ءۇش جىل سايىن عىلىمنىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا بەرىلەتىن گرانتتىق جوباسى اياسىندا جارىق كورگەن. ادەبيەتتانۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت زەينوللا مۇتيەۆ باستاعان بقمۋ-لىق عالىمدار ۇتىپ العان جوبا ءۇش جىلعا, 2018-2020 جىلدار ارالىعىنا جوسپارلانعان.

- ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە «ادەبي ولكەتانۋ» ءپانى بولاشاق فيلولوگ ماماندىق ستۋدەنتتەرىنە تاڭداۋ كۋرسى ەسەبىندە وقىتىلىپ كەلەدى. الايدا ولكە ماتەريالدارىن تولىق قامتيتىن وقۋلىقتىڭ جوقتىعى بىزگە قولبايلاۋ بولعان ەدى. ەندى سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولدى. «ادەبي ولكەتانۋ» ءپانى بولاشاقتا حرونولوگيالىق جۇيەمەن ەلەكتيۆتى كۋرس رەتىندە جوو-عا جانە فاكۋلتاتيۆتىك ساباق تۇرىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپكە ەنەر بولسا, وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر جانە ماگيسترانتتار ولكەمىزگە قاتىستى ادەبي مۇرالاردى تولىق يگەرە الادى, - دەيدى زەينوللا مۇتيەۆ.

قۇراستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ادەبي ولكەتانۋدى زەرتتەۋ ارقىلى ورال ءوڭىرى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ ادەبي-شىعارماشىلىق مۇراسى ايقىندالىپ, حح عاسىر مەن ءححى عاسىر باسىندا جاريالانعان پوەزيا, پروزا, دراماتۋرگيا, ت.ب. شىعارمالار ادەبي-عىلىمي تۇرعىدان ساراپتالادى. ادەبي ولكەتانۋدى مەڭگەرۋ – ەلىمىزدە ءجۇرىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى تالاپتارىنا سايكەس كەلەدى. جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە ادەبي ولكەتانۋ ماتەريالدارىن وقىتۋدىڭ تيىمدىلىگى زور. ويتكەنى ءبىلىم الۋشىلار جالپى قازاق ادەبيەتىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى رەتىندە بەلگىلى ءبىر ايماقتىڭ, ولكەنىڭ ادەبي شىعارمالارى مازمۇنىمەن تانىسۋ ناتيجەسىندە رۋحاني, مادەني ءومىر دەرەكتەرىمەن تانىسادى, قوعام دامۋىندا ورنى بار بەلگىلى ادامداردىڭ, ولكەنىڭ تاريحي تۇلعالارىنىڭ كوركەم ادەبيەتتە سومدالۋىمەن, كوركەم شىعارما ارقاۋىنا اينالعان كەيىپكەرلەر الەمىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الادى. قوس كىتاپ جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرىنە, ماگيسترانتتارعا, قازاق ادەبيەتى ءپانى تەرەڭدەتىلىپ وقىتىلاتىن بەيىمدىك مەكتەپتەر (ليتسەي, گيمنازيا) مۇعالىمدەرى مەن شاكىرتتەرىنە, جالپى ادەبي ولكە مۇراسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان ىزدەنۋشىلەرگە ارنالعان. ونى دايىنداۋشى توپ قۇرامىندا جوعارىدا اتالعان زەينوللا مۇتيەۆتەن بولەك, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى جانگ ۇلىم مۇحانبەتوۆا مەن PhR فيلوسوفيا دوكتورى, اعا وقىتۋشى ايداربەك اقبولاتوۆ بار.

ءۇش جىل ىشىندە اتالعان جوبا بويىنشا 6 كىتاپ – ءۇش مونوگرافيا, ءۇش حرەستوماتيا جارىق كورمەك.

ولكە تاريحىندا وزىندىك ورنى بار وقيعا – «ادەبي ولكەتانۋ» جوباسىنىڭ العاشقى ەكى تومىنىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتىنا ورال قالاسىنداعى بەلگىلى ادەبيەتشىلەر جينالدى. ماحامبەت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارداگەر ۇستازدارى قالام سۇيىنشاليەۆ پەن مەرۋەرت جولدىقايىروۆا وسى كىتاپقا ەنگەن قالامگەرلەردىڭ بىرقاتارىمەن بىرگە جۇرگەنىن ەسكە الدى.

- قازاق ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا اق جايىق وڭىرىنەن شىققان قالامگەرلەردىڭ دە قوسقان ۇلەسى وتە زور. تايىر جاروكوۆ, قاجىم جۇماليەۆ, حامزا ەسەنجانوۆ, جۇبان مولداعاليەۆ, قادىر مىرزا ءالى سىندى اقىن-جازۋشىلارىمىزدى بۇكىل قازاق بىلەدى. بىراق بۇگىندە ەسىمى ەلەۋسىز قالعان قالامگەرلەر دە بار. ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن جاڭعىرتىپ, ادەبي مۇرالارىن جارىققا شىعارۋ ءۇشىن وسىنداي جوبالار وتە قاجەت, - دەدى قازاقستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ ءتورايىمى اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا.   

شىنىندا دا بۇل جيناقتا بۇگىندە ادەبيەتشىلەردىڭ ءوزى ۇمىتا باستاعان حاليما وتەعاليەۆا, جاردەم تىلەكوۆ, بەرقايىر امانشين, بورانعالي ىرزاباەۆ سىندى قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى دا اڭگىمە قوزعالعان. جوبا جەتەكشىسى زەينوللا مۇتيەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كەلەشەكتە شىعاتىن مونوگرافيالاردا سايىمجان ەركەباەۆ, ساتىبالدى داۋموۆ, جانعالي نابيۋللين, قايىر بەكتۇرعانوۆ, باقتىعۇل ويشىباەۆ, ايتقالي نارىكوۆ, ساعات ابدۋعاليەۆ ت.ب. تالانتتى قالامگەرلەرلەردىڭ شىعارماشىلىق شەبەرحاناسى زەرتتەلمەك.

- قازاقتىڭ شىنايى ۇلتتىق تاريحىن زەرتتەگەن تاريحشىلارىمىز ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان سوڭ وسى ءبىر ۇلكەن ميسسيانى قازاق قالامگەرلەرى ءوز موينىنا الدى. حالقىمىز وتكەن اتا-بابا تاريحىن ءى.ەسەنبەرلين, ءا.كەكىلباەۆ, م.ماعاۋين, ت.احتانوۆ, ت.الىمقۇلوۆ سىندى جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىنان وقىپ-ءبىلدى. بۇل شىعارمالارداعى تاريحي شىندىق قانشا بۋىن قازاق جاستارىن وتانشىلدىققا, تۋعان جەرىن سۇيۋگە تاربيەلەدى. سوندىقتان, اق جايىق وڭىرىنەن شىققان قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋ ارقىلى ولكە تاريحىنان دا, وسى ولكەدەن شىققان تاريحي تۇلعالار بولمىسىنان دا حاباردار بولامىز. «ادەبي ولكەتانۋ» جوباسىنىڭ قۇندىلىعى وسىندا جاتىر, - دەيدى ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جاڭابەك جاقسىعاليەۆ.


سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ


باتىس قازاقستان

سوڭعى جاڭالىقتار