اتالعان الاڭدا بەيبىت اتامقۇلوۆتان وزگە قىرعىزستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى چينگيز ايداربەكوۆ, تاجىكستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سيرودجيددين مۋحريددين, وزبەكستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابدۋلازيز كاميلوۆ, جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تارو كونو, تۇرىكمەنستان سىرتقى ىستەر مينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۆەپا گادجيەۆ باس قوستى.
العاشقى وتىرىسى نۇر-سۇلتان قالاسىندا 2004 جىلى وتكەن «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ديالوگى بيىل 15 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل فورماتتا ديالوگ حالىقارالىق جانە ايماقتىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ, سونداي-اق جاپونيانىڭ قاتىسۋىمەن ايماقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولدارىن ۇسىنادى.
قاتىسۋشىلار «ساعاتتى تەڭەستىرۋگە» جانە ديالوگتى دامىتۋ ءۇشىن ناقتى مىندەتتەردى بەلگىلەۋگە ۋاقىت كەلدى دەگەن ورتاق وي ءبىلدىردى. ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالارىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ مەن ءارتاراپتاندىرۋدا قولدانىلۋى مۇمكىن جاپونيانىڭ ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق الەۋەتى ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ب.اتامقۇلوۆ ءبىزدىڭ ەلىمىز جاپونيانىڭ ورتالىق ازيا ايماعىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن, سونداي-اق جاپون ۇكىمەتىنىڭ ەكىجاقتى تۇردە جانە واجد اياسىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ پراكتيكالىق جولدارىن تابۋعا كۇش-جىگەرىن جوعارى باعالايتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان بۇرىنعىداي ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاعداي جاساۋعا جانە سەنىمدى نىعايتۋ ءۇشىن كۇش-جىگەر جۇمساۋعا دايىن ەكەندىگىن كولدەنەڭ تارتتى.
«ورتالىق ازيا – ستراتەگيالىق ورنالاسۋى ۇتىمدى ايماق, سونداي-اق ادامي جانە جوعارى ەكونوميكالىق الەۋەتى, تابيعي جانە وندىرىستىك رەسۋرستارى بار الەمنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان وڭىرلەرىنىڭ بىرىنەن سانالادى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ايماق ەلدەرىمەن باۋىرلاستىق جانە تاتۋ كورشىلىك قاتىناستاردى نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى», دەدى ب.اتامقۇلوۆ.
دۋشانبەدەگى بيىلعى كەزدەسۋ ءۇش سەسسيادان تۇردى, ونىڭ بارىسىندا ساۋدا-ساتتىق, كولىك, ينۆەستيتسيا, تۋريزم جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ونىڭ ىشىندە ايماقتىڭ ترانزيتتىك-كولىكتىك الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى, ول –تەڭىزگە شىعۋ مۇمكىندىگى جوق ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلە.
سەسسيادا ءتۋريزمدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى سوڭعى جىلدارى شەتەلدىك تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعانى, بۇل ايماقتىڭ جوعارى الەۋەتىن كورسەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى. قازاقستان تاراپى قاتىسۋشىلاردى ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالارمەن كەڭىنەن تانىستىرىپ ءوتتى. تۇراقتى جانە ورنىقتى تۋريزم سەكتورىن قۇرۋدا جاپونيانىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن ەنگىزۋ ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن كەڭ مۇمكىندىكتەر اشادى.
ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جەكە بلوك اياسىندا قاراستىرىلىپ, وعان اۋعانستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترى سالاحۋددين رابباني قوناق رەتىندە شاقىرىلدى. قاتىسۋشىلار تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل, ازىق-ت ۇلىك جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىلادى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قازاقستاننىڭ «جۋسان» وپەراتسياسى, سونداي-اق حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ اۋعانستانداعى قاۋىپسىزدىك جانە احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا قوسقان ۇلەسى تۋرالى جۇمىسىمەن مۇقيات تانىسىپ شىقتى. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى بويىنشا قازاقستان ورتالىق ازيا ەلدەرىن نۇر-سۇلتاندا شتاب-پاتەرى ورنالاسقان ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمى قىزمەتىنە قاتىسۋعا شاقىردى.
ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن جاپونيا اراسىنداعى ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدانىپ, ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى ىلگەرىلەتە بەرۋ كەرەكتىگى اتاپ كورسەتىلدى.
ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى جاپونياعا ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىمداردى جەتىلدىرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تابيعي اپاتتاردىڭ الدىن الۋ, ايماقتىق دامۋ, تەرروريزم جانە ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس سياقتى سالالاردا قارجىلىق جانە تەحنيكالىق كومەك كورسەتىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
«ورتالىق ازيا + جاپونيا» ديالوگى جاپونيانىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعان بولاتىن.
