حالىققا قادىرىن اسىرعان ازامات
بەيسەنبى, 25 ءساۋىر 2013 2:45
اڭگىمە ۇلكەن عالىم, ۇلكەن ازامات جۇماعالي ىسماعۇلوۆ جايىندا. ءتىرى بولعاندا ونىڭ 85-كە تولعان جاسىن بىرگە تويلار ەدىك. وكىنىشكە قاراي, اعامىز وسىدان ەكى جىل بۇرىن ومىردەن وزعان. سويتسە دە جۇرت ونى ۇمىتقان جوق. ول ەڭبەك ەتكەن عىلىم ورداسى – ءبىلىم ءجانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى ادەبيەتتانۋشى-عالىم, سىنشى, قارىمدى جۋرناليست,
بەيسەنبى, 25 ءساۋىر 2013 2:45
اڭگىمە ۇلكەن عالىم, ۇلكەن ازامات جۇماعالي ىسماعۇلوۆ جايىندا. ءتىرى بولعاندا ونىڭ 85-كە تولعان جاسىن بىرگە تويلار ەدىك. وكىنىشكە قاراي, اعامىز وسىدان ەكى جىل بۇرىن ومىردەن وزعان. سويتسە دە جۇرت ونى ۇمىتقان جوق. ول ەڭبەك ەتكەن عىلىم ورداسى – ءبىلىم ءجانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى ادەبيەتتانۋشى-عالىم, سىنشى, قارىمدى جۋرناليست, شەبەر اۋدارماشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, رەسپۋبليكاعا ەڭبەگى ءسىڭگەن مادەنيەت قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستان الەۋمەتتىك عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ 85 جىلدىق مەرەيلى كۇنىنە وراي «قازاق ادەبيەتتانۋى: وتكەنى مەن بۇگىنى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ءتاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى.
وسى عىلىمي جيىننىڭ اتىنا قاراپ-اق, جۇماعالي ىسماعۇلوۆ اعامىزدىڭ عىلىمداعى ورنىن اڭعارۋعا بولعانداي. قازاق ادەبيەتتانۋىن وسى عالىمىمىزدان ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى ەكەن, ونىڭ مۇراسى سول عىلىمنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىنە ولشەمدەي ەكەن. سويلەگەندەردىڭ بارلىعى دا ءوز ويلارىن وسىلاي تۇجىرىمدادى.
سويلەگەندەر دەگەندە, ينستيتۋت ديرەكتورى, قر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت مۇشەسى ءۋاليحان قاليجان كونفەرەنتسيانى اشاردا-اق, ۇلكەن عالىم-ادەبيەتشىنىڭ سان-سالالى مۇراسىنا شولۋ جاساپ, سارالاپ, ءوزىنەن كەيىنگىلەرگە تاقىرىپتار ۇسىنعانداي بولعان. ال اكادەميك سەرىك قيراباەۆ اعامىزدىڭ «جۇماعالي تۋرالى ءسوزىن» ەسكە الىپ وتىرعان ازاماتتىڭ ءومىر جولى جايىنداعى تولعاۋ دەسە بولعانداي ەدى. ولار ءبىر تۇستا ادەبيەتكە كەلىپ, قىزمەتتەرىندە دە ارالاسىپ جۇرگەن. ال سوڭعى كەزدە ءبىر شاڭىراق استىندا, ادەبيەت ينستيتۋتىندا قويان-قولتىق ەڭبەك ەتىپ, ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ كوشىن بىرگە تارتىپ ءجۇردى.
كەزىندە جۇماعالي اعامىز ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ابايتانۋ جانە جاڭا ءداۋىر ادەبيەتى ءبولىمىن باسقاردى. بۇل ءبولىمدى قازىر سەرىكقازى قوراباي باسقارادى. كونفەرەنتسياداعى ونىڭ «جازۋشى. عالىم. قايراتكەر» دەگەن بايانداماسى سودان دا عىلىم تۋرالى اڭگىمەنىڭ ۇلكەن جۇگىن ارقالاعانداي كورىنگەن. وندا عالىم ومىرىنە شولۋ, مۇراسىنا تالداۋ جاسالدى. مۇنى دا ءجون دەرسىڭ.
نەگىزگى اڭگىمە جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى دەگەنمەن, سويلەگەن جۇرت وسىناۋ ازامات جايىنداعى ەستەلىككە ويىسا بەرگەن. بەلگىلى قوعام قايراتكەرى ورازاي باتىربەكوۆ, اكادەميك ءاليا بەيسەنوۆانىڭ سوزدەرىنەن جيىنعا كەلگەن قاۋىم سول اياۋلى جاننىڭ اسىل قاسيەتتەرى جايىندا تەبىرەنگەن اڭگىمەلەر ەستىدى. قاراپ تۇرساڭ, وڭكەي جاقسىنىڭ بىرگە ءجۇرۋى دە زاڭدىلىق ەكەن. جۇماعالي اعامىز ومىرىندە حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار تالاي تۇلعالارىمەن قويان-قولتىق ارالاسىپ ءجۇرىپتى, سىيلاسىپتى. جايدان-جاي ەمەس قوي ول.
اللا تاعالا سۇيىكتى پەندەسىنە ءتۇرلى قاسيەتتەردى ءۇيىپ-توگىپ بەرە-بەرەدى ەكەن دەگەن ءسوز بار. جۇمەكەڭ دە سول سان قىرلى شىعارماشىلىق قاسيەتتەرگە يە تۇلعا ەدى. ونى سول كونفەرەنتسيادا جاسالعان باياندامالاردىڭ تاقىرىپتارى دا ايقىندايدى. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ رەداكتورى جۇماباي شاشتاي ۇلىنىڭ «سىندارلى سىنشى», «قازاقستان» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى نۇرماحان ورازبەكتىڭ «باسپاسوزدىڭ بىلگىر باسشىسى», جازۋشى-جۋرناليست سارباس اقتاەۆتىڭ «تالانتتى پۋبليتسيست», «قازاق» گازەتىنىڭ رەداكتورى قوعاباي سارسەكەەۆتىڭ «الاششىل ازامات», پروفەسسور تەمىرحان تەبەگەنوۆتىڭ «كورنەكتى ابايتانۋشى عالىم» دەگەن باياندامالارى ابزال ازاماتتىڭ سان قىرلى قاسيەتتەرىن اشىپ كورسەتتى.
مەملەكەتتىك قايراتكەر دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرىلگەن جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ قىزمەت جولدارى تەگىس بولا قويعان جوق. «ۇگىتشى بلوكنوتى» جۋرنالىن, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن باسقارىپ, ۇلكەن جاۋاپتى قىزمەتتەردە جۇرگەندە, وعان ورىنسىز كىنالار تاعىلىپ, قىزمەتتەرىنەن تومەندەتىلگەن كەزى دە بولعان. ال 1987 جىلى جەلتوقسان وقيعاسىنا بايلانىستى ونىڭ قازتاگ ديرەكتورى قىزمەتىنەن بوساتىلۋى وعان جاسالعان ۇلكەن قيانات ەدى. بىراق قايسار ازامات مۇنداي قياناتقا مويىمادى. جوسىقسىز جاسالعان قىسىمعا قاسقايىپ قارسى تۇرىپ, ەرلىككە پارا-پار ءىس تىندىردى. وسى تۇستاعى ونىڭ عىلىم سالاسىنداعى ەڭبەكتەرى جوعارى باعالاندى. ول فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ, ونىڭ اباي تۋرالى ەڭبەكتەرىنە مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاعى بەرىلدى. اسىرەسە, وتكىر پۋبليتسيستيكالىق شىعارمالارى, اۋدارماشىلىق شەبەرلىگى جاڭا قىرىنان كورىندى.
ول ءوزى ەڭبەك ەتكەن ورتاعا عانا ەمەس, جالپى كوپشىلىككە قادىرلى ازامات بولدى. ونى ءدال بۇگىن دە اڭعارىپ وتىرمىز. تەك عالىمدار عانا ەمەس, ونىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىس قاۋىم وعان ۇلكەن ىقىلاس ءبىلدىرىپ وتىر. ونىڭ ءبىر كۋاسى – وسى كۇندەرى «قازاقستان» باسپاسىنان جارىق كورگەن «پەرزەنتى ەدى حالقىنىڭ» دەگەن ەستەلىكتەر كىتابى. مۇندا عۇلاما عالىمداردىڭ دا, ادەبيەتشى-جازۋشىلاردىڭ دا, جۋرناليستەردىڭ دە, جالپى ونەر ادامدارىنىڭ وسى ءبىر اياۋلى ازامات تۋرالى ىستىق لەبىزدەرى بار.
قاشان دا كوپشىلىك حالىققا قادىرىن اسىرعان ازاماتتارىن ۇمىتپايدى. ولاردى قاستەرلەپ, ەسكە الادى. جۇرت جۇماعالي ىسماعۇلوۆتى دا ەسكە الىپ جاتىر.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
