«اعا, مەنىڭ بەس ۇل-قىزىم بار» دەگەندە تالاي سۇراۋلى سوزدەر تاماعىما تىعىلىپ قالعانداي كۇي كەشتىم. «قالاي؟» دەي جازداپپىن. ولاي ويلايتىنىم التىنايدىڭ ۇرىمدەي جاستىعى ەمەس پە. ول دا ويىمدى تۇسىنگەندەي: «مەن باسىمدى قۇراعان ەمەسپىن, بىراق جاراتقاننىڭ قۇدىرەتىمەن بەس ۇل-قىزدى باۋىرىما باسىپ جۇرگەن جانمىن» دەپ كۇلدى.
اڭگىمەنىڭ تيەگى سودان كەيىن بارىپ اعىتىلدى. التىناي – قاراتاۋ قالاسىنىڭ اياۋلى قىزدارىنىڭ ءبىرى. وسى جەردە مەكتەپ ءبىتىرىپ, جامبىل قالاسىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتى تامامداعان سوڭ, حيميا پانىنەن مەكتەپتە ۇستازدىق ەتكەن. تاعدىر ونى تالاس اۋداندىق ءبىلىم بولىمىندەگى كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى مامانى جۇمىسىنا اپارىپ جەككەن سوڭ, ونىڭ ومىرىندە كۇرت وزگەرىستەر باستالدى. «ءوزىنىڭ بىلەسىز, – دەيدى التىناي, – ءبىزدىڭ كوميسسياعا تاعدىر تالقىسىنا تۇسكەن نەبىر بالالار كەلىپ جاتادى. اكە-شەشەلەرى اراققا سالىنىپ, اقىرىندا بالالارى قاراۋسىز قالىپ, كوشە تەنتىرەپ كەتەتىندەرى دە كەزدەسەدى. ءيا بولماسا, وتاناسى قايتىس بولعان سوڭ ەكىنشى مارتە باس قۇراعان وتاعاسىنىڭ ايەلى وگەي بالالارعا وكتەمدىك جاساپ, ومىرلەرىن وكسىتەدى. سونداعى ەڭ سوڭعى شارا – اتا-انالارىن بالا تاربيەلەۋ قۇقىنان ايىرىپ, كوگەن كوزدەردى مەركى اۋدانىنداعى, ءيا بولماسا تارازداعى بالالار ۇيىنە اپارىپ وتكىزۋ قۇزىرەتى ماعان جۇكتەلگەن. شىنى كەرەك, العاشقى كەزدە الگى بالالاردىڭ جان دۇنيەسىنە ۇڭىلمەي بالالار ۇيىنە وتكىزگەندى عانا ءبىلۋشى ەدىم. الايدا, جۇرە كەلە, بىلە كەلە الگى بالالاردى بالالار ۇيىنە اپارعانىمدا: «مەن بۇل ۇيدە تۇرمايمىن» دەپ وكسىگەندەرىن كورىپ, وزەگىم ورتەنەتىندى شىعاردى. «اپاتاي, ءبىزدى قايتا الىپ كەتىڭىزشى!» دەپ زار جىلاعاندارىن كورىپ, كوزىمە جاس ءۇيىرىلدى. كەلەر جولى تاعى سول سياقتى بالدىرعاندى بالالار ۇيىنە اپارعانىمدا الگى ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى اعايىندى بەسەۋىن تاربيەگە كونبەدى دەپ, ءتارتىبى قاتاڭداۋ ورتالىققا ءجىبەرگەلى جاتقانىن ەستىپ, جانىم كۇيزەلدى. سولاردىڭ ەڭ كىشكەنتايى ماعان جابىسىپ, ايىرىلماي قالعانىن قايتەرسىز... بالالار ءۇيىنىڭ باسشىسىنا جولىعىپ, الگى بەسەۋىن ناعاشى اپاسىنىڭ تاربيەسىنە بەرەيىك دەپ ءوتىندىم. وبالى نە كەرەك, ولار ءوتىنىشىمدى جەرگە تاستامادى. ءسويتىپ بەس مۇڭلىقتى قاراتاۋعا الىپ قايتىپ, ناعاشى اپاسىنا تابىستادىم. قانشا دەگەنىمەن قانى ەمەس پە, باۋىرىنا باسىپ, انالىق ماحابباتىن توككەن شىعار دەپ جۇرگەنمىن. ءبىر كۇنى الگى كەيۋانا «ءاي, قاراعىم, مىنالارىڭ مەنىڭ تاربيەمە كونەتىن ەمەس, قايتادان بالالار ۇيىنە وتكىز» دەپ تەلەفون شالدى. بارسام, بالالاردىڭ ءۇستى-باسى كىرلەگەن, جۇزدەرى سولعىن, جۇدەۋ, جازعان قۇلدا شارشاۋ جوق دەپ بايعۇستاردى قايتادان تارازعا الىپ باردىم. سەنەسىز بە, جولدا ولارمەن شۇيىركەلەسىپ وتىرىپ, ءبىر قۇدىرەتتى كۇشتىڭ بويىما اياۋشىلىق سەزىمىن عانا ەمەس, انالىق ماحابباتتى دارىتقانىن بايقادىم. بالالاردى تاپسىرعان سوڭ, اكەم بەكبوتا, انام كۇمىسايعا جايلاپ قانا: «پاپا, ماما, بەس ۇل-قىزدى اسىرىپ الساق قايتەدى؟» دەپ ايتىپ كوردىم. توسىننان قويىلعان ساۋالعا ولار دا توسىلىپ قالعانداي. ءبىز ءوزىمىز بەس اعايىندىمىز. ۇلكەنى مەن, قالعاندارى ۇل بالالار. ونىڭ ۇستىنە باي-باقۋاتتى دا ەمەسپىز. قوڭىرقاي تىرلىك كەشىپ جاتقان وتباسىمىز. اكەم مەن اناما بايلىق بىتپەسە دە يماندىلىق بويلارىنا دارىعان جاندار ەدى. كوپ ويلانباي «ءوزىڭ قينالىپ قالماساڭ, ءبىز قارسى ەمەسپىز» دەدى. ول كىسىلەردىڭ باتاسىن العان سوڭ قامقورشىلىق كەڭەسى ارقىلى بەس ۇل-قىزدى ۇيگە اكەلدىم. وتباسىمىزدىڭ بىردەن ون ادامنان اسىپ كەتۋى ارينە, تۇرمىسىمىزعا اجەپتاۋىر سالماق سالدى. ونىڭ ۇستىنە مەن تۇرمىس قۇرماعاندىقتان ولاردى ءوز تەگىمىزگە ءتىركەتۋگە دە قۇقىمىز جوق بولىپ شىقتى. بىراق اللانىڭ نۇرى جاۋسىن, اكە-شەشەم بانكتەن نەسيە الىپ, ءۇش بولمەلى پاتەر الىپ بەردى. ءسويتىپ مەن جاراتقاننىڭ جازۋىمەن كوپ بالالى انا بولىپ شىعا كەلدىم. سودان بەرى بەسىنشى جىل. ۇلكەن قىزىم ديلناز مەنى ماما دەيدى. ال ونىڭ ىنىلەرى دوسجان, ەرناز, نۇرداۋلەت, ىڭكار اپكەلەرى نە دەسە كورگەنىن ىستەمەي مە. مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرسەم دە, جۇمىس ۋاقىتىندا بەسەۋىنىڭ تىلەۋىن ءتىلەپ, جۇرەگىم ەلجىرەپ وتىرادى. اللادان سولاردىڭ اماندىعىن تىلەپ, وقىتىپ, وتاۋ قۇرعاندارىن كورسەم دەيمىن.
التىناي ىشتەگى سىرىن جايىپ سالىپ, جادىراي كۇلدى. ويىما: «وتباسىن قۇرمايسىز با؟» دەگەن ساۋال كەلىپ, كوكىرەگىمە كەپتەلىپ قالدى. ايتپادىم, باتپادىم. ول دا ويىمدى تۇسىنگەندەي قالىپ تانىتىپ: «اعا, ەڭ الدىمەن بالالارىمدى باقىتتى ەتسەم دەيمىن» دەپ تاعى ءبىر سىرىن اشتى. قىز باسىنداعى ماحابباتىن انالىق ماحابباتقا تارك ەتكەن, بۇل نە دەگەن قايسار جان!
ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا التىناي بەكبوتاقىزىمەن حابارلاستىم. «اعا, مەن سياقتى تاعى ءبىر انا بار» دەدى. قۇلاق ءتۇردىم. جۇرەگىنە يمان ۇيالاعان ول انا بولتىرىك شەشەن اۋىلىنداعى اينۇر كوشەنوۆا دەگەن اياۋلى جان ەكەن. ول دا بەس ۇل-قىزدى باۋىرىنا باسقان. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قاراتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۋليانا كيم تۋرالى جازعانىم بار-دى. بالالار ۇيىندە تاربيەلەنگەن ول كورەي جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعىپ, ءۇش ۇل-قىزدى دۇنيەگە اكەلىپ قانا قويماي, بالالار ۇيىنەن بەس بالانى اسىراپ, ءارى وڭتۇستىك كورەياعا جۇمىس ىزدەپ كەتكەن قايىنبيكەسىنىڭ ءۇش پەرزەنتىن, بارلىعى 11 بالانى اسىراپ وتىرعان ناعىز باتىر انا. مەيىرىمدىلىك ازايعان مىنا زاماندا ۇلتىمىزدىڭ ۇل-قىزدارىن جىلاتپاي باۋىرلارىنا باسقان بۇل انالارعا قانداي قۇرمەت تە لايىقتى. وسىنى دا ويلايتىن ۋاقىت جەتتى. ەلباسىمىز بالالار ءۇيى بولماسىن, تاعدىر تالقىسىنا تۇسكەندەردى اسىراپ الىپ, ادامشىلىعىمىزدى كورسەتەيىك دەپ ىلعي دا ايتىپ ءجۇر. مەنىڭشە, بالا اسىراپ العاندار جونىندە ەرەكشە زاڭ قابىلدايتىن زامان جەتتى.
ساۋلەمباي ابسادىق ۇلى,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
