• 22 قاڭتار, 2013

اسقاربەك الەمى

450 رەت

كورسەتىلدى

20 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

اسقاربەك الەمى

سەيسەنبى, 22 قاڭتار 2013 7:18

ءار ادام – وزىنشە ءبىر الەم.
ومىردەن ورنىن تاۋىپ, سوعان قاراپايىم بولمىسىمەن, پاراسات-پايىمىمەن قىزمەت ەتە ءبىلۋدىڭ ادامي ونەگەسىن تانىتىپ كەلە جاتقان ىزگىلىگى مول ازامات اسقاربەك ماكيننىڭ جەكە الەمى دە وزىنە ءتان شىنايىلىعىمەن ەرەكشە.
ونىڭ ومىرباياندىق تۇپنەگىزىن ارىدەن باستاسا, كيەلى شىڭعىستاۋدى مەكەندەگەن اتالارىنىڭ وتكەن عاسىردىڭ قيلى كەزەڭدەرىندەگى سوقتىقپالى, سوقپاقتى تاعدىر جولدارىنا شەگىنىس جاساۋعا تۋرا كەلەر ەدى. باي-شونجارلار, ەلدى قاناعان فەودالداردىڭ قۇيىرشىقتارى دەگەن قىزىل ساياساتتىڭ قۋدالاۋىمەن توبىقتى ىرعىزبايدىڭ وسكەنبايدان كەيىنگى ەكىنشى ۇلى وسەردەن تۋعان نەمەرەسى ماقا اۋلەتى كيەلى شىڭعىستاۋدان الاتاۋ اسىپ, قىرعىز جەرى مەن مەركى وڭىرىنە قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولادى. سودان بەرى دە اراعا تالاي جىلداردىڭ دۇرمەگى ءتۇستى. بۇگىندە ابىز جاسى, كەمەل جەتپىسكە جىگىتتەي جىگەرلى قالپىمەن يەك ارتقان اسەكەڭ – ۇلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىنا كەيىپكەر بولعان ىرعىزبايلاردىڭ ءبىرى ماقانىڭ نەمەرەسى. ال ءوز اكەسى مالگاجدار – ورازبايدىڭ تۋعان جيەنى. قاي جاعىنان كەلگەندە دە اتادان بالاعا دارىعان تەكتىلىك سيپاتى وسى ءبىر ىزگى كوڭىلدى اقجارقىن ازاماتتىڭ جان-دۇنيەسىنەن, ومىرلىك ۇستانىمىنان اركەز ايقىن اڭعارىلىپ تۇراتىنداي.

«مەن – اكە-شەشەمنىڭ كەنجەسى ەدىم, اكەم مالگاجدار مايداننان جارالى بولىپ ورالعاندا ءتىلىم جاڭا شىعىپ كەلە جاتقان ءسابي كەزىم بولسا كەرەك. جاز ايلارىنىڭ ىشىندە ءبىر كۇنى اياق استىنان ۇيگە كونەتوز اسكەري كيىم كيگەن ادام قۇشاعىن اشىپ كىرىپ كەلگەندە, ونى جاتىرقاپ, «ۇيگە ماكەڭ دەگەن ءبىر كىسى كىرىپ الىپ شىقپاي وتىر», – دەپ جىلامسىراعان كۇيى دالاعا اتىپ شىعىپپىن, – دەيدى بالالىق شاعىن ەسكە العان اسەكەڭ. – قىرقىنشى جىلداردىڭ سوڭى, ەلۋىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەل تۇرمىسى ءالى تۇزەلىپ كەتە قويمادى. مەكتەپتەگى وقۋدان مويىن بوساعان جاز ايلارىندا تىرسەگىمىز مايىسىپ, كولحوزدىڭ جۇمىسىنا جەگىلەمىز. ەڭبەككە ەرتە باستان باۋلىندىق. ويلاپ وتىرسام, ءبىر جاعى كۇنكورىس, ءبىر جاعى شىڭدالۋ مەكتەبى بولىپتى سول كەزەڭدەر…»
ەڭبەككە شىڭدالۋ مەكتەبىنەن العان ساباقتار اسەكەڭنىڭ ءومىر جولىندا ءوزىنىڭ كوپ پايداسىن تيگىزگەنى حاق. جامبىل تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىنان باستالعان وقۋىن بىشكەك پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىندا جالعاستىرىپ, ءتامامداپ, ءسۇت تاعامدارى ءوندىرىسىنىڭ ينجەنەرى دەگەن ماماندىق العان جاس ورەن كەيىننەن وسى سالانىڭ ءىرى ۇيىمداستىرۋشىسى, باسشىسىنا دەيىنگى جوعارى بىلىكتى كاسىبي, لاۋازىمداردىڭ ساتىلارىنان ءوتتى.
كۇندەلىكتى تۇتىنىمدىق جاعىنان العاندا تاماق ونەركاسىبىنىڭ جەتەكشى سالالارىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, ءسۇت ءونىمىن شىعارۋ كاسىبى جەتپىسىنشى-سەكسەنىنشى جىلدارى قابىلەتتى ىسكەر ۇيىمداستىرۋشىلارعا ءزارۋ بولاتىن. ۇلتتىق كادرلاردىڭ قاتارى بۇل وندىرىستە مۇلدەم ماردىمسىز بولاتىن. شىن مانىندە ءوزىنىڭ كاسىبي تاڭداۋىنا ادال بەرىلگەن اسقاربەك سىندى جاس ماماندار سول كەزدەرى ساۋساقپەن سانارلىقتاي ەدى. جيىرما بەستەگى جانىپ تۇرعان جىگىت ىسكە قۇلشىنا كىرىسىپ كەتتى. ينجەنەر-تەحنولوگ ديپلومىن جەلەۋ ەتىپ, سالعاننان بىردەن ينجەنەر بولمادىم دەگەن مانساپشىل سەزىمگە بەرىلمەدى, الماتى زاۋىتىندا اۋەلى قاتارداعى اۋىسىم شەبەرى, ودان سوڭ تسەح باستىعى جۇمىسىن اتقارا ءجۇرىپ, ءوندىرىستىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى, قانىعا ءجۇرىپ ۇيرەندى, ۇيرەنە ءجۇرىپ, بىلگەنىن باسقالارعا ۇيرەتتى. ءوزىن جىلدار بويى شىڭداعان ەڭبەكتىڭ العاشقى قادامىن جاس مامان ماكين وسىلايشا ءساتتى باستادى.
تاۋلىگىنە شىعاراتىن ءونىمىنىڭ 95 پايىزىن سول كەزدەگى ەل استاناسى, ميلليونعا جۋىق حالقى بار الماتىعا بەرەتىن ەسىك ءسۇت زاۋىتىندا باس ينجەنەر, ودان سوڭ اقتوبە قالاسىنىڭ ءسۇت زاۋىتىندا ديرەكتور, جەزقازعان وبلىستىق ءسۇت زاۋىتىنىڭ باس ديرەكتورى, قۇرامىندا 13 زاۋىتى بار الماتى ءسۇت ءوندىرىسى بىرلەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارىپ, بارلىعى جيىرما جىلدان استام وسى سالانىڭ بۇكىل سان-سالالى تىرشىلىگىمەن بىتە قايناسىپ, ايانباي تەر توگىپ ونەگەلى ەڭبەك ەتە ءبىلۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ پەشەنەسىنە جازىلماعان ابىروي.
ەسىك زاۋىتىنداعى باس ينجەنەرلىك جۇمىسىن ءسۇت شيكىزاتى ىسىرابىن بولدىرماۋدىڭ امالىنان باستادى. ۇنەمشىلدىك تابىستىڭ, بەرەكەنىڭ كەپىلى ەكەنىن سوزبەن ەمەس, ىسپەن كورسەتتى. ارنايى ىدىستارعا ءسۇت قۇيعىش شۇمەكتەردىڭ نىعىزداعىشتارى (سالنيكتەرى) توزعاندىقتان ءار ىدىسقا قۇيىلاتىن ءسۇتتىڭ ءبىرازى دالاعا كەتىپ جاتقانىن كورىپ, دەرەۋ ىسكە كىرىستى. وسىنداي قاراپايىم بولشەك وداق كولەمىندە ۋكراينانىڭ مەليتوپول دەگەن قالاسىندا عانا جاسالاتىن. ال وعان ارنايى بارىپ نەمەسە تاپسىرىس بەرىپ اۋرەگە ءتۇسۋ ۋاقىت الادى ءارى ءبىرسىپىرا قاراجاتتى كەرەك ەتەدى. مۇنى ويداعىداي شەشۋدىڭ ءبىر-اق جولى – سونى جاساي بىلەتىن ماماندار تاۋىپ, ءوندىرىس ورنىنىڭ ءوز مۇمكىندىگىن پايدالانۋ.
باس ينجەنەردىڭ تىكەلەي ۇسىنىسىمەن ەسىك قالاسىندا تۇراتىن نەمىس ۇلتى وكىلدەرىنىڭ اراسىندا تەمىردەن ءتۇيىن, اعاشتان ويۋ وياتىن, قولىنان ونەرى توگىلگەن شەبەرلەردىڭ باسىن قۇراپ, زاۋىت جانىنان قۇرىلىس تسەحى مەن ۇستاحانا اشۋ جوباسىن جاساپ, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ونى شۇعىل ىسكە اسىرىپ تا ۇلگەردى. «كوز – قورقاق, قول – باتىر» دەگەندەي, نىعىزداعىشتاردى زاۋىت ءوزى جاساپ, پايدالانىپ, ءتىپتى وسى بولشەكپەن باس قالا الماتىنىڭ ءسۇت بىرلەستىگىنە قارايتىن زاۋىتتاردى دا قامتاماسىز ەتەتىن جاعدايعا قول جەتكىزدى. قالا جۇرتى ءۇشىن ءسۇت تاعامىنىڭ ىشىندە ءوتىمدىسى – ايران. تەحنولوگيا بويىنشا ايران ەكى ءتۇرلى – تەرموستاتتىق جانە رەزەرۆۋارلىق ادىسپەن دايىندالادى. جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزۋدى ءوزىنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىنە العان ماكين ايراندى جاڭا ادىسپەن جاساۋدى تەز ارادا جولعا قويادى. جاڭا ادىسپەن دايىندالعان ونىمگە ارنايى زەرتحانالىق ساراپتاما جاسالىپ, جوعارى ساپا بەلگىسى بەرىلەدى.
– ءسۇت ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ باسشىلارى مەنىڭ باس ينجەنەر قىزمەتىمنىڭ وسىنداي ازدى-كوپتى ناتيجەسىن بايقادى ما, الدە بارعان جەردەگى بىلىقتاردى جونگە كەلتىرۋدەگى شەكتەن تىس بەلسەندىلىگىمدى تاعى دا ءبىر سىناپ كورگىسى كەلدى مە, جۇمىستى جۇرگىزە الماي كەتكەن بۇرىنعى ديرەكتوردىڭ ورنىنا قويماي, مەنى اقتوبەنىڭ ءسۇت زاۋىتى ديرەكتورلىعىنىڭ قىزمەتىنە جىبەرۋدى ۇيعاردى. قارسى بولمادىم. جاستىق جىگەردىڭ اسىپ-تاسىپ تۇرعان شاعى, ءومىردى كورۋ كەرەك. قىس ءىشى, سارى ايازى ساقىلداپ, دەمىل-دەمىل بورانى ۇلىپ, ۋىلدەگەن قالاداعى جاڭا جۇمىس ورنىما كەلگەندە ارىنداعان ەسىل كوڭىلىم قۇلازىپ, ەڭسەم ءتۇسىپ كەتتى, – دەدى اسەكەڭ 1974 جىلدىڭ قاقاعان قاڭتار ايىن ەسىنە ءتۇسىرىپ. – مۇندا دا سول ەسىكتەگى جاعداي الدىمنان شىقتى. ونداعى 150 ادام ىستەيتىن زاۋىتتان اناعۇرلىم ۇلكەن, ءتورت ءجۇز ادام جۇمىس ىستەيتىن بۇل زاۋىتتىڭ ءىشى-سىرتى ازىپ-توزعان.
ەكى قولدى تومەن سالىپ, ۇنجۇرعانى ءتۇسىرۋ – جەڭىلىسكە پارا-پار, دەرەۋ ءىسكە كىرىسۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلگەن جاس ديرەكتور جەرگىلىكتى «اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى» مەكەمەسىنەن ەلەكترمەن جىلىتاتىن جىلۋ قازاندىعىن الدىرىپ, جۇمىس ورنىنا جىلۋ بەرگىزدى. قىس ىشىندە زاۋىتتىڭ ەكى قاباتتى كەڭسەسىنىڭ ازىناعان جۇمىس ءبولمەلەرىندە بۇرسەڭدەپ وتىرعانداردىڭ ءوڭدەرىنە قان جۇگىرىپ, ايەلدەر جاعى ءساندى كيىمدەرىن كيىپ, اجارلانىپ شىعا كەلدى.
جۇمىس ورنىنىڭ جاعدايىن تەزدەتىپ تۇزەپ العان سوڭ جاڭا ديرەكتور ءسۇتتىڭ وندىرىستىك پروتسەسىنە قاجەتتى بۋ قازاندىعىن قولعا الدى. زاۋىتتىڭ ءتاۋلىك بويى ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋى بۋ قازاندىعىنا بايلانىستى. ول ءبىر ءسات توقتاسا, ءونىم دايىنداۋدىڭ بۇكىل پروتسەسى توقتالادى. ال كومىرمەن جاعىلاتىن بەينەتى كوپ كوچەگارلىق جۇمىسىنا ءجونى ءتۇزۋ ادام تابىلمايدى, تابىلعاندارى كوبىنە اراققۇمار, قايداعى ءبىر قاعىلعان-سوعىلعاندار. ولاردىڭ تىرلىگى تۇنگى وڭاشالىقتا اراق ءىشۋ. سونىڭ سالدارىنان قازاندىقتىڭ جىلۋى ازايادى نەمەسە مۇلدەم توقتاپ قالادى. كۇنارا توتەنشە جاعداي, ولاردى جۇمىستان قۋساڭ ورنىنا ادام تابۋ قيىن. ديرەكتور قاسىنا ينجەنەردى, مەحانيكتەرىن ەرتىپ الىپ, ءتۇنى بويى قازاندىقتىڭ وتىن وشىرمەۋدىڭ قامىمەن سابىلىپ جۇرەدى.
جۇمىستى بۇلايشا دۇرىس جولعا قويۋدىڭ مۇلدەم مۇمكىن ەمەستىگىن, قازاندىقتى زاۋىتتان ەلۋ مەتر جەردەن, تەمىرجولدىڭ ارعى بەتىندە ءوتىپ جاتقان ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنا قوسۋعا جاردەم ەتۋىن وزىنەن جوعارى تۇرعان وبلىستىق ءسۇت بىرلەستىگىنىڭ باسشىلىعىنا الدەنەشە رەت ايتىپ, ءتيىستى ناتيجە شىعارا الماعان ديرەكتور ءبارىبىر العان بەتىنەن قايتپادى. زاۋىتتى گاز قۇبىرىنا قوسۋ وداقتىق گوسپلان دەگەن دوكەي مەكەمەنىڭ توراعاسى بايباكوۆتىڭ قۇزىرىنداعى ماسەلە بولعاندىقتان, مۇنى وبلىس باسشىلىعىنا جەتكىزىپ, سولار ارقىلى ماسكەۋگە شىعۋدان باسقا لاجى قالمادى. جىگەرلى ديرەكتور بۇل وزەكتى ماسەلەنى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ليۆەنتسوۆتىڭ نازارىنا ىلىكتىرۋدىڭ توتە جولىن تاۋىپ, اقىرى ويلاعانىن جۇزەگە اسىردى.
جۇمىسىنىڭ جاقسى جاعىنان اتالۋى كىم-كىمدى دە جىگەرلەندىرىپ, قولعا العان ءىسىن ودان سايىن ورلەتۋگە دەگەن ىنتاسىن ارتتىرادى ەمەس پە. وسىنداي كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيدە مينيسترلىكتىڭ تورالقا جيىنىنا كەلگەن اسقاربەك ماكين ءمينيستردىڭ بۇيرىعىمەن ەندى جەزقازعان وبلىستىق ءسۇت ءوندىرىسى بىرلەستىگىنە باس ديرەكتور بولىپ تاعايىندالدى. قالالىق دەڭگەيدەگى زاۋىتتىڭ باسشىسىنان وبلىستىق دارەجەدەگى ءوندىرىس ورنىنا باس ديرەكتور بولۋ, ارينە, جوعارى لاۋازىم بولاتىن.
تاعى دا نارتاۋەكەل. الماتىدان جەدەل جەزقازعانعا اتتانىپ, سول جاقتان كەلىنشەگى اقجانعا تەلەفون سوعىپ, ءمان-جايدى ايتادى. سونداعى تەلەفون ارقىلى اقجاننىڭ ايتقان ءسوزىنىڭ القيسساسى «ول زاۋىتىڭنىڭ قازاندىعى قانداي ەكەن؟» دەگەن ساۋالدان باستالعاندا ول ەرىكسىز ك ۇلىپ جىبەردى. قايدا بارسا دا, تاۋسىلمايتىن بۋ قازاندىعىنىڭ جىرى كىشكەنتاي ۇلدارى ادىلەت پەن داۋرەندى باعىپ, وتباسىنىڭ جاعدايىمەن ۇيدە وتىرعان اقجاننىڭ جانىنا دا باتىپ جۇرگەنى ءبىر جاعىنان كۇلكى شاقىرسا دا, اياۋلى جارىنىڭ جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي شارۋانى كۇيتتەگەن ونىڭ تىنىمسىز دا تولاسسىز تىرلىگىنە ەنجار قارامايتىندىعى كوڭىل سارايىنا ۇمىتىلماستاي وزگەشە ءبىر جىلىلىق ۇيالاتقانى ءالى كۇنگە دەيىن اسەكەڭنىڭ جادىندا ءجۇر ەكەن.
جەزقازعانداعى ەرەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى ونى قازاقستانداعى ءسۇت ءوندىرىسىنىڭ جىگەرلى ۇيىمداستىرۋشىسى, باسشىسى رەتىندە ءبىرجولا تانىتتى. ءبىر كەزدەرى ەڭبەك جولىن اۋىسىم شەبەرى بولىپ باستاعان الماتىداعى ءىرى بىرلەستىككە اۋەلى باس ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى, ارتىنشا باس ديرەكتورى لاۋازىمىنا تاعايىندالدى.
تاۋلىگىنە ءۇش وبلىستان – الماتى, جامبىل, تالدىقورعان وبلىستارىنىڭ شارۋاشىلىقتارىنان تۇسەتىن 600 توننا سۇتتەن جاسالاتىن 100-دەن استام ءتۇرلى ءسۇت تاعامدارىن قالانىڭ ساۋدا, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورىندارى, بالاباقشا, اۋرۋحانا جانە تاعى باسقا, نەبارى 1200 نۇكتەسىنە جەتكىزىپ تۇرعان ۇلكەن ءوندىرىس ورنى اقاۋسىز جۇمىس ىستەدى.
ءتورت ت ۇلىك مالدان الىناتىن ءسۇتتىڭ بارىنەن ءونىم شىعارۋ, حالىقتىڭ داستارقان مازىرىنە, اسىرەسە قىمىز بەن شۇباتتى مولىنان ۇسىنۋ ءىسىن سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باسىندا بىرلەستىكتىڭ باس ديرەكتورى تىكەلەي ءوز باستاماشىلىعىمەن قولعا الدى. تۇرگەننەن ءارى قىرىق شاقىرىمداي جوعارى اسى جايلاۋىندا بيە سۇتىنەن قىمىز اشىتاتىن شاعىن تسەح اشتىرىپ, كۇنىنە ون تونناداي قىمىز الماتى زاۋىتىنىڭ قىمىز بەن شۇبات تسەحىندا ارنايى ىدىستارعا قۇيىلىپ, قاسيەتتى سۋسىن دۇكەن سورەلەرىنەن ورىن الدى. ال شۇباتتى زاۋىت تسەحىنا سارتاۋقۇمداعى تۇيە وسىرەتىن كەڭشار تىكەلەي وزدەرى جەتكىزىپ تۇردى.
ەكى جارىم مىڭداي ادام جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىنعا الماتى تۇبىندەگى دميتريەۆكا كەڭشارىندا ورنالاسقان ءسۇت زاۋىتىنىڭ جانىنان قوي, شوشقا, تاۋىق, ۇيرەك ۇستايتىن قوسالقى شارۋاشىلىق اشۋ دا سول جىلدارى باس ديرەكتوردىڭ اسا دەن قويعان جۇمىسىنىڭ ءبىرى بولدى. جۇمىسشىلار مەن مامانداردى ارزان ەتپەن, جۇمىرتقامەن, تاعى باسقا دا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ تاپقان ەڭ قاجەتتى ءىس ەدى. نە كەرەك, سول كەزدەگى بۇكىلوداقتىق سوتسياليستىك ەڭبەك سايىسىنىڭ قاتارىنان ەكى-ءۇش جىل مارتەبەلى باس جەڭىمپازىنىڭ تۋىن جەلبىرەتە ۇستاپ, قسرو بۇكىلوداقتىق اۋىلشارۋاشىلىعى كورمەسىنىڭ التىن كىتابىنا قۇرمەتتەلىپ اتى جازىلعان, وداققا ءمالىم بولعان ايدىك كاسىپورىننىڭ بەدەلى دۇركىرەپ-اق تۇردى. بىرلەستىك باس ديرەكتورىنىڭ وسىنشا بەدەل مەن ابىرويعا يە بولۋى ءبىر جاعىنان جەڭىس بولسا, ەكىنشى جاعىنان وزىنەن ءبىر ساتى جوعارى وتىرعان ءىشى تار پەندەلەردىڭ قىزعانىشى مەن كورە الماۋشىلىعىن ءورشىتتى. بىرلەستىككە بىرىنەن كەيىن ءبىرى تەكسەرۋلەر كەلىپ, جوعارى جاققا ۇستىنەن كورىنەۋ جالا جابىلعان ءارتۇرلى ارىزدار تۇسە باستادى. بۇرىنعى باستىقتاردىڭ كەزىندە شىعىنعا ۇشىراعان م ۇلىك پەن قارجىنى تۇگەندەۋدەن ەشتەڭە شىعارا الماسىن بىلگەندەر وعان ەندى ۇلتشىل, پروتەكتسياشىل دەگەن جالامەن كۇيە جاعۋدى قولعا الدى. پالەن مىڭ ادام جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىندا ۇزىن سانى ونشاقتى قازاق ۇلتىنان شىققان, وزىنە جەرلەستىك, تۋىستىق جاعىنان ەشبىر قاتىسى جوق, ىسكە قابىلەتتى قاراكوز مامانداردى قىزمەتكە تارتۋى باسشى رەتىندە كادر ساياساتىن دۇرىس جۇرگىزە المادى دەگەن كىنا بولىپ جابىستى. ورتالىق كوميتەتتىڭ كەلىسىمىمەن تاعايىندالاتىن ءىرى كاسىپورىننىڭ لاۋازىم يەسى ءۇشىن وڭاي كىنا ەمەس ەدى, بىراق بۇل دا دايەگىن تابا المادى. جوعارىداعىلارعا جالتاقتايتىن جەرگىلىكتى بيلىك ونىڭ كىناسىزدىگىنە كوزى جەتە تۇرسا دا, اراشا تۇرۋعا شاماسى جەتپەدى. سوناۋ ءبىر كەزدەرى ىرعىزباي تەگىنەن شىققانداردى قۋدالاعان كەڭەستىك قىزىل ساياساتتىڭ وكتەمشىل بيلىگىنىڭ زورلىعىنا سولاردان قالعان اسىل تۇياق ماقى اۋلەتىنىڭ پەرزەنتى, ەلىنىڭ تۇلعالى, تۇعىرلى ازاماتى اسقاربەك الايدا قايىسپادى.
اسەكەڭنىڭ حالقىمىزدىڭ كورنەكتى اقىنى, قازاق ولەڭىنىڭ ءدۇلد ۇلى عافۋ قايىربەكوۆپەن, قازاق ليريكاسىنىڭ تالانتتى تارلانى جاراسقان ابدىراشەۆپەن ازدى-كوپتى شىعارماشىلىق بايلانىستا بولعان كەزدەرى دە بار. ولار مۇنىڭ ورىسشا جازىلعان ءبىراز ولەڭدەرىن قازاقشاعا اۋدارعان بولاتىن. بىرنەشە كىتاپقا توپتاستىرىلعان ءار جىلدارداعى جىر تسيكلدەرى وي-سەزىمى تۇنىق اسەكەڭنىڭ شابىتتى الەمىنىڭ وزىندىك ءبىر كىرشىكسىز نىشانى ەكەنى ءسوزسىز.
توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا اسەكەڭ بانكتەن پايىزدىق نەسيە الىپ دەگەندەي, ءوزىنىڭ كانىگى ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنە سەنىپ شاعىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا بەل بۋدى. قالا ىشىنەن ساتىپ الىنعان ءبىر اۋماق جەرگە دۇڭگىرشەكتەر مەن دۇكەن سالىپ, مەيرامحانا, تويحانا كەشەنىن تۇرعىزدى, بيليارد كلۋبىن اشتى. سودان سوڭ سول ساۋدا-دەمالىس كەشەنىن بۇزىپ ورنىنا جەكە بيزنەسىنەن تۇسكەن تابىسىنا كوپ پاتەرلى ۇلكەن ساۋلەتتى تۇرعىن ءۇي كەشەنىن تۇرعىزدى. ءۇي تۇرعىزىپ, ۇرپاق ءوسىرىپ, اعاش وتىرعىزىپ, ومىرلىك ءىز قالدىرۋ سياقتى ازاماتتىق سەرتىن اسەكەڭ ءومىر بويى مۇلتىكسىز اتقارىپ كەلەدى دەسەك, ارتىق ايتقانىمىز بولماس.
جانىن كۇتىپ, الاڭسىز دا جايباراقات كۇن كەشەتىن ەندىگى وسىناۋ جىلداردىڭ وزىندە دە ونىڭ ادامي الەمىندە ءبارىبىر تىنشۋ بولعان جوق. الماتىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنىڭ ناشارلاپ بارا جاتقانى, ونى جاقسارتۋعا پارمەندى شارالاردىڭ ءالى كۇنگە قولعا الىنباۋى اسەكەڭدى كادۋىلگىدەي-اق ويلاندىرىپ ءجۇردى. تاۋدىڭ تۇيىق شۇڭعىل اڭعارىندا ورنالاسقان, ەكى ميلليونعا جۋىق حالقى بار قالا اۋاسىن ءبۇلدىرىپ جاتقان ءتۇتىن مەن گازدىڭ 20 پايىزى ءارتۇرلى قازاندىقتار, جەكە ۇيلەر مەن كاسىپورىنداردىڭ مۇرجالارىنان شىعىپ جاتسا, ال 80 پايىزى اۆتوكولىكتەردەن شىعاتىن گاز ەكەن. ال وسى لاستانعان اۋانىڭ قۇرامى 200-دەن استام ءارتۇرلى زياندى دا ۋلى حيميالىق زاتتاردىڭ قوسىندىسى. جاسىل جەلەكتى قالانىڭ اۋاسىن لاستاپ, تىنىسىن تارىلتىپ تۇرعان ەكولوگيالىق وسىنداي قيامەتتەن جان تۇرشىككەندەي. «ءباسپاسوز بەتتەرىندەگى, جۇرتشىلىق اۋزىنداعى ۇرانداعان سوزدەر جازىلىپ-ايتىلىپ, سول كۇيى قالا بەرەدى. ناقتى ىسكە بەل شەشىپ كىرىسەتىن ءبىر پەندە جوق, بۇل قالاي؟» دەگەن وي كوڭىلىن مازالاي بەرگەن ەدى. بوس سوزدەن گورى ناتيجە شىعار ىسكە بەرىلە دەن قوياتىن قاشانداعى داعدىسىمەن ۇلكەن ۇلى ادىلەت ەكەۋى قالا جاعدايىندا قولدانىسقا ىڭعايلى, اسا كوپ شىعىندى قاجەت ەتپەيتىن ءفيلترلى اۋا تازالاعىش قوندىرعىسىنىڭ ءارتۇرلى جوباسىن جاساپ, وعان ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋ جونىندەگى ورگانىنىڭ رەسمي تۇردە 2007 جىلى 2 مامىردا تىركەلگەن №292 پاتەنتىن الادى. ۇلكەن كوشەلەر مەن ماگيسترالدى ۇزىن داڭعىلدار بويىنا دا, جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن اۆتوكولىكتەردىڭ ماڭدايشالارىنا دا ورناتۋعا ىڭعايلى كولەمى شاپ-شاعىن, قالىڭدىعى جۇقا مونيتور ىسپەتتى «كەرەمەت» دەپ اتالاتىن ءفيلترلى اۋاتازالاعىشتىڭ تەحنيكالىق تيىمدىلىگىن كۋالاندىرىپ پاتەنت العاندا اسەكەڭ ويعا العان ءىسى ءبىرجولا ورىندالعانداي قۋانعان ەدى. كوك ءتۇتىننىڭ ىسىنا تۇنشىققان ءوزىنىڭ كوركەم الماتىسىنىڭ تىنىسى اشىلاتىنىنا ءماز بولعان ونىڭ بۇل قۋانىش سەزىمى الايدا كوپ ۇزاماي سۋ سەپكەندەي باسىلدى. اكەلى-بالالى ونەرتاپقىشتاردىڭ ۇسىنعان جاڭالىعىنا قالا باسشىلىعى دا, ەكولوگيا مينيسترلىگى دە پالەندەي قۇلشىنىس تانىتا قويمادى.
وزگەلەرگە ءارى-بەرىدەن سوڭ ءوزىنىڭ وسى تىرلىگى ءبىر وزىنە قاجەت, اتاعىن شىعارۋ ءۇشىن عانا جاساعان ارەكەت سياقتى كورىنىپ جۇرگەن شىعار دەگەن كۇماندى ويعا بەرىلۋگە ءماجبۇر بولدى. ايتسە دە ەرتە مە, كەش پە, ءبارىبىر ءوز قولىمەن جاسالعان پايدالى ءىستىڭ جۇزەگە اساتىنىنا دەگەن كامىل سەنىم ونى الداعى كۇندەرىنىڭ ءۇمىتتى جەڭىستەرىنە قاراي جەتەلەي بەرەدى.
ءومىر تۋرالى ءوز الەمىندەگى تۇسىنىك-تانىمىنان اينىماي, ءوزىنىڭ ادامي بولمىسىنىڭ دۇرىس قاعيداسىن ۇستاناتىنداردىڭ ساناتىنداعى ادامدار, بالكىم, وسى اسەكەڭدەردەي-اق بولار…