اپتاعا سوزىلعان اقتۇتەك
سەيسەنبى, 29 قاڭتار 2013 7:07
بيىلعى قىستىڭ جىلداعىعا قاراعاندا قارقىنى قاتتى, ءوڭىر تۇرعىندارى مەن جولاۋشىلاردى قىسپاققا الىپ, كۇيزەلتىپ جىبەردى. ەڭ اۋەلى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگىدەي, ەكى اپتا بويى اقشۇناق اياز تۇرىپ الدى. وبلىستىڭ سەكيسوۆكا اۋىلىندا تەمپەراتۋرا 53 گرادۋسقا تومەندەدى. كوپتەگەن اۋداندار مەن قالالاردا دا اياز بەتى قايتپاي, جولاۋشىلار دىتتەگەن جەرلەرىنە جەتە الماي دىڭكەلەرى قۇرىدى. مىنە, ءبىر اپتادان استى, كۇن كۇرت جىلىعانىمەن, التايدىڭ ايعا سوزىلاتىن اق بورانى باستالىپ كەتتى.
سەيسەنبى, 29 قاڭتار 2013 7:07
بيىلعى قىستىڭ جىلداعىعا قاراعاندا قارقىنى قاتتى, ءوڭىر تۇرعىندارى مەن جولاۋشىلاردى قىسپاققا الىپ, كۇيزەلتىپ جىبەردى. ەڭ اۋەلى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگىدەي, ەكى اپتا بويى اقشۇناق اياز تۇرىپ الدى. وبلىستىڭ سەكيسوۆكا اۋىلىندا تەمپەراتۋرا 53 گرادۋسقا تومەندەدى. كوپتەگەن اۋداندار مەن قالالاردا دا اياز بەتى قايتپاي, جولاۋشىلار دىتتەگەن جەرلەرىنە جەتە الماي دىڭكەلەرى قۇرىدى. مىنە, ءبىر اپتادان استى, كۇن كۇرت جىلىعانىمەن, التايدىڭ ايعا سوزىلاتىن اق بورانى باستالىپ كەتتى.
23 قاڭتاردا زايسان اۋدانىنا ساپارعا شىقتىق. وبالى نەشىك, گيدرومەت قىزمەتكەرلەرى قاتتى بوران سوعىپ, جولدار جابىلۋ قاۋپى بار دەپ ەسكەرتسە دە, الدە اۋەستىك, الدە قىزىعۋشىلىق پا, تاڭ اتا «وسكەمەن-قالباتاۋ-كوكپەكتى-اقسۋات-زايسان-مايقاپشاعاي» رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاسجول ارقىلى اتتانىپ كەتتىك. وسكەمەننەن جارما اۋدانىنىڭ ورتالىعى قالباتاۋعا دەيىن نەبارى 111 شاقىرىم. ءبىر ساعات 20 مينۋتتە باراتىن اۋدان ورتالىعىنا جەتۋ مۇڭ بولدى. اق بوران تۇتەپ كەتتى. مۇنىڭ الدىندا دا بىرەر كۇن بوران سوعىپ, ءوڭىردىڭ بارلىق اۋداندارىنا قاتىناۋ قيىنعا تۇسكەنىمەن, جارتى نەمەسە ءبىر كۇندە باراتىنسىڭ. وسكەمەننەن 50 شاقىرىم اسقان سوڭ جولدار جابىلىپ, كوپتەگەن اۆتوكولىكتەر سەڭ سوققانداي, تىرەلىپ قالدى. ەكى قۋاتتى «د-226» «ۋرال» كولىگىنە ورنالاسقان قاردى الىسقا لاقتىراتىن شنەكتەر دامىلسىز جۇمىس ىستەي باستادى. سونىمەن 111 شاقىرىمداعى قالباتاۋعا بەس ساعاتتا جەتتىك. تاڭعى ساعات 7.00-دە زايساننان شىققان, ىشىندە 40-تان استام جولاۋشىسى بار اۆتوبۋس, بارلىعى جۇزگە تارتا كولىك جۇرگىزۋشىلەرى سول كۇنى قامالىپ قالدى. ابىروي بولعاندا, جارما اۋدانىنىڭ اكىمى تەمىربەك قاسىمجانوۆ جولاۋشىلاردىڭ بارلىعىن ءتۇرلى مەكەمەلەرگە ورنالاستىردى. وسكەمەنگە باراتىن جولاۋشىلار ەرتەڭىندە سەمەي ارقىلى اينالما جولمەن ەكى تاۋلىك دەگەندە جەتىپتى. سەبەبى, جىلدامدىعى سەكۋندىنا 30 مەترگە جەتەتىن قاتتى بوران جولدى جاۋىپ, تازارتۋ قيىنعا سوققان.
زايسان اۋدانىنا دا قار قالىڭ ءتۇسىپتى. اۋدان اكىمى سەرىك زاينۋلدين الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ءالى ەكى اي قىس بولاتىنىن بىلسە دە, كوكتەمگى تاسقىننىڭ الدىن الۋ شارالارىنا كىرىسە باستاپتى. اۋداندا قاردىڭ قالىڭدىعى 50 سانتيمەتردەن, تاۋلاردا 85 سانتيمەتردەن اسادى. ەگەر كۇن كۇرت جىلىسا قاۋىپتى, سوندىقتان اۋىل اكىمدەرى دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بار, تاسقىننىڭ الدىن الۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك, دەپ اۋدان اكىمى سەرىك زينابەك ۇلى ءبىراز جايلاردان ماعلۇمات بەرە كەتتى. اۋداندا جولدار قاردان تازارتىلىپ تۇرادى, ونداعان تەحنيكا بولىنگەن, جانارماي جەتەدى.
جۇما, 25 قاڭتاردا كەرى قايتۋعا قامداندىق. زايسانعا قالىڭ تۇمان ءتۇسىپ, ۇشاق ءبىر كۇن ۇشپاي قالدى. قاريالارعا, ەمدەلۋگە بارا جاتقاندارعا قيىن بولدى, ولار امالسىز تۇنەپ قالدى. ەرتەڭىندە ۇشاق قاتىنادى. اقسۋاتتان ءارى قاراي ءبىر كۇندە 40 سانتيمەتردەي قار ءتۇسىپتى. جول ارشىلعان. بىراق, كەيبىر جەردى قار باسىپ قالعان, ورتا جولدا تىركەمەسى بار «كاماز»-دار باتىپ قالعاندىقتان, اينالما جەردە كولىكتى يتەرىپ شىعۋعا تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, كوكپەكتىدەن قالباتاۋعا اۋپىرىمدەپ ارەڭ جەتتىك, ارعى جاعىندا جول جوق. بۇل كەزدە دۇلەي بوران قۇتىرىپ تۇرعان. وسى مەزەتتە وسكەمەننەن قالباتاۋعا, قالباتاۋدان وسكەمەنگە قاراي ەكى-ەكىدەن ءتورت روتورلى, يتەرگىش كولىكتەر جەتەگىمەن 500 ماشينا قاراما-قارسى جولعا شىقتى. ءبىز مىنگەن كولىك قالباتاۋدان ءارى 5 شاقىرىم ءجۇردى دە قايراڭداپ قالدى. كەرى قايتايىق دەسەك, كولىكتەر ءيىن تىرەسىپ, ءبىر-بىرىنە جول بەرەتىن ەمەس, ءتىپتى شەگىنۋگە جول جوق, ءتورت ساعات تۇرىپ قالدىق. زارەمىز ۇشا باستادى, جانارمايدىڭ جارتىسىن جاعىپ قويدىق, تاڭ اتقانشا ايدالادا قالساق, ءۇسىپ ولەتىن بولدىق قوي, ءبىر امال جاساپ اتتىڭ باسىن قالباتاۋعا بۇرايىق دەپ جۇرگىزۋشى جاس جىگىت فارحادتى ۇگىتتەي باستادىم. سونىمەن ەلۋگە تارتا كولىك كەرى قايتتى. تاڭەرتەڭ 8-دە وسكەمەننەن شىققان كولىكتەر قالباتاۋعا تۇنگى 12-دە ارەڭ جەتتى. جول تازالاپ جاتقان مەحانيزاتورلار ۇيقىنى قويعان سىڭايلى, بىرەر ساعات قانا تىنىعىپ الادى ەكەن. سونىمەن بىرگە, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتى شىعىس قازاقستان وبلىستىق دەپارتامەنتى مم ديرەكتورى سايرانبەك بارماقوۆتىڭ ىسكەرلىگى مەن ىلكىمدىلىگى ناتيجەسىن بەردى دەۋگە كەلەدى. ول بوران باستالعالى اتتان تۇسپەي, ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆتىڭ جولداردى تازالاۋ, جولاۋشىلارعا دەر كەزىندە كومەك كورسەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن مۇقيات ورىنداپ ءجۇر. ونىڭ ورىنباسارى باقىت قالىموۆ ءتىپتى وسكەمەنگە جەتە الماي, ايدالادا تۇنەپ شىعۋعا ءماجبۇر بولعان. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايتقازى شەرۋباەۆ تا قالباتاۋعا قاراي بوران باستالعان كەزدە جولدىڭ جاعدايىن كورەمىن دەپ ۇزاق ۋاقىت قار قۇرساۋىنان شىعا الماعان. سايرانبەك سولتانبەك ۇلىن جولدا جولىقتىردىق, ول دا مازاسىز تىرلىك كەشكەن سىڭايلى, جولاۋشىلاردىڭ ايدالادا قالىپ قويماۋىنا الاڭدايدى.
«نەسىن ايتاسىز, بيىلعى قىس بارىمىزگە سىناق بولدى. قولداعى تەحنيكا, جانارماي جەتكىلىكتى بولعانىمەن, مىنە, ەكى اي ءوتتى, بوران ەكى كۇننىڭ بىرىندە الەك سالۋدا. ءتىپتى, «وسكەمەن-ريددەر», «وسكەمەن-شەمونايحا» جولدارى دا جابىق, ونى تازارتىپ ۇلگەرە الماي جاتىرمىز. بوران سەيسەنبىگە تامان تولاستاپ, قاتتى اياز تۇسەدى دەگەن بولجام بار, دەپ س.بارماقوۆ اعىنان جارىلدى.
التايدا نە كوپ, تاۋ مەن سەرپانتين جولدار كوپ. ماسەلەن, «وسكەمەن-زىريان-كاتونقاراعاي», «وسكەمەن-سامار-كۇرشىم-مارقاكول» جولدارى قاۋىپتى. سونىمەن بىرگە, شەمونايحا, بورودۋليحاعا باراتىن جولدار قىس تۇسكەلى ءجيى جابىلا باستادى, ونى تازارتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سوڭعى ءبىر ايدا عانا جۇزگە تارتا قار كوشكىنى بولدى. كۇن كۇرت جىلىنىپ, قار كوشكىنى قاۋىپ توندىرە باستادى. سوندىقتان وسى سالا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن قاربالاس ءسات تۋىپ تۇر.
قالباتاۋدا سول كۇنى ەكى ءجۇز ادام قونىپ شىقتى. اۋدان اكىمى ت.قاسىمجانوۆ بارلىعىمىزعا جاعداي جاسادى, ءتۇن بولسا دا ىستىق اس بەرگىزدىردى. ەرتەڭىندە «وسكەمەن-قالباتاۋ» جولىن اشۋعا مۇمكىندىك بولمادى, قاتتى بوران جولدى تازالاعانمەن جەدەل جاۋىپ تاستادى. اقىرى شارعا جەتىپ, كەشكى پويىزبەن ەكى تاۋلىك دەگەندە وسكەمەنگە جەتتىك. ايتپاقشى, سول كۇنى «وسكەمەن-سەمەي» جولى قاردان تازالانىپ, كوپتەگەن اۋدان تۇرعىندارى اينالما جولمەن ورالىپتى.
27 قاڭتاردا التايدا بوران بولدى. كۇن كۇرت جىلىنىپ, قار ەرىپ, كوشەلەردى سۋ باسا باستادى. «وسكەمەن-قالباتاۋ», «وسكەمەن-زىريان», باسقا دا جولدار جابىق, تازالاپ جاتقانىمەن بوران مۇمكىندىك بەرەر ەمەس. ال دۇيسەنبىدە دە بوران سوعىپ تۇر, قالىڭ قار باسىپ تاستادى. جولدار جابىق. شىعىستا وزەن-كولدەر كوپ, ەرتەڭ قار ەرىگەن كەزدە تاسقىن سۋ قاپتاماس ءۇشىن قازىردەن باستاپ دايىندىق جۇمىستارىنا كىرىسە باستاساق, ۇتىلمايمىز. 2010 جىلعى 17 ناۋرىزداعى ءبىر كۇندە تارباعاتاي, كۇرشىم ەلدى مەكەندەرىندە قاتتى تاسقىن سۋدان 600 ءۇيدىڭ قيراپ, مىڭداعان مالدىڭ وپات بولعانىن ۇمىتپايىق, اعايىن. بيىلعى قىستىڭ بەتى جامان, اۋا رايى دا سان قۇبىلىپ تۇر. ساق بولايىق!
وڭداسىن ەلۋباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.
–––––––––––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور.
