تەاتر • 22 ءساۋىر, 2019

«جەتى ويىنشىقتىڭ جەڭىسى»

985 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وسكەلەڭ ۇرپاقتى ۇلتتىق تامىردان اجىراتپاي, رۋحاني تاربيە بۇلاعىمەن سۋسىنداتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى ولارعا تاريحىمىزداعى تۇعىرلى تۇلعالاردى تانىتىپ, ەرتەگىلەردەگى ىزگىلىككە باۋليتىن كەيىپكەرلەردى ۇلگى ەتىپ كورسەتۋ. جۋىردا جاس دراماتۋرگ الىبەك بايبولدىڭ «جەتى ويىنشىقتىڭ جەڭىسى» اتتى ەرتەگىسى ج. ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وب­لىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترىندا ساحنالانىپ, كىش­كەنتاي كورەرمەندەردى ۇلكەن ولجاعا كەنەلتتى. ونەر ۇجى­مىنىڭ الماتىعا ساپارى بارىسىندا اتالعان تۋىن­دى ع.مۇسىرەپوۆ قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىندا دا قويىلىپ, كوپشىلىكتىڭ ىقى­لا­سىنا بولەنگەن بولاتىن. جاستار جىلىنا ورايلاستىرىلىپ جازىلعان ايتۋلى قويىلىمنىڭ رەجيسسەرى – ادىلەت اقانوۆ.

«جەتى ويىنشىقتىڭ جەڭىسى»
قويىلىمدا ۇلى كوشپەن­دى­لەردىڭ ايرىقشا مادەنيەتتى يگەرىپ, ادامزات تاريحىندا ءوز­گەشە ورنەگى بار ورەلى ءور­كەنيەت قالىپتاستىرعانى تۋ­را­لى باياندالادى. ەرلىك پەن ەلدىكتىڭ ەڭسەلى ۇلگىسى ەرتەگى­دەگى سيقىرشى, بارىسباي, جىل­قىحان, الماگۇل, تەمىرعازى, قىزعالداق, قۇلتەمىر, بورىبەك پەن التىن ادام سەكىلدى تو­عىز كەيىپكەر ارقىلى ءورىلىپ وتى­رادى. ءبىلىم مەن ونەرگە تا­لاپتانعان كەيىپكەرلەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى ۇرپاقتى ادالدىق پەن شىنشىلدىققا, مەيىرىمدىلىك پەن وتانسۇيگىشتىككە تاربيە­لەيدى. رەجيسسەر جاھاندانۋ زا­مانىندا ادامزات بالاسىنىڭ كومپيۋتەرگە تاۋەلدىلىگى ارت­قان سايىن, رۋحاني قۇندى­لىقتاردان اجىراپ بارا جات­قانىن ءۇي­لەسىمدى جەتكىزگەن. 

ەرتەگىدە كونەكوز سيقىرشى, وزگە كەيىپكەرلەردىڭ ورەسى مەن قا­بىلەتىن سىناۋ ءۇشىن ءۇش كە­زەڭنەن تۇراتىن ەرەكشە ويىن ويناۋعا شاقىرادى. العاشقىدا ولار ءوز ونەرلەرىن كورسەتسە, ەكىنشى كە­زەڭدە «قىز قۋ», «تەڭگە ءىلۋ», «ۇشتى-ۇشتى» سىن­دى ۇلتتىق ويىنداردا باق سى­ناپ, سوڭعى كەزەڭىن جاھاندىق جاڭالىقتاردان حابار بەرەتىن قىزىقتى سۇ­راقتارمەن ءتۇيىن­دەيدى. ويىن جارىس ءتۇ­رىن­دە ءوتىپ, وعان زالدا وتىرعان بال­دىرعاندار ارالاسىپ, قويىلىم ودان ءارى قىزا تۇسەدى. بىراق كوڭىلدى, زەرەك بالالاردىڭ اراسىندا جالقاۋلىققا ۇگىتتەيتىن ءبىر كەيىپكەر بار. ول – قۇل­تە­مىر. العاشىندا جارىسقا قا­تىسۋشى جەتى ويىنشىق باس-باسىنا تارتىپ, ۇپايدى تەك وزدەرىنە ەنشىلەۋگە تىرىسادى. كەيىننەن قۇلتەمىردىڭ ارام ويىن ءبىلىپ, بىرلىك پەن ۇيىم­شىلدىققا ۇيى­سادى. سول ار­قىلى قۇل­تە­مىردى ءوز ورتا­لا­رىنان الاستايدى. جەتى ويىن­شىق جەڭىسكە ءبىر-ءبىرىن الالاماي, تاتۋلىقپەن بىرگە جەتەدى. سو­ڭىندا ءبارى بىرگە «قارا جور­عا» مەن «قاماجايدى» ماساتتانا بيلەيدى. 

«داناگوي قازاق حالقى «ءجۇز جىلدىعىن ويلاعان حالىق اعاش ەگەدى, مىڭ جىلدىعىن ويلاعان حالىق ۇرپاق تاربيەلەيدى» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك. كە­لە­شەكتىڭ ىرگەتاسىن بۇگىننەن باس­­تاپ قالاۋدى ۇلى مۇراتىنا با­لاعان بابالارىمىز ۇرپاق ءتار­بيەسىنە اسا ءمان بەرگەن. بۇل قويى­لىمنىڭ ماقساتى دا – ۇلتقا ۇيىتقى بولاتىن ۇلاعاتتى ۇر­پاق تاربيەلەۋ. الىبەكتىڭ درا­ما­تۋرگياسى ءبۇ­­گىنگى قوعامدا ورىن الىپ جات­قان تۇيتكىلدى ءما­سەلە­لەر­مەن تىكەلەي بايلانىس ور­نا­تادى. زامان تۇرعىسىنان ۋاقىتپەن بىرگە جۇيتكىپ كەلە جاتقان عالامدىق ماسەلەلەر, ادامزاتتىڭ قۇنسىزدانعان اسىل قاسيەتتەرى, دراماتۋرگ تاراپىنان وتكىر سىنالىپ كەلە جاتىر. وسى سەبەپتى قالامى جۇيرىك, شا­بىتى ارىندى قالامگەرگە تەاتر باسشىلىعى ەرتەگى جازىپ بەرۋىن قولقالاعان بولاتىن», دەيدى ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى ادەبي-دراما ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇركەن تۇرلىبەك.

الىبەك بايبول – «تەمىر جول ۆوكزالى», «قۇلدار پاتشا­لىعى», «وي ۇشقىندارى» اتتى 3 پرو­زا­لىق كىتاپتىڭ جانە 8-گە جۋىق پە­سانىڭ اۆتورى. «گۇلدىڭ اتى – ماحاببات» اتتى پەساسى م.اۋەزوۆ اتىن­داعى قازاق مەم­لەكەتتىك اكادە­ميالىق دراما تەاترى ۇيىم­داستىرعان جاس دراماتۋرگتەر بايقاۋىندا 40 شىعارمانىڭ ىشىنەن ۇزدىك بەس­تىككە ەنسە, 2018 جىلى «ءارىپ­تەر الەمىنە ساياحات» پەساسى ع.ءمۇ­سىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىن­دا ساح­نالانعان بولاتىن.

«تۋىندىمنىڭ نەگىزگى ايتار ويى, تۇپكى يدەياسى – كەز كەلگەن جاراتىلىستىڭ بويىنداعى با­ۋىرماشىلدىق, جاقىندىق, ىزگى­لىك اتاۋلىنى جوعالتپاۋ جو­لىن­داعى كۇرەس. سونىڭ اياسىندا كىشكەنتاي كورەرمەن قازاق­تىڭ سالت-ساناسى, ادەت-عۇرپى, ءما­دەنيەتىمەن جاقىنى­­راق تانىسۋعا مۇمكىندىك الادى. پاۆلودار وب­لىستىق ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى مۋزىكا-دراما تەاترىنىڭ ۇجى­مىنا العىسىم زور. اسىرەسە شىعارمامنىڭ قانات قاعۋىنا مۇ­رىندىق بولعان تەاتر باس­شى­سى ارمان تەمىربەك مىر­زاعا, كوركەمدىك جەتەكشى, ونەر جاناشىرى ەرلىك جۋاس­بەك­كە, ەرتەگىنىڭ قويۋشى رەجيس­سەرى, بو­لاشاعىنان زور ءۇمىت كۇت­ت­ى­­رەتىن تالانت يەسى – ءادى­لەت اقان­عا, جۇدىرىقتاي جۇ­مىل­عان بارشا تەاتر ۇجى­مىنا ريزا­شى­لىعىمدى ءبىل­دىرگىم كەلەدى. بۇگىندەرى «درا­ماتۋرگتەر جوق!»  دەگەن جات­تاندى ءسوز كوپ ايتىلىپ جۇرگەنى بەلگىلى. مۇ­نىمەن كە­لىسپەيمىن. ويتكەنى ءبىز – بارمىز. ءانناس باعدات, ىقى­لاس شال­عىنباي, قولعانات مۇرات, ايدانا الامان, ءالى­شەر ايتۋار, حان اسانوۆ, مە­رەي قوسىن سەكىلدى قاتارلاس-قا­ناتتاستارىمنىڭ اياق الىسىنا كوڭىلىم تولادى ءارى كەلەشەكتە وسى جاس قالامگەرلەرگە ءۇمىت ارتامىن», دەيدى الىبەك بايبول.

قازاقى تانىمنان تامىر الىپ, تال شىبىقتاي ۇل-قىز­داردى تاعىلىمعا تاربيەلەيتىن مۇنداي تۋىندىلار تەاتر ساحنالارىنان ۇزىلمەسە دەيسىز. «جەتى ويىن­شىقتىڭ جەڭىسى» بالالار درام­اتۋرگياسىنىڭ ماۋەلى جەمىسى دەپ ايتۋعا بولاتىنداي.

الماتى
سوڭعى جاڭالىقتار