باپكەر
سارسەنبى, 11 شىلدە 2012 7:26
الاتاۋ ەتەگىندە “تاۋ سامالى” دەمالىس ايماعىندا ەركىن كۇرەسبالۋاندارى تەڭىز دەڭگەيىنەن 2500 مەتر بيىكتىكتە كۇش-قۋاتتارىن شىڭداپجاتىر. بالۋاننىڭ تىنىسىن اشۋ ءۇشىن وسىنداي تاۋلى جەر كەرەك. مۇنداجان-جاعىڭ ۇيقىعا شومعان نۋ ورمان بولعانىمەن, اۋامەن دەم الۋقيىنىراق. ەسەسىنە, ەتەككە تۇسكەندە ءوزىڭدى وتە جەڭىل سەزىنەسىڭ.
سارسەنبى, 11 شىلدە 2012 7:26
الاتاۋ ەتەگىندە “تاۋ سامالى” دەمالىس ايماعىندا ەركىن كۇرەسبالۋاندارى تەڭىز دەڭگەيىنەن 2500 مەتر بيىكتىكتە كۇش-قۋاتتارىن شىڭداپجاتىر. بالۋاننىڭ تىنىسىن اشۋ ءۇشىن وسىنداي تاۋلى جەر كەرەك. مۇنداجان-جاعىڭ ۇيقىعا شومعان نۋ ورمان بولعانىمەن, اۋامەن دەم الۋقيىنىراق. ەسەسىنە, ەتەككە تۇسكەندە ءوزىڭدى وتە جەڭىل سەزىنەسىڭ.
باس باپكەر التاي تاناباەۆ: “داعىستاندا 18 كۇن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكىزدىك. ءبىزدىڭ بالالاردىڭ كۇرەسىن كورگەندە ولار تاڭ قالدى”, دەگەندە ءبىز ويلانىپ قالعانبىز. ويتكەنى, رەسەي الىپ يمپەريا بولعانىمەن, ەركىن كۇرەس جانە گرەك-ريم كۇرەسىنەن نەگىزىنەن قۇرامادا قاپ تاۋىنىڭ جىگىتتەرى, ونىڭ ىشىندە داعىستاندار مەن وسەتيندەر كۇرەسەدى. ءبىزدىڭ قۇرامادا ۇشەۋى بار ەدى. ولاردان ماريد مۋتاليموۆ بارمايتىن بولىپ, ابدۋلحاكيم شاپيەۆ پەن تەيمۋراز تەگيەۆ قالدى. كورشى وزبەكستان وسەتين ارتۋر تايمازوۆتىڭ ارقاسىندا ەكى وليمپيا ويىندارىندا التىن مەدال ولجالادى. ءۇشىنشى وليمپيادادا دا سەنەرى سول. كەشەگى وداقتاس رەسپۋبليكالاردى بىلاي قويعاندا, قاپ تاۋىنىڭ ەرجۇرەك جىگىتتەرى الەمنىڭ بىرقاتار قۇرامالارىندا كۇرەسەدى.
اڭگىمەمىزدى باس باپكەر التاي تاناباەۆقا مىناداي سۇراق قويۋدان باستادىق.
– قازاق كۇرەسى… مۇسىلمان جۇرتىندا كۇشى اسقان قاجىمۇقانى, مىقتى بالۋان شولاعى بار. ول نەگە بۇگىن توقىراپ تۇر؟ كاۆكازداعى بۋۆايسار سايتيەۆ دەگەن ءبىر وعلاننىڭ ءوزى ءۇش وليمپيادانىڭ التىنىن اپەردى. ال ءبىز اتلانتاداعى ماۋلەن مامىروۆتىڭ قولا مەدالىنەن كەيىن مەدال سىڭعىرىن ەستىمەدىك. قاپ تاۋىنىڭ جىگىتتەرىن اللا تاعالا شىنىمەن باسقالاردان ارتىق جاراتقان با؟!
– ەشكىم ەشكىمنەن ارتىق ەمەس. داعىستاندا بارلىق مەكتەپتەردە كۇرەس زالى بار. ەركىن كۇرەس بۇل – ەلدە ءنومىرى ءبىرىنشى سپورت. ءار وتباسىندا بالالارى كۇرەسكە بارماعان بولسا, ۇيات سانالادى. ۇلتتىق ماقتانىش دەڭگەيىنە جەتكىزىلگەن. تاۋ بالالارى نامىسقوي, وعان بالا شاعىنان كۇرەسكەنىن قوسساڭىز, باسقالاردان الدىرەك ءارى وركوكىرەكتەۋ بولىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە ۇلكەن سپورت – جاقسى ءومىر ءسۇرۋدىڭ دە كەپىلى. قۇراماعا كىرۋ ءۇشىن مۇنداعى بالۋاندار كۇندىز-ءتۇنى جاتتىعۋعا بەيىل. جەڭىلگەندى نامىس كورەدى. ءوز ۇلتىنىڭ قادىر-قاسيەتىن جاقسى ءتۇسىنىپ, جاقسى اتىن شىعارۋعا جانىن سالادى. ەل ءىشى بوتەننىڭ مادەنيەتىمەن بىلعانباعان, ءوزىنىڭ سالت-ءداستۇرى نەگىزىندە ۋىزعا جارىعان ۇلت. ءوزىڭ ايتىپ وتىرعان بۋۆايسار سايتيەۆ – بەس ۋاقىت نامازىن قازا جىبەرمەيتىن, ورازانى ۋاقىتىندا ۇستايتىن تەكتى جىگىت.
– داعىستاندار باعالاپ جاتسا, ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ دە جۇلدىزدى شاعىنىڭ جاقىنداپ قالعانى عوي؟
– ول راس. جىگىتتەرىمىز مىقتى. ارينە, كەيدە كوڭىلگە كەلەتىن جايتتەر بار. كۇرەسكە ءبىر كىسىدەي ەڭبەگى سىڭگەن اعامىز تەلەديداردا ينتەرۆيۋ بەرىپ وتىرىپ: “قۇراما تىزگىنى مەندە بولسا, ءبىر ەمەس, جەتى التىن اكەلەر ەدىم”, دەيدى. ۇلكەن ادام ويلانىپ ايتۋ كەرەك قوي. ەشقانداي سۋپەركوماندا ءبىر وليمپيادانىڭ بار التىنىن سىپىرىپ الىپ كەتكەن كەزى جوق. ول مۇمكىن ەمەس. وسىنداي ارزان داقپىرتقا اڭقاۋ جۇرت سەنىپ قالادى دا, ءارتۇرلى اڭگىمە ايتىپ جۇرەدى. اۋەلى ءبىر التىنعا جەتىپ الايىق, سودان كەيىن ايت ايتاتىنىڭدى. ورىنسىز اڭگىمەمەن جۇرتتىڭ قۇلاعىن كوتەرە بەرۋگە بولمايدى.
داۋلەت پەن داۋرەن تۋرالى جازۋىمىز كەرەك ەدى. ىندەتىپ. ەل “ ۇلىم باتىر” دەپ سەزىنەتىندەي, ىنىلەرى قۋانىپ, كۇرەس كىلەمىنە اسىعاتىنداي.
قىزىلوردا وبلىسى سپورت جانە دەنە تاربيەسى باسقارماسىنىڭ باستىعى سادىق مۇستافاەۆ باۋىرىم ىستامبۇلدان, الەم چەمپيوناتىنان ورالعاندا كەزدەسكەنبىز.
الەم چەمپيوناتىنىڭ الدىندا داۋلەت سادىق اعاسىنىڭ الدىنا كىرىپتى. “اعا, ءسىز “ىستامبۇلعا بارساڭىز جۇلدە الاتىن شىعارمىن”, دەپتى. “راس پا, الدە قيالىڭ با؟”, دەيدى بۇل. “راس, اعا”, دەيدى ءىنىسى. ەركىن كۇرەستەن قازاق مەدال كورمەگەلى قاشان. سادىق سالىپ ۇرىپ وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆتىڭ الدىنا كەلەدى. “ىستامبۇلعا بارماسام بولمايدى. جۇرەگىم سەزەدى. ءبىر مەدال بولىپ قالادى-اۋ”, دەيدى. اكىم جۇمىستىڭ كوپتىگىن ايتا وتىرىپ, قينالسا دا جىبەرەدى. ىستامبۇلدا جىگىتتەر باس قوسقاندا “جۇلدە الامىز” دەگەن ءۇمىتىمدى ءبىلدىرگەنىمدە ءبارى كۇلدى. “قۇراماعا ەندى كىرگەن جاس بالۋان ايتا بەرەدى, ساقا بالۋاندار تۇرعاندا وعان مەدال قايدا”, دەپ. داۋلەت ەكەۋمىز ءار جەكپە-جەكتى پىسىقتادىق. تالاي الەمدەگى مىقتى بالۋانداردى جەڭدى ءبىزدىڭ جىگىت.
سادىق سولاي دەگەن. كەيبىر سپورتشىلارعا ءوزى ارداق تۇتاتىن ادامداردىڭ قاسىندا بولۋى قوسىمشا كۇش بەرەدى. “نۇرلان اعا (باپكەرى نۇرلان اقۇرپەكوۆ) قاسىمدا بولسا, مەن وليمپيادانىڭ چەمپيونىنان دا تايسالمايمىن”, دەگەن بوكسشى عاني جايلاۋوۆ.
سەنىم دەگەن قۇدىرەتتى عوي. بۇگىندە ەركىن كۇرەس قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءتورت الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەگەرى بار. ۇشتىككە كىرگەن بالۋان ءبىرىنشى ورىنعا تالاسپايدى, باس بايگەنى المايدى دەپ ەشكىم ايتا المايدى. تەك, وزىنە ءوزى كەلگەنشە جەرەبە جاقسى ءتۇسسىن دەڭىز. قۋاتتانعان ءوز كۇشىنە سەنگەن بالۋان كۇش بەرمەي كەتەدى سوسىن.
بالۋاندار باپكەرلەرىنە رازى. ەكى جاق ءبىرىن-ءبىرى تۇسىنىسكەن جەردە ناتيجە بولادى.
– جىگىتتەرمەن بىرگە “جاۋجۇرەك مىڭ بالا” ءفيلمىن كوردىك. كەرەمەت فيلم, – دەيدى التاي تاناباەۆ.
– يدەياسى عاجاپ. ءبىر توپ جەتكىنشەك كۇشى باسىم جاۋعا شاۋىپ, جورىق تۋىن جىعادى. تۋى جىعىلعان جاۋدان قايرات كەتەدى. سول باتىرلار بۇگىنگى بالۋاندار عوي.
قازاق بايراعىن وليمپ بيىگىنە تىكسەك دەپ بارادى.
“جولدارىڭىز وڭعارىلسىن”, دەدىك ءبىز.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
