ناۋرىزدان ناۋرىزعا امان-ەسەن جەتەيىك!
سارسەنبى, 14 ناۋرىز 2012 7:45
اۋەلدەن جىل ساناۋدىڭ باسى بولىپ, كەيىننەن زامان اعىمىنا ساي ۇمىتىلا باستاعان ناۋرىز مەرەكەسى قازاققا دا قاشاننان-اق قادىرلى, قاستەرلى كۇن. كوكشەتاۋدىڭ بەل بالاسى, ۇلى بابالارىمىزدىڭ ءبىرى شوقان شىڭعىس ۇلى ءۋاليحانوۆ بۇل كۇنگە «قامال» دەگەن ات بەرگەن ەكەن. كونەكوز قارتتاردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, كەڭەس كۇنتىزبەسى رەسمي تۇردە بەكىتىلگەنگە دەيىن قامال ايى 22 ناۋرىزدان باستالىپ كەلگەن. بۇگىندە, ارينە, كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىن 1 ناۋرىزدان باستاپ ەسەپتەيمىز, ياعني كۇن ەسەبى گريگوري كۇنتىزبەسى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ءبىزدىڭ بارلىق عۇمىرىمىزدىڭ دا ءمانى وسىندا: ءبىز تاريحىمىزدى ۇمىتپايمىز. سوندىقتان بولار, كوڭىلىمىزبەن كەشەگى, جۇرەگىمىزبەن بۇگىنگى زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز… بۇل, ارينە, زاڭدىلىق.
سارسەنبى, 14 ناۋرىز 2012 7:45
اۋەلدەن جىل ساناۋدىڭ باسى بولىپ, كەيىننەن زامان اعىمىنا ساي ۇمىتىلا باستاعان ناۋرىز مەرەكەسى قازاققا دا قاشاننان-اق قادىرلى, قاستەرلى كۇن. كوكشەتاۋدىڭ بەل بالاسى, ۇلى بابالارىمىزدىڭ ءبىرى شوقان شىڭعىس ۇلى ءۋاليحانوۆ بۇل كۇنگە «قامال» دەگەن ات بەرگەن ەكەن. كونەكوز قارتتاردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, كەڭەس كۇنتىزبەسى رەسمي تۇردە بەكىتىلگەنگە دەيىن قامال ايى 22 ناۋرىزدان باستالىپ كەلگەن. بۇگىندە, ارينە, كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىن 1 ناۋرىزدان باستاپ ەسەپتەيمىز, ياعني كۇن ەسەبى گريگوري كۇنتىزبەسى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ءبىزدىڭ بارلىق عۇمىرىمىزدىڭ دا ءمانى وسىندا: ءبىز تاريحىمىزدى ۇمىتپايمىز. سوندىقتان بولار, كوڭىلىمىزبەن كەشەگى, جۇرەگىمىزبەن بۇگىنگى زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز… بۇل, ارينە, زاڭدىلىق.
كەي ادامدار ناۋرىزدىڭ ءمان-ماڭىزىن جەتە تۇسىنە بەرمەيدى. اسىرەسە, جاستار جاعى. ونىڭ مەرەكەلىك سيپاتىن قىزىقتايدى دا, تانىمدىق, تاريحي جاعىنا باس اۋىرتىپ جاتپايدى. ويتكەنى, ونى كەيدە ۇلكەندەردىڭ وزدەرى دە بىلمەيدى. ءتىپتى ءدىني مەيرام دەپ تە شاتاستىراتىندار بار. سوندىقتان ناۋرىز تۋرالى از-كەم توقتالىپ وتكىم كەلىپ وتىر.
شىندىعىندا ناۋرىزبەن قازاقتىڭ ءومىر ءۇردىسى, تانىم-تۇسىنىگى تىعىز بايلانىسىپ جاتىر. ەڭ الدىمەن تابيعاتتىڭ ادام بالاسىنا قوياتىن شارتى – ۋاقىتتى دۇرىس اجىراتا ءبىلۋ. تىرشىلىگى ءتورت ت ۇلىك مالمەن بايلانىستى ءبىزدىڭ بابالارىمىز شارۋا قامى ءۇشىن ۋاقىت جۇيەلەرىن ۇنەمى ءدال انىقتاپ, ءوز ەسەپتەرىن اي مەن كۇن, جۇلدىزداردىڭ ورنالاسۋ جاعدايىمەن-اق جۇرگىزە بەرگەن. ءتىپتى بۇگىنگى عالىمدارىمىزدىڭ وزدەرى دە ەرتەدەگى قازاق حالقىنىڭ ۋاقىت ەسەپتەۋدەگى قولدانعان جۇيەسىنە قايران قالادى. زاماننىڭ قارىشتاپ دامىپ, ۋاقىت ەسەبىن ءدال بەرەتىن اسپاپتاردىڭ دۇنيەگە كەلۋى ارينە ءبىزدىڭ تابيعاتپەن ەتەنە بايلانىستىعىمىزدى السىرەتىپ تاستاعانداي. بۇل تۋرالى ءوز زامانىندا قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ ءوزىنىڭ «بارومەتر» دەگەن اڭگىمەسىندە جازدى دا. ول ەڭ العاش رەت شەتەلگە شىعىپ, بارومەتر اسپابىن كورىپ, قازاقتاردىڭ وسى اسپاپتىڭ ءرولىن باعزى زاماننان بەرى ءوز تانىم-تۇيسىگى بويىنشا ورىنداپ جۇرگەنىنە ول ءتىپتى تاڭعالادى. وسىدان-اق بابالارىمىز ءۇشىن ۋاقىت وتە ۇلكەن ماڭىزعا يە بولعاندىعىن بايقاۋعا بولادى.
ال بۇگىنگى مەرەكەمىز ناۋرىزدىڭ ۋاقىتپەن بايلانىستىلىعى تۋرالى ايتاتىن بولساق, ول عىلىمي تۇرعىدا اسپان دەنەلەرىنىڭ ەڭ باستاپقى باستالۋ نۇكتەسىنە توعىسۋى. كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلەتىن ءساتى وسى ايعا ءدوپ كەلەدى. سوندىقتان ناۋرىزدى اتا-بابالارىمىز ءبىر-ەكى كۇن ەمەس, ءبىر اي بويى تويلاعان كورىنەدى. ياعني, اي بويى ءبىر-بىرىنە قوناق بولىپ, جاقسى تىلەك ايتىپ, ادەمى ءان, اسەم كۇي شەرتىپ, ءبىر-ءبىرىن جاڭا جىلدىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاعان. وكپە-رەنىشتەرى بولسا كەشىرگەن. ناۋرىز العاشقى تاڭ شاپاعىمەن كەلەدى دەگەن ۇعىم بار. سوعان سايكەس شىعىس حالىقتارى ناۋرىز تاڭىن كىرپىك ىلمەي, ۇيقىسىز قارسى الاتىن بولعان. ءبىرى-ءبىرىنىڭ بەتىنە تىك قاراۋدى ۇيات كورەتىن قازاق حالقىندا جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراماي, بالا-شاعاسى, كەلىن-كەپشىك دەمەي, ناۋرىز الدىنداعى تۇندە ءبارى بىرىگىپ ۇلتتىق ويىندار ويناۋ ءداستۇرى بولعان دەگەن دە ويلار ايتىلۋدا. ارينە, بۇل بۇگىنگى زاماندا قۇلاققا ەرسى ەستىلۋى دە مۇمكىن, بىراق بۇل قىستان قالجىراپ شىققان جانداردىڭ جاڭا ومىرگە جەتۋ قۋانىشىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولۋى دا بەك مۇمكىن.
ەرتەدەن «ناۋرىز كۇنى توي تويلاپ, جاقسى تىلەك تىلەگەن ادام كەلەسى ناۋرىزعا دەيىن قۋانىش پەن باقىتتا, بەيبىت ءومىر سۇرەدى» دەگەن ۇعىم بار. مىنە, ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن ءاز ناۋرىز تابالدىرىقتى اتتايدى. ءسويتىپ, جاڭا كۇن توڭىرەككە نۇر شاپاعاتىن توگەدى. ەندەشە, جەر بەتىنە نۇرىن توككەن كۇندى قارسى الۋدا ەنجارلىق تانىتپايىق, ناۋرىزدان ناۋرىزعا امان-ەسەن جەتەيىك, اعايىن!
اقجان ەشتاي, اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى.
كوكشەتاۋ.
