قاۋىپ ءالى سەيىلمەي تۇر
سارسەنبى, 7 ناۋرىز 2012 8:16
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – ەلىمىزدىڭ ەڭ جىلى ايماقتارىنىڭ قاتارىنا جاتقانىمەن, كەيدە سول جىلى مىنەزىنىڭ وزىنە قيىن بولىپ تيەتىن ساتتەرى بار. بيىل قار قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنە كوپ جاۋدى. مەزگىلىمەن اقىرىنداپ ەرىسە, توسىن جاعدايلار از بولار ما ەدى. ءبىراق, ارقادا اقىرعان اياز تۇكىرىگىڭدى جەرگە تۇسىرمەي قاتىرىپ جاتقاندا, وڭتۇستىكتىڭ كۇنى مەيىرلەنىپ, جايما-شۋاقتانىپ تۇردى. سودان ساي-سالا, قولات-قولاتتاعى قار ەرىدى. تابيعات-انا اقپاننىڭ ورتاسىندا-اق جاس بوسانىپ, قالجا جەپ بورشا-بورشا تەرلەگەن كەلىنشەكتەي بۋساندى. ىلە ك ۇلىپ تۇرعان كۇن ارا-اراسىندا قاباعىن شىتىپ الا قويىپ جاتتى.
سارسەنبى, 7 ناۋرىز 2012 8:16
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – ەلىمىزدىڭ ەڭ جىلى ايماقتارىنىڭ قاتارىنا جاتقانىمەن, كەيدە سول جىلى مىنەزىنىڭ وزىنە قيىن بولىپ تيەتىن ساتتەرى بار. بيىل قار قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنە كوپ جاۋدى. مەزگىلىمەن اقىرىنداپ ەرىسە, توسىن جاعدايلار از بولار ما ەدى. ءبىراق, ارقادا اقىرعان اياز تۇكىرىگىڭدى جەرگە تۇسىرمەي قاتىرىپ جاتقاندا, وڭتۇستىكتىڭ كۇنى مەيىرلەنىپ, جايما-شۋاقتانىپ تۇردى. سودان ساي-سالا, قولات-قولاتتاعى قار ەرىدى. تابيعات-انا اقپاننىڭ ورتاسىندا-اق جاس بوسانىپ, قالجا جەپ بورشا-بورشا تەرلەگەن كەلىنشەكتەي بۋساندى. ىلە ك ۇلىپ تۇرعان كۇن ارا-اراسىندا قاباعىن شىتىپ الا قويىپ جاتتى.
ءسويتىپ, قار جاۋىپ تۇرىپ جاڭبىرعا, ال جاڭبىر جاۋىپ تۇرىپ قارعا اينالا سالاتىن بولدى.
سونىڭ سالدارىنان اقپان ورتاسىندا ارىس, وتىرار, ورداباسى اۋداندارى مەن شىمكەنت قالاسىنداعى 25-كە جۋىق ەلدى مەكەندەردى قارعىن سۋ باسىپ قالدى. سايرامداعى جاڭاتالاپ اۋىلىنىڭ ورتالىقپەن بايلانىستىرىپ تۇرعان كوپىرىن تاسقىن ج ۇلىپ كەتسە, تۇركىستان قالاسىنداعى شاعا اۋىلى سۋ تۇتقىنىندا قالدى.
توتەنشە جاعدايلاردى جويۋدى جانە وعان مونيتورينگ ءجۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 13 اقپاندا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن وبلىستىق شتاب قۇرىلعان بولاتىن. ول بۇگىنگى تاڭدا تىنباي جۇمىس جاساپ جاتىر. كۇردەلى جاعدايلارعا بايلانىستى اتالعان شتابتىڭ قۇرامىنا ءتيىستى باسقارمالار ەنگەن. وسى سىندى جەدەل توپتار سونداي-اق وبلىستىڭ بارلىق قالا, اۋداندارىندا قۇرىلعان. ءار اۋدان, قالا, اۋىل وكرۋگتەرى اكىمدىكتەرىندە 24 ساعاتتىق كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلعان.
اكىمدىكتەر مەن مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ اراسىنداعى كەلىسىم-شارتتارعا سايكەس, اپاتتى جويۋ جۇمىستارىنا 7000-عا جۋىق ادام, 700-دەن استام تەحنيكا تارتىلدى. سۋ العان اۋلالارداعى سۋدى تارتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆ كوميتەتىنەن تاعى دا 14 موتو- سورعى جەتكىزىلىپ وتىر. بۇدان ءبولەك, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋدان, قالا اكىمدىكتەرى تاراپىنان ناقتى ءىس-شارا جوسپارى ازىرلەنگەن. جاڭادان 13,8 شاقىرىم دامبا سالىنىپ, 19,3 شاقىرىم جالدىڭ جاعالاۋلارى بەكىتىلدى. 9 شاقىرىمعا جۋىق ارىق تارتىلدى. 939,3 شاقىرىم ارىق-اتىزدار تازارتىلدى. 260 مىڭ قاپقا قۇم سالىنىپ, ونىڭ ءبىرازى ءبۇگىنگى تاڭدا كانالداردىڭ, ارىقتاردىڭ جاعالاۋلارىنا قويىلعان.
بۇگىندە شاردارا سۋ قويماسىنداعى سۋ شەكتى مولشەرىنە جەتتى. ونىڭ جانىن كوكساراي سۋ رەتتەگىشى ساقتاپ تۇرعاندىعىن گازەتىمىزدە جازعانبىز. قىرعىز اعايىنداردىڭ توقتاعۇل گەس-ءى قىس كەزىندە ەنەرگەتيكالىق رەجىمگە كوشىرىلەتىندىگى ەلىمىز ءۇشىن وڭاي بولماي تۇر. ول جاقتان شارداراعا سەكۋندىنا 1 مىڭ تەكشە مەتردەن ارتىق سۋ كەلەدى. بۇرىن بۇل مەزگىلدە 800 تەكشە مەتردەن اسپايتىن. ال ارناساي تاراپىنان وزبەكستاننىڭ قارسى توعان سالعاندىعى پلوتينانىڭ سۋ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن شەكتەگەنىن دە ايتا كەتەيىك. ياعني, الداعى ۋاقىتتا شاردارا, ورداباسى اۋداندارى مەن تۇركىستان قالاسىنىڭ سىردارياعا جاقىن قونعان اۋىلدارىن سۋ الۋ قاۋپى سەيىلگەن جوق. سوندىقتان, وبلىس اكىمدىگى تاسقىن بولا قالعان جاعدايدا ادامداردى قاۋىپسىزدەۋ جەرلەرگە كوشىرۋدىڭ جاي-جاپسارىن ويلاستىرۋدا.
سارىاعاش اۋدانىنىڭ 8 اۋىلدىق وكرۋگى, 17 ەلدى مەكەنىن سۋ الۋ قاۋپى بولعاندىقتان, اۋدان اكىمدىگى ءبىر اي بۇرىن 18 كانالدى تازارتىپ, 11 قاشىرتقى دايىنداعان ەدى. وسىنداي جۇمىستار قازىعۇرت ءوڭىرىندە دە الدىن الا قولعا الىنعان.
قارعىن سۋ كوكتەم كەشىرەك شىعادى دەگەن سوزاق اۋدانىندا دا دەگەنىن ىستەپ تىندى. 4 ناۋرىز كۇنگى جاۋعان جاڭبىردىڭ جانە قاراتاۋ بوكتەرىندەگى ەرىگەن قاردىڭ سالدارىنان بۇل اۋدانعا قاراستى 7 ەلدى مەكەنگە سۋ كىرگەن. توتەنشە جاعداي ورىن العان كۇنى 900-گە جۋىق ادام قاۋىپسىز جەرلەرگە, ياعني تۋىستارىنىڭ ۇيلەرىنە كوشىرىلگەن بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا قاۋىپ سەيىلىپ, ادامدار ءوز ۇيلەرىنە ورالىپ جاتىر.
قازىرگى تاڭدا اۋداندا جاعداي ءبىرقالىپتى. ءتيىستى سالا ماماندارى تاراپىنان ارىق-اتىزداردى بەكىتۋ, جاڭادان بوگەتتەر كوتەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ال جىلدا قاۋىپ توندىرەتىن قۇرساي سايىنىڭ الدىن جاۋىپ, ول جاقتان كەلەتىن سۋدى قىزىلكولگە قاراي باعىتتاۋ جۇمىستارى دا قولعا الىندى. بارلىق توعاندار باقىلاۋعا الىنعان.
جاقىندا ارىس, وتىرار اۋداندارىنا ىسساپارمەن باردىق. دالاداعى قاردىڭ كوبەسى سوگىلگەن ەكەن. ەرىگەن جاعدايدا دا جەردىڭ توڭى جىبىگەندىكتەن, قاۋىپ ازايعانداي. سەبەبى, سۋ سىناپتاي سىرعىپ اۋىل-اۋىلعا جەتىپ بارماي, جەرگە سىڭۋدە.
ەندىگى قاۋىپ تاۋلى ايماقتاردا بولۋى مۇمكىن. قالىڭ قار جاڭا-جاڭا ەرىپ جاتىر. تۇلكىباس اۋدانىنىڭ ماشات اۋىلىندا وراز ارىق دەگەن كانال بار. ۇزىندىعى 5 شاقىرىم. وسىعان بەتكەيلەردەن ەرىگەن قار سۋلارى اعىپ بارىپ, ونى ارناسىنان اسىرىپ جىبەردى. سوندىقتان, ءبىر شاقىرىمدىق قاشىرتقى قازىلىپ, قارعىن سۋدى ماشات وزەنىنە بۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مۇنداي قاۋىپ تاستۇمسىق اۋىلىنا دا تونگەندىكتەن, اپاتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەلدى مەكەندەردە 4-5 قاشىرتقى قازىلدى.
تولە بي اۋدانىنىڭ سارقىراما ەلدى مەكەنىندە 200-دەن استام ءۇي بار. سايدا وتىرعان اۋىلدىڭ جوعارى جاعىنان ەنى 5 مەتر, تەرەڭدىگى 6 مەتر, ۇزىندىعى 2,8 شاقىرىم بولاتىن قاشىرتقى سالىنۋدا. ەرىگەن قار سۋى وسىندا قۇيىلىپ, اقسۋ وزەنىنە جىبەرىلەدى. بۇعان قوسا, اۋدانداعى سۋ تاسۋ قاۋپى بار 5 كوپىردىڭ جاعالاۋلارى بيىكتەتىلدى. وسىنداي جۇمىستار سايرام اۋدانىنىڭ تاۋلى بوكتەرلەرىندە دە جۇرگىزىلىپ جاتىر.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
