07 اقپان, 2012

بالالارىمىز نەگە بابالارىمىزعا ۇقساعىسى كەلمەيدى؟

463 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

 

تاڭەرتەڭگىلىك ۇيدەن شىعىپ بارا جاتسام, اۋلادا ەكى بالا ەرەگەسىپ تۇر. بىرەۋى مەكتەپكە بيىل بار­عان كورشىنىڭ بالاسى. قاستارىنا بارىپ ارا­دا­عى كيكىلجىڭنىڭ جايىن سۇرادىم. قىزىقتى قارا­ڭىز, سويتسەم, توبەلەستىڭ ءمان-جايى بىلاي بولعان. كور­شىنىڭ بالاسى انا بالاعا: «مەن جۋموڭ بولايىن, سەن تەتسو بول!» دەپتى, وعان اناۋ: «جوق, سەن تەتسو بول, مەن جۋموڭ بولايىن!» دەپ كونبەيدى ەكەن (بۇل «قازاقستان» تەلەارناسىندا قايتا-قايتا بە­­­رىل­گەن كورەيدىڭ تاريحي سەريالىنىڭ كەيىپكەرلەرى).

ءسويتىپ, سۇيەگى قۋراپ قالعان, ءتىپتى بۇل ومىردە بولعان-بولماعانى بەلگىسىز ايدالاداعى بىرەۋ ءۇشىن ەسى كىرىپ قالعان قازاقتىڭ ەكى كىشكەنتاي بوتاقانى جىلارمان بولىپ ەرەگەسىپ تۇر. قابانباي بولام دەپ ەمەس, بوگەنباي بولام دەپ ەمەس, ناۋرىزباي, كەنەسارى بولام دەپ ەمەس…, تىم بولماسا ەرتەك­­­تەگى ەرتوستىك بولام دەپ ەمەس, جۋموڭ بولام دەپ مولتەكتەيدى. ءتىپتى قازاق باتىرلارىنىڭ اتتارىن دا بىلمەيدى. سۇراسام, باستارىن شايقايدى.
ۇرپاق الدىنداعى پارىزدىڭ وتەلمەگەنى دەگەن وسى شىعار. تەبىنگىسى تەرگە شىرىگەن ەر ماحام­­­بەت­­­تىڭ ۇرپاعى ەندى اتقا ءمىنۋدى دە وزگەلەردەن ۇيرەنىپ, سولاردىڭ تاقىمىنا قاراپ تامسانباق, سولاردىڭ قىلىش سىلتەسىنە قاراپ قۇمارىن قاندىرماق…
وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ تاناۋىمەن كوك تىرەگەن «اسا ءبىلىمدى» رەجيسسەر كوكەلەرىمىز مۇنداي «ارزان-قول» فيلم تۇسىرمەيدى. مۇنداي جاداعاي سەريالداردى مەنسىنبەيدى دە. ولار, فەستيۆالداردا سىي­لىق الىپ اتاعىن شىعاراتىن فيلمدەر تۇسىرمەك. سول بىلگىشتەردىڭ بىرەۋى: «قازىر زامانعا ساي سەريال­دار ءتۇسىرىلۋى كەرەك, تاريحي دۇنيەلەردى وتكىزە المايسىڭ» دەيدى (كوبىنىڭ پىكىرى سونداي.) سوندا دەيمىن-اۋ, جاڭاعىداي وزگە جۇرتتاردىڭ سەريالىن جۇرتتار قازىرگى زامان دەپ كورىپ ءجۇر دەپ ويلاي ما؟!
جۋموڭ بولام دەپ جىلاپ تۇرعان الگى بالانىڭ اتاسى ءوز رۋىنىڭ مىقتىلارىن تۇگەندەپ, شەجىرە جازىپ جۇرگەن ادام. سول رۋدىڭ استىندا اتى بارلارىنا تانىس-تامىرىن سالىپ ءجۇرىپ, جوعارىدان قاراجات بولدىرسە, ۇرپاقتارىنىڭ باقۋاتتى دەگەن­دە­رىنە دە اقشا جيناتىپ, اس بەرگىزىپ, اتا-بابا­سى­نىڭ كىم بولعانىن ۇرپاعىنا «ۇعىندىرىپ» كەتپەك…
دۇرىس-اق دەيىك, بىراق سول كىسىنىڭ نەمەرەسى جۋموڭ بولام دەپ زار ەڭىرەپ تۇرعان جوق پا! جاز­عان كىتابىن نەمەرەسى تۇگىلى, بالاسى وقىماي­دى. جان اۋىراتىن دۇنيە. وسى كىتاپتى وقىپ, اتا-باباسىنا ەلىكتەيدى دەگەنگە سول كىسىنىڭ ءوزىن سەندىرىپ كور الدىمەن. مەيلى عوي, اركىم ءوزى بىلەدى دەيىن دەسەڭ, تەك سول ءمۇسىندى اشۋ راسىمىنە بايلانىستى وتكىزىلەتىن وبلىس, اۋدان كولەمىندەگى تويلارعا جۇم­سالعان قاراجاتقا «حانزادا جۋموڭنىڭ» قاق جارتىسىن تۇسىرۋگە بولاتىنىنا ءباسىمىز بار. ۋاقىت تالابى وسىنى كۇتىپ تۇر! نەگە ولاي ەتپەسكە!
امالىڭ قانشا! ولاي ەتە المايمىز. سەبەبى, قارىن تويۋ كەرەك, قالتا تولۋ كەرەك, اتاق-ابىروي, بەدەل جينالۋ كەرەك… توي تويلانۋى كەرەك… قال­­عانى كۇيىپ كەتسىن! ءبارى بۇگىن ءۇشىن جانە تەك جەكە باسىمىز ءۇشىن… وتەدى دە كەتەدى, «يت باسىنا ىركىت توگىلگەن» تالاي تويدىڭ جۇرتى جاتىر قاڭىراپ.
ادامنىڭ بالا كەزىندە العان تاربيەسىنىڭ بۇكىل ومىرىندە وتە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن كىم بىل­مەي­دى. ونى بۇرىنعى قازاق: «بالاپان ۇيادان نەنى كورسە, ۇشقاندا سونى الادى», دەپتى. ءبىز ولارعا ۇيا­دان نە كورسەتىپ جاتىرمىز؟! ولار ەندى كىم بولىپ, قالاي جۇرسە دە, كىمگە ۇقساعىسى كەلسە دە وكپەلەۋگە قاقىمىز جوق. تەك ءاربىرىمىزدىڭ موينىمىزدا ۇرپاق الدىندا وتەۋگە ءتيىستى باتپان پارىزدارىمىز عانا بار.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە