15 قاراشا, 2012

ءابىلازوۆتىڭ قىلمىستىق ءىسى

7 مين
وقۋ ءۇشىن

ءابىلازوۆتىڭ قىلمىستىق ءىسى

بەيسەنبى, 15 قاراشا 2012 7:53

بۇگىندە ءابىلازوۆ سەندىرۋگە تى­رىسىپ جۇرگەن وتىرىكتىڭ بار­­لىق پيراميداسى كىرپىش ءۇس­تىنە كىرپىش قويىلعانداي ەتىپ قا­لان­عان قازاقستاننان ۇرلانعان اقشا ەكەنى ەشكىمگە دە قۇپيا ەمەس.

ەگەر ءابىلازوۆ ۇرلاعان قار­جى­نى قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ سا­نى­نا بولەتىن بولساق, ارقاي­سى­مىز­دىڭ قالتامىزدان, بالالار مەن زەينەتكەرلەردى قوسا العاندا, ول شامامەن 1 مىڭ دوللار ۇر­لاعان بولىپ شىعادى.

 

بەيسەنبى, 15 قاراشا 2012 7:53

بۇگىندە ءابىلازوۆ سەندىرۋگە تى­رىسىپ جۇرگەن وتىرىكتىڭ بار­­لىق پيراميداسى كىرپىش ءۇس­تىنە كىرپىش قويىلعانداي ەتىپ قا­لان­عان قازاقستاننان ۇرلانعان اقشا ەكەنى ەشكىمگە دە قۇپيا ەمەس.

ەگەر ءابىلازوۆ ۇرلاعان قار­جى­نى قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ سا­نى­نا بولەتىن بولساق, ارقاي­سى­مىز­دىڭ قالتامىزدان, بالالار مەن زەينەتكەرلەردى قوسا العاندا, ول شامامەن 1 مىڭ دوللار ۇر­لاعان بولىپ شىعادى.

بۇل ءتاسىلدى قىلمىسكەر «ال­عا» دەپ اتالاتىن ءوزى قارجى­لان­دى­را­تىن ۇيىمعا بەلسەندى ەنگىزىپ كەلگەن. بۇل بيزنەستىڭ سىزباسى قان­داي دا ءبىر مورالدان, يدەيا­لىق­تان جانە ونىڭ ۇستىنە قارا­پايىم قا­زاق­ستاندىقتار جاع­داي­ىن جاقسار­تۋدان مۇلدەم تىسقارى جاتىر. اۋەلى ءابىلازوۆ پەن ونىڭ قول­شوق­پارلارى الەۋمەتتىك جان­جالدىڭ وتىن جاعىپ, سودان كەيىن ينتەرنەت پەن ءوزىنىڭ باق-تارىن اقپا­رات­تىق كۇل-قوقىسپەن تول­تى­رادى جانە… پايدا تابۋ ماق­سا­تىندا قيران­دى­لار ۇستىنەن سايتان قۇساپ ساپ ەتىپ تابىلا كەتەدى. كوزلوۆقا, سا­پار­عاليعا جانە امينوۆقا قا­تىس­تى سوت پروتسەسى بارىسىندا بەل­گىلى بول­عانىنداي, باستى ماق­ساتى ءبىز­دىڭ ءاميان­دا­رى­مىزدى بوساتۋ عانا ەمەس, سون­داي-اق اقىل-ويىمىزدى دا شايۋ بولىپ تابىلاتىن جۇمىس سىز­باسى مەن قاعيداتتارى تولىق­تاي ايعاقتالىپ وتىر.

پايدانى قايدان ىزدەيدى؟

مۇنداي قىزمەتتى بوتەننىڭ ءمۇل­كىن توتەنشە جاعدايلاردا زاڭ­سىز يەلەنەتىن توناۋشىلارمەن عانا سالىستىرۋعا بولادى.

21 عاسىردا بۇل قىلمىستىق قۇبىلىس قاعيداتسىز ساۋداگەرلەر پايدا تاباتىن «قارا بيزنەستىڭ» بولشەگىنە اينالعانداي. ال جۇرت­­­شىلىق جاڭاوزەن قالاسىنداعى قاسىرەتتى وقيعالاردىڭ باستى ۇيىمداستىرۋشىسى جانە كۇنا­ھا­رى الاياق ءابىلازوۆ ەكەنىن اۋەل­دەن-اق ايتىپ كەلەدى.

ونىڭ ۇستىنە ءابىلازوۆ جا­ھان­عا جانجالدىڭ وتىن جاعۋعا ءوزى­نىڭ قاتىستىلىعىن بارلىق جاعى­نان جانە ۇلكەن قاناعات سەزىمىمەن جاريا ەتۋدەن ايىلىن جيار ەمەس. جاڭاوزەن ول ءۇشىن وزىندىك ءبىر ءۆيزيتتى كارتوچكا, العاشقى ءىرى حا­لىقارالىق قىلمىس بولىپ وتىر.

ونىڭ ۇستىنە ءابىلازوۆ ادامداردى ءوزىنىڭ سىبايلاستارى ار­قى­لى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن اشىق جانجالعا بارۋعا قا­لاي ۇگىتتەگەنىن, ەرەۋىلشىلەردىڭ رەنىشتەرىن قولما-قول اقشا ار­قىلى قالاي «قىزدىرعانىن», اق­پاراتتى قالاي بۇرمالاعانىن جانە الدانعان مۇنايشىلاردى ءوزى­نىڭ وتىرىك ۋادەلەرىمەن قالاي تويدىرعانىن ايتۋدان ەش قىسى­لىپ-قىمتىرىلمايدى.

كۋاگەرلەردىڭ ايتۋلارىنشا, ءابى­لازوۆتىڭ سىبايلاستارى جا­ڭا­وزەنگە كەلىپ, اشىق تۇردە كە­لىسسوزدەرگە بارماۋعا, مامىلەگە كەل­مەۋگە, جاعدايدى ۋشىقتى­رۋ­عا, اشىق جانجالعا بارۋعا ۇندەگەن.

ونىڭ ۇستىنە مۇنايشىلار سە­نىم بىلدىرگەندى ءجون كورگەن جەر­گىلىكتى بەلسەندىلەر ابىلازوۆكە بار بولمىسىمەن ساتىلىپ كەتكەن. جانە ولار تالاپ ەتكەن سوما دا ەزۋگە كۇلكى ۇيىرەدى – 15 مىڭ تەڭگەدەن 5 مىڭ دوللار كولە­مىن­دە. بۇگىندە ارانداتۋشىلاردىڭ قۇنى بار بولعانى وسىنداي-اق.

وتكەنگە دەگەن وكپەمەن

حالىقارالىق قىلمىسكەر ءابى­لازوۆ ءوزىن قازاقستانداعى تۇ­راقتىلىق پەن وركەندەۋدىڭ بەل­سەن­دى جاقتاۋشىسى رەتىندە كور­سەت­­كىسى كەلەدى. بىراق وسى ادامنىڭ ءوزى تۋىپ-وسكەن, جۇمىس پەن اي­تار­لىقتاي كولەمدە اقشا العان ەلىنە وسىنداي كوزسىز جەككو­رۋ­شىلىگىنىڭ سەبەبى نەدە ەكەنىن ويلاناتىندار بار ما ەكەن؟

بىرىنشىدەن, ارينە, مەملەكەت­تىڭ وعان ءارى قاراي دا بتا بانك سالىمشىلارىنىڭ اقشاسىن ۇر­لاۋعا جول بەرمەگەنى ءۇشىن ۇلكەن وكپەسى بار. سول كەزدە, ءوز مانسا­بى­نىڭ تاڭ سارىسىندە-اق ول با­لىق­تى لاي سۋدان, جانجالدار مەن ءتۇرلى الاياقتىق ارەكەتتەر ارقى­لى اۋلا­عان جەڭىل ەكەنىن ايقىن تۇسىنگەن.

ەكىنشىدەن, قازاقستانداعى احۋالدى تۇراقسىزداندىرۋ ءابى­لا­زوۆكە جاڭا تابىستار مەن ۇر­لانعان اقشاسىنىڭ ساقتالۋىنا دەگەن كەپىلدىك تۇرعىسىنان ءتيىم­دى. ءوزىنىڭ شۋلى قۋىرشاقتارىنا مىڭ دوللار سالا وتىرىپ, ول قىلمىستىق جوسپارلارىنان ميل­ليونداعان پايدا تابادى.

جانە, ارينە, ۇشىنشىدەن, لون­دوننىڭ جوعارى سوتى ءابى­لا­زوۆتى تۇتقىنداۋعا سانكتسيانى الدەقاشان بەرگەنىن ۇمىتپاۋى­مىز كەرەك. فەميدا ءىس جۇزىندە ونى بۇكىل ەۋروپا بويىنشا ىزدەۋ ۇستىندە. ال ۇلكەن حالىقارالىق جانجالدىڭ وتىن تۇتاتۋ ءابىلا­زوۆكە كىشكەنە ءۇزىلىس الىپ, قازاق­ستاندىقتاردان ۇرلانعان 7 ميلليارد دوللارىن سەنىمدىرەك جاسىرۋ ءۇشىن كەرەك دەگەن ءسوز.

جالپىسىندا, ءابىلازوۆتىڭ ءوز وتانىنا دەگەن جەككورۋشىلىگى – ۇرلاعان مول اقشاسىن مۇقيات تى­عۋعا تىرىسۋشىلىعىن جاسىرعان پەردە عانا.

ارانداتۋشىلاردى قولعاپتاي اۋىستىرادى

ادەتتە ءجيى كەزدەسەتىنىندەي, الاياقتاردىڭ قاقپانىنا ەش كىنا­سىز ادامدار ءتۇسىپ قالادى. بۇعان ءابىلازوۆتىڭ قىلمىستىق اكتسيالارىنان كەيىن جاڭاوزەندە ءبىر­نە­شە ساعات بويى ۇرى-قارىلار­دىڭ, قاراقشىلار مەن زورلىق­شى­لاردىڭ «سالتانات قۇرعانى» مىسال. ولاردىڭ ءىس-ارەكەتتە­رى­نەن كىم زارداپ شەكتى؟ ەكىنشى قاباتتان قارعىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعان ەكىقابات ايەل, ءوزىنىڭ بيز­نەسىنەن ايىرىلىپ, ەندى بالالا­رىنىڭ ۇستىنەن ۇنەمدەۋگە ءماج­بۇر ءۇش بالانىڭ اكەسى, ماشينەسى ورتەلىپ, ەندى ءوزىنىڭ اۋرۋشاڭ زايىبىن پروتسەدۋراعا اپارا الماي قالعان زەينەتكەر. بۇل قاسىرەت جاڭاوزەننىڭ ءار تۇرعىنىن اينالىپ وتكەن جوق.

ءابىلازوۆ, تاجىريبەلى الاياق رەتىندە, ءوزىنىڭ قولشوقپارلارىن قولعاپتاي اۋىستىرادى. ويتكەنى, وسىلاي ءىز جاسىرۋ وڭاي. وعان ءوزىنىڭ جارىمجان شامشىلدىعىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن تۇراقتى تۇردە جاڭا ادامي ماتەريال قا­جەت. قاراپايىم جاڭاوزەندىك ەڭ­بەككەرلەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە كوزلوۆ, ساپارعالي – وسى­لاردىڭ بارلىعى تەك الاياق­تىڭ ەس-ءتۇسسىز ويىنىنداعى ءبولى­نىس كارتاسى عانا سەكىلدى.

ءابىلازوۆ ادامداردى ءوزىنىڭ مولشىلىق قازانىن قىزدىراتىن تامىزىق رەتىندە پايدالانادى.

ال قازاقستانداعى كەز كەلگەن قاسىرەتتى وقيعالار مەن قاتال جانە اۋىر قىلمىس جاساعاندارى ءۇشىن ءوزىنىڭ سىبايلاستارىن تۇت­قىنداۋلاردى ءابىلازوۆ جاڭا جان­جالدار مەن جاڭا شىتىرمان وقيعالار ءۇشىن اقپاراتتىق جەلەۋ رەتىندە ءتيىمدى پايدالانادى.

قازاقستاندىقتاردان ميللياردتار ۇرلاعان ءابى­لا­زوۆ شەتەل اسىپ كەتتى. اشىق وتىرىكپەن بۇركە­مە­لەن­­­­­گەن ول ءوزى تۋىپ, ءبىر كەزدەرى قالىپتى ادام بولۋعا مۇمكىندىك العان ءوز ەلىن جامانداۋعا شىمىرىكپەستەن كىرىستى. ەندى ونىڭ ءوزىنىڭ قىلمىستىق ماق­­­ساتتارىنا قانداي جولدارمەن جەتكىسى كەلەتىنى ابدەن تۇسىنىكتى. بۇل ارەكەتى ءابىلازوۆتىڭ جاڭا­وزەن­دەگى وقيعالارعا تىكەلەي قاتىستىلىعىن جا­­­­­سىر­ماق تۇگىلى, كەرىسىنشە, ايعاقتاۋعا ۇمتىلىسىنان-اق انىق كورىنەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار