ءومىرىمىز وزەكتەس وزبەك ەلى

– ءبورىباي بيقوجا ۇلى, بۇگىنگى اڭگىمەمىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وزبەك­ستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى قار­سا­ڭىن­دا رەتى كەلىپ وتىرعاندىعىمەن ەرەكشە ەكەنى انىق. وسى ورايدا قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ەكىجاقتى قاتىناستارىنىڭ قازىرگى جاعدايىن قالاي باعالايسىز؟ ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاس­تىق­تىڭ ودان ءارى دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن قالاي ەلەستەتەسىز؟ – قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىندا زور ساياسي, ەكونوميكالىق جانە ادامدىق رە­سۋرستارعا يە بولىپ وتىرعان وزبەك­ستان­مەن ءوزارا ءتيىمدى قاتىناستاردى نىعايتۋعا ۇلكەن ماڭىز بەرىلەدى. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز قا­شاندا ىنتىماقتاسا ءىس-قيمىل جاساۋعا جانە مامىلەگە كەلۋگە ۇمتىلىپ وتىرعان, ءويت­كەنى, بۇل – بەرىك جانە تۇراقتى قاتى­ناستاردى قامتاماسىز ەتۋدىڭ العىشارتى. قازاقستان مەن وزبەكستان اۋماعى, حالقى, ەكونوميكاسى مەن تابيعي رەسۋرستارى تۇر­عى­سىنان العاندا ورتالىق ازياداعى جە­تەكشى مەملەكەتتەر ەكەندىگى دە ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلادى. قازاقستان-وزبەكستان ءتۇرلى دەڭگەيدەگى قاتىناستارىنىڭ تاۋەلسىز دامۋى ەگەمەن­دىك­تىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ جوعارى بەلسەندىلىگىمەن ەرەكشەلەنسە, بۇل ەكى مەملەكەت اراسىنداعى جان-جاقتى ءوزارا ءتيىمدى بايلانىستار ءۇشىن بەرىك نەگىز قالاۋعا مۇمكىندىك تۋعىزدى. ەكى جاقتى قاتىناستاردىڭ شارتتىق-قۇ­قىق­تىق بازاسى ءىس جۇزىندە ىنتىماق­تاس­تىق­تىڭ بارلىق قىرلارىن قامتيدى جانە 100-دەن اسا مەملەكەتارالىق جانە ۇكىمەت­ارا­لىق قۇجاتتاردى قۇرايدى. ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى باس­شىلارىنىڭ اراسىندا كەلىسسوزدەر مەن كونسۋلتاتسيالار تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. تەرروريزم مەن ەكسترەميزم, ەسىرتكىنىڭ زاڭ­سىز ساۋداسى, ترانسۇلتتىق قىلمىس سە­كىلدى جاڭا قىر كورسەتۋلەر مەن قاتەرلەرگە قارسى كۇرەس سالالارىنداعى ىنتىماق­تاستىق تابىستى تۇردە دامۋدا. 2006 جىلعى 19-20 ناۋرىزداعى قا­زاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وزبەكستانعا مەم­لە­كەتتىك ساپارى جانە 2008 جىلعى 22-23 ساۋىردەگى وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ قازاق­ستانعا رەسمي ساپارى ەكىجاقتى قاتىناس­تار­دىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن جانە ءوزارا با­سىم­دىققا يە ەكەندىگىن كورسەتەدى. بۇدان باسقا, گەوساياسي تۇرعىدان قارا­عاندا, قازاقستان مەن وزبەكستان وڭىرلىك تۇ­راقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ءىسىن­دە اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. قازاقستان مەن وزبەكستان حالقى ۇلتتىق تابيعاتى مەن ورتاق تامىرى بويىنشا جاقىن حالىقتار, سوندىقتان تاريحي جانە رۋحاني دامۋىنىڭ ورتاقتىعىنا ەرەكشە ءمان بەرگەن ۇتىمدى. ەكى ەل اراسىندا ماڭگىلىك دوستىق تۋ­را­لى شارتقا قول قويىلعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت, بۇل حالىقارالىق تاجىريبەدە وداقتاستىق قاتىناستاردىڭ جوعارى ءتۇرى بولىپ تابىلادى. تاتۋ كورشىلىك قاتىناستاردىڭ دالەلى رەتىندە قازاقستان مەن وزبەكستان تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ مەملەكەتتىك شەكارانى دەليميتاتسيالاۋ تۋرالى شارتقا قول قويدى. ءبىز قازاقستان-وزبەكستان شەكاراسى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ شەكاراسى بولىپ قالۋى تيىستىگىنە جانە بولاتىنىنا سەنىمدىمىز. قازىرگى ۋاقىتتا تاراپتار مەملەكەتتىك شەكارانى دەمار­كا­تسيالاۋدىڭ سوڭعى كەزەڭىنە اياق باستى. سونىمەن بىرگە, قازاقستان مەن ءوز­بەك­ستان كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق شەڭبە­رىن­دە ءوزارا ارەكەت جاسايدى. ەكى ەل دە شىۇ, اوسشك, تمد جانە ۇقشۇ-عا قاتى­سۋ­شى­لار بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, قازاقستان 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتىپ وتىرعانىن ايتا كەتەيىن. ءبىزدىڭ ەل ەقىۇ توراعاسى لاۋازىمىنا تمد تاراپىنان ۇجىمدىق كان­ديدات رەتىندە ۇسىنىلدى, سوندىقتان دوس­تاستىق بويىنشا ءوز ارىپتەستەرىنىڭ ۇسىنىمدارى مەن پىكىرلەرىن قۇرمەتتەيتىن بولادى, سونداي-اق وسى كەزەڭدە وزبەكستان رەسپۋبليكاسى قولداۋ كورسەتەدى دەپ سەنەدى. 2010 جىلى قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا ءتور­اعالىق ەتۋىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ دەسەك, وزبەكستان تارابى قازاقستاننىڭ ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ يدەياسىن قولدايدى دەپ سەنىم ارتادى. ەكى جاقتى قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى سا­لاسى مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماق­تاس­تىق بولىپ تابىلادى. ونىڭ بارىنشا دا­مۋى ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ مۇددەلەرى مەن ماقساتتارىنا تولىق جاۋاپ بە­رەدى. سوندىقتان ەكى ەلدىڭ ءتيىستى قۇرىلىم­دارى مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاس­تىق­تى دامىتۋ جانە تەرەڭدەتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن ازىرلەۋ ۇستىندە. وسى ايتىلعانداردى قورىتىندىلاي كەلە, ەكىجاقتى ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ دامۋ قار­قىنى جوعارى جانە بۇل ءۇردىس كەلەشەكتە دە ساقتالادى دەپ ساناي­مىن. مىنە, وسى تۇرعىدان العاندا, قازاقستان مەن ءوز­بەك­ستان اراسىنداعى قاتى­ناس­تار اۋقىمى وتە كەڭ ەكەنى انىق اڭعارىلادى. ال ءبىزدىڭ باستى مىندە­تىمىز – قازاق-وزبەك ىن­تى­ماقتاستىعىنىڭ بار­لىق الەۋەتىن ەكى ەلدىڭ ستراتەگيالىق مۇددەلەرى جولىندا بارىنشا ىسكە اسىرۋ. – ەكونوميكالىق ماسەلەلەر ەكىجاقتى قا­تى­ناستاردىڭ ماڭىزدى قۇرامداسى ەكەنى انىق. وسى ورايدا, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلا­نىس­تاردى كەڭەيتۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى مەن شارالارى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاي-كۇيى مەن ونىڭ دامۋ كەلەشەگىنە بەرەر با­عا­ڭىز قانداي؟ – ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاس­تىعىنىڭ پاراديگماسى جەتكىلىكتى تۇردە قارقىندى جانە تۇراقتى دامۋدا. عاسىرلار بويى قازاقستان مەن وزبەكستان اۋماق­تا­رىن­دا شىعىس بازارلارى سالتانات قۇرسا, ءجۇز­دەگەن جىل بويى شاڭى بۇرقىراعان كە­رۋەن جولدارىمەن ءتۇرلى تاۋارلار تاسىمال­دانىپ, ۇنەمى ساۋدا ايىرباستارى ءجۇرىپ جاتتى. بۇگىنگى تاڭدا تاراپتار ساۋدا-ساتتىقتىڭ شارت­تىق-قۇقىقتىق بازاسىنىڭ ايتار­لىق­تاي قورىن جاسادى, ول ءىس جۇزىندە ەكونومي­كا­لىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالا­لا­رىن قامتيتىن 60-تان استام مەملەكەت­ارا­لىق, ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق قۇجاتتى قۇرايدى. تاراپتار نەگىزگى قۇجات­تارعا – 1995 جىلعى 7 اقپاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋب­لي­كاسى اراسىندا ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كە­ڭىستىك قۇرۋ تۋرالى شارتقا, 1997 جىلعى 2 اقپاندا ينۆەستيتسيالاردى قولداۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمگە, 2007-2016 جىل­دارعا ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىق ستراتەگياسىنا, 2006-2010 جىل­دارعا ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاستىق باعدارلاماسىنا جانە ءوزارا ين­ۆەس­تيتسيالاردى قورعاۋ, كەدەن ءىسى, بانك جانە ت.ب. سالالارداعى بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويدى. قازاقستان سوڭعى جىلدارى وزبەكستان­نىڭ نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ بەستىگىنە كىرەدى. جالپى, وزبەك ەلى ساۋدا اينالى­مىن­داعى ەلىمىزدىڭ ۇلەسى شامامەن 6-10% قۇرايدى. سونىمەن بىرگە, الەمدىك قارجى داعدارىسى ەلدەرىمىز اراسىنداعى الىس-بەرىستىڭ قارقى­نى مەن كولەمىنە كەرى اسەرىن تيگىزدى. ساۋدا اينالىمى 2009 جىلى 1 ملرد. 196,3 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى (ەكسپورت – 891,8 ملن., يمپورت – 304,4 ملن.) جانە 2008 جىل­مەن سالىستىرعاندا 33,1% تومەندەدى. دەي تۇرعانمەن, ەكى ەلدىڭ ءوزارا باي­لا­نىس­تارى جانە شارۋاشىلىق سۋبەك­تى­لە­رى­نىڭ قاتىناسى جاندانا ءتۇستى. مىسالى, قا­زاقستانعا وزبەكتىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسيا­لارى 3,7 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى, قا­زاقستان جاعىنان 134,4 ملن. اقش دوللارىنا جەتتى. وزبەكستاننىڭ يم­پورت قۇ­رى­لى­مىن­دا, نەگىزىنەن, مي­نە­رال­دى وتىن, مۇناي جانە ونىڭ ونىمدەرى, ازىق-ت ۇلىك پەن ونىڭ ءونىم­دەرى, ۇن, دا­قىل­دار ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى, رۋدالار, شلاك پەن كۇل, قارا, ءتۇس­تى مەتال­دار مەن ولاردان جاسالعان ءونىم­دەر, نەور­گا­ني­كا­لىق حيميا ءونىم­دەرى, ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باسىم بولىپ تابىلادى. قازاقستانعا ەنەرگيا تاسىعىشتار, اتاپ ايتقاندا, تابيعي گاز, ەلەكتر ەنەرگياسى, ماق­­تا تالشىعى, حيميا ونىمدەرى مەن پلاست­­ماسسا بۇيىمدارى, قۇرىلىس ماتە­ريال­­دارى, تىڭايتقىشتار, شىنى جانە شىنى ونىمدەرى, قارا مەتالل, ەلەكتر جاب­دىقتارى, جەمىس-جيدەك ونىمدەرى ەكسپورتتالادى. وزبەكستاندا قازاقستاندىق ينۆەستي­تسيا­نىڭ قاتىسۋىمەن 163 كاسىپورىن جۇمىس ءىس­تەيدى. مۇندا “قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى” اق, “قازاقستان تەمىر جولى” اق, قا­زاقستاننىڭ حالىق بانكى وكىلدىگى – “حا­لىق ليزينگ قازاقستان” جانە “قازاق­پا­رات” اق وكىلدىكتەرى جۇمىس ىستەيدى. قازاقستاندا وزبەك كاپيتالىنىڭ قا­تى­سۋىمەن 282 كاسىپورىن قۇرىلعان. بۇل كا­سىپورىندار نەگىزىنەن ساۋدا جانە قۇرىلىس سالالارىن قامتيدى. ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ دا­مۋى­نا ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قول­داۋىمەن قۇرىلعان مەملەكەتارالىق ءۇي­لەس­تىرۋشى كەڭەستىڭ قىزمەتى يگى ىقپالىن تيگىزۋدە. ونىڭ شەڭبەرىندە جىلىنا ەكى رەت ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ قازىرگى جاعدايى مەن كەلەشەگى تالقىلانادى, مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولارعا ەلدەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان ناقتى تاپسىرمالار بەرىلەدى. مۇناي-گاز جانە كولىك-كوممۋنيكاتسيا سا­لالارىنداعى ىنتىماقتاستىق ەكونومي­كا­لىق ارىپتەستىكتىڭ بارىنشا ماڭىزدى اسپەكتىسىنە جاتادى. جىل سايىن قازاقستان رەسەي تاراپىمەن “سۆوپ” وپەراتسيالارى بويىنشا ەلدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ مۇق­تاجدىعى ءۇشىن 3,5 ملرد. تەكشە مەتر كولە­مىندە وزبەك تابيعي گازىن ساتىپ الادى. بۇدان باسقا, تاراپتار ورتالىق ازيادان گازدى الەمدىك رىنوكقا جەتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەلىسىلگەن ساياسات جۇرگىزەدى. بۇل باعىتتا قازىرگى ۋاقىتتا ترانزيتتىك قۋاتتى ارتتىرۋ ماقساتىندا ءبىزدىڭ ايماق­تان ەۋروپا مەن قىتاي رىنوكتارىنا گاز قۇ­بىرىنىڭ جاڭا جەلىلەرىن قايتا جاڭ­عىر­تۋ مەن سالۋ جونىندە كونسۋلتاتسيالار ءجۇر­گىزىلۋدە. مىسالى, جاقىندا, “تۇركىمەن­ستان-وزبەكستان-قازاقستان-قىتاي” گاز قۇبى­رى اشىلدى, بۇل تۇركىمەن گازىن قىتايعا جەتكىزۋگە مۇكىندىك بەرەدى. كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدى, ماسەلەن, تاراپ­تار اراسىندا 2006 جىلى ناۋرىزدا حالىق­ارالىق اۆتوموبيل بايلانىسى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى, ول اۆتوموبيل كولىگىنىڭ رۇقساتسىز ءجۇرۋ جۇيەسىن كوزدەيدى. سونداي-اق, حالىقارالىق ە-40 كولىك ءدالىزى قۇرامىندا “اتىراۋ-بەينەۋ-قوڭىرات” جانە “اقتاۋ-بەينەۋ-قوڭىرات” اۆتومو­بيل جولدارىن قاتار سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسى­رۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەت­كىزىلدى. تەمىر جول كولىگىندە الماتى-تاشكەنت-نۇكىس باعىتى بويىنشا جولاۋشىلار تاسۋ قايتا جاڭعىردى. قازاق تاراپى جىل سايىن ماقتا, جەمىس-جيدەك سىندى وزبەك تاۋار­لارىن قازاقستان اۋماعى ارقىلى ءۇشىنشى ەلدەرگە تەمىر جول كولىگىمەن تاسۋعا تومەن كوەففيتسيەنت قويادى. اۋە كولىگى سالاسىندا قازىرگى ۋاقىتتا اپتاسىنا ەكى رەت تاشكەنت-استانا-تاشكەنت اۆيارەيستەرى اشىلعان, الماتى-تاشكەنت-الماتى اۆيارەيستەرى اپتاسىنا جەتى رەتكە دەيىن كوبەيتىلدى. ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ شەڭبەرىندە قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى ەركىن ساۋدا رەجىمىنەن الىپ تاستاۋلاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن بولدىرماۋ كەستەسىن كەلىسۋ مەن قابىلداۋ جۇمىستارى ءجۇر­گىزىلۋدە. ين­ۆەستيتسيالىق (يننوۆاتسيالىق) جوبالاردىڭ كەلەشەگى تۋرالى تۇراقتى اقپارات الماسۋ كوز­دەلگەن, يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىم­دار (تەحنوپاركتەر, بيزنەس-ينكۋباتورلار, ۆەنچۋرلىق قورلار) قۇرۋ سالاسىنداعى ىن­تىماقتاستىق جولعا قويىلىپ كەلەدى. ىشكى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتە العان ءىرى مەملەكەت رەتىندە وزبەكستان ءبىز­دىڭ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ەكونوميكالىق سترا­تەگياسىندا ماڭىزدى ورىن الادى جانە سولاي بولىپ قالا بەرمەك. تاشكەنت تە ەكى­جاقتى ىنتىماقتاستى نىعايتۋدىڭ ومىرلىك قاجەتتىلىگىن لايىقتى قابىلدايتىنى ءبىز ءۇشىن, ءسوز جوق, ماڭىزدى. انىعىن ايتقان­دا, قازاق-وزبەك قارىم-قاتىناستارى – بۇل ورتالىق ازيا ايماعىنداعى تۇراقتىلىق­تىڭ ماڭىزدى فاكتورى. – قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ-ەنەرگەتي­كا­لىق رەسۋرستارىن پايدالانۋ ماسەلەلەرى قا­لاي شەشىلۋدە؟ قازاقستان وسى رەتتە قانداي شارالار قابىلداۋدا؟ – ورتالىق ازيانىڭ ترانسشەكارالىق وزەندەرىنىڭ سۋ-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بۇگىندە قا­زاق­ستان ءۇشىن باستى, ال ءوڭىر ءۇشىن وزەكتى ءما­سەلە بولىپ وتىر. وسى ماسەلەلەردىڭ شە­شىلۋىنە ءوڭىردىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى تاۋەلدى دەر ەدىم. بارلىق مەملەكەتتەر ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارىن كەلىسىپ پايدالانۋدا ىمىرالاسۋ ءوڭىر مەملەكەتتەرىنىڭ تۇبەگەيلى مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىنىن جانە ترانسشەكارالىق سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار تۋىنداۋىنىڭ الدىن الاتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ-ەنەر­گەت­يكالىق رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ­دىڭ نەگىزى – مەملەكەتارالىق سۋ كوزدە­رى­نىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ مەن قور­عاۋدى بىرلەسىپ باسقارۋ سالاسىنداعى ىن­تى­ماقتاستىق تۋرالى 1992 جىلعى كەلىسىم, سىرداريا وزەنى باسسەينىنىڭ سۋ-ەنەر­گە­تي­كالىق رەسۋرستارىن پايدالانۋ تۋرالى 1988 جىلعى كەلىسىم سياقتى كوپجاقتى قۇجاتتار. قازاقستان ترانسشەكارالىق سۋدى پاي­دا­لا­نۋ مەن ونى رەتتەۋدى ءوزارا كەلىسىلگەن نەگىز­دە جانە سۋ قويمالارىن رەتتەۋ رەجىمىن ءۇي­لەستىرۋ مەن سۋ جانە وتىن-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ جالپىعا مويىندالعان حالىقارالىق نورمالارى مەن ەرەجەلەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ ىسكە اسىرۋ قاجەت دەپ سانايدى. قازاقستان سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ مەن قورعاۋدى رەتتەۋدىڭ امبەباپ تەتىگىن جا­ساۋدى, سونداي-اق سۋ-ەنەرگەتيكالىق ماسەلەلەردى رەتتەۋ بويىنشا وڭىرلىك كونسورتسيۋم قۇرۋدى جاقتايدى. مۇنداي كونسورتسيۋم شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى دەڭگەيىندە سۋ-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى پايدالانۋدان ەكونوميكالىق پايدا تابۋعا مۇمكىندىك بەرەر ەدى. سۋدى پايدالانۋ تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, قازاقستان مەن وزبەكستان ارال ەكولو­گيالىق داعدارىسىنىڭ زارداپتارىمەن بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋدە الەمدىك قوعامداستىقپەن ىنتىماقتاستىقتى تولىق قوستايدى. قازىرگى ۋاقىتتا ارال ماسەلەلەرى بويىنشا گەرمانيامەن, فرانتسيامەن, گەف, بۇۇدب, دۇنيەجۇزىلىك بانك سياقتى ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جۇزەگە اسۋدا. – ءسىز قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نا­زار­باەۆتىڭ وزبەكستانعا الداعى ساپارىنا بايلانىستى نە ايتار ەدىڭىز؟ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زي­دەنتى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ وزبەكستان رەس­پۋبليكاسىنا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 16-17 ناۋ­رىزىندا بولاتىن رەسمي ساپارى ەكى­جاق­تى قارىم-قاتىناستاردى بارىنشا جو­عارى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە شىعارۋعا مول مۇمكىندىك, تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ ءۇمىت­تە­نە­مىز. قازاقستان ءۇشىن وزبەكستانمەن ءوزارا ءىس-قيمىلداردى جانداندىرا تۇسۋگە قول جەتكىزۋ, حالىقارالىق ارەنادا ەكى ەلدىڭ باس­تامالارىن جان-جاقتى قولداۋ اسا ماڭىزدى. ىنتىماقتاستىقتىڭ تاعى ءبىر ۇلكەن ءبو­لىگى ساۋدا-ەكونوميكالىق باعىت بولىپ تا­بىلادى, ول قازىرگى كۇندە جاڭا تالاپتار مەن كوزقاراستى قاجەت ەتەدى. وسى ورايدا ءوزارا ساۋدا مەن ينۆەستيتسيالاردى جان­دان­دىرۋ ماسەلەلەرى قازاقستان مەن وزبەكستان پرەزيدەنتتەرىنىڭ ءجىتى نازارىنداعى تاقى­رىپ بولماق. ساپار بارىسىندا قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتتەرىنىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسىنە, ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر عيماراتتارىن سا­لۋعا جەر ۋچاسكەسىن ءوزارا ءبولۋ تۋرالى ۇكى­مەتارالىق كەلىسىمگە جانە سىرتقى سايا­سات ۆەدومستۆولارى اراسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ 2010-2011 جىلدارعا ارنالعان باع­دارلاماسى مەن باسقا دا بىرقاتار ما­ڭىز­دى قۇجاتتارعا قول قويىلادى دەپ جوس­پارلانۋدا. – اڭگىمەمىزدىڭ سوڭىندا ەلشىلىكتىڭ تاياۋداعى جوسپارلارى جونىندە ايتا كەتسەڭىز. – ەلشىلىكتىڭ نەگىزگى جۇمىسى قازاق­ستاننىڭ وزبەكستانعا, ونىڭ ىشىندە وڭىرگە قاتىستى سىرتقى ساياساتىنداعى باستى با­سىم­دىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تا­بى­لادى. وسىعان بايلانىستى قول جەتكەن ۋاع­دالاستىقتار جانە ءبىزدىڭ ليدەرلەرىمىز بەن ەلدەرىمىز اراسىنداعى تۇراقتى كونس­ترۋك­تيۆتى ساياسي ۇنقاتىسۋ مەملەكەتتىك بي­لىك­تىڭ فۋنكتسيونالدى مىندەتتەرىن انىق­تايدى جانە ولاردىڭ ناقتى ورىندالۋىن تالاپ ەتەدى. سونداي-اق ەلشىلىك ەكى ەلدىڭ پرە­زيدەنتتەرى, ۇكىمەتتىك ورگاندارى مەن باس­قا دا ينستيتۋتتارى اراسىندا قابىل­دان­عان شەشىمدەر مەن قول جەتكىزىلگەن ۋاع­دالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇ­مىستاردى جالعاستىرادى. بۇل تۇرعىدا العا قويىلعان مىندەتتەردى تابىستى تۇردە شەشۋ ءۇشىن كوپتەگەن ءتۇرلى ءىس-شارالار جوسپار­لان­عان. سولاردىڭ ىشىندە شەكارا ماڭىن­داعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا جانە ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى ىقپالداس­تىقتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارا­لاردى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق, بيزنەس-قۇرىلىمداردىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ شەكارالىق وبلىستارى باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلى پارلامەنتارالىق ىن­تىماقتاستىقتى جانە ءتۇرلى قوعامدىق, سايا­سي ينستيتۋتتار اراسىنداعى ەكىجاقتى باي­لانىستاردى, سولاردىڭ قاتارىندا ءدىني اسپەكتىدەگى قاتىناستاردى جانداندىرامىز عوي دەپ ۇمىتتەنەمىز. جالپى العاندا, ەلشىلىكتىڭ 2010 جىلعا جوسپارلاعان جۇمىس كولەمى اۋقىمدى.