استانا ابىرويىن اسقاقتاتقان ەلوردالىق قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ ەڭبەگى ەرەن
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 8:26
ەل ازاماتتارىنىڭ اسقاق ارمانى استانامەن استاسىپ جاتقاندىقتان جاڭا ەلوردامىز استانا الىمى اسقار شىڭداردان اسىپ ءتۇستى. بۇل بۇگىنگى حالقىمىزدىڭ ارمانى مەن ۇكىلى ءۇمىتىنىڭ شىندىققا ۇلاسىپ, ەلىمىزدەگى تەڭدەسسىز ۇلى ىستەردىڭ ناقتى كۋاسى بولعاندىعىنىڭ ءبىر پاراسى دەپ بىلەمىز. ونىڭ ايشىقتى دالەلى اسقارالى استانامىزدىڭ ابىرويىن كۇن ساناپ سىندارلى ءىس-ارەكەتتەرىمەن ءار سالادا اسقاقتاتىپ جاتقان ءتۇرلى ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردىڭ, جەكەلەگەن ادال ادامداردىڭ قىزمەتى ەكەندىگى ءسوزسىز.
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 8:26
ەل ازاماتتارىنىڭ اسقاق ارمانى استانامەن استاسىپ جاتقاندىقتان جاڭا ەلوردامىز استانا الىمى اسقار شىڭداردان اسىپ ءتۇستى. بۇل بۇگىنگى حالقىمىزدىڭ ارمانى مەن ۇكىلى ءۇمىتىنىڭ شىندىققا ۇلاسىپ, ەلىمىزدەگى تەڭدەسسىز ۇلى ىستەردىڭ ناقتى كۋاسى بولعاندىعىنىڭ ءبىر پاراسى دەپ بىلەمىز. ونىڭ ايشىقتى دالەلى اسقارالى استانامىزدىڭ ابىرويىن كۇن ساناپ سىندارلى ءىس-ارەكەتتەرىمەن ءار سالادا اسقاقتاتىپ جاتقان ءتۇرلى ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردىڭ, جەكەلەگەن ادال ادامداردىڭ قىزمەتى ەكەندىگى ءسوزسىز. سونىڭ ءبىر ساراسى, ونسىز الەمدەگى بىردە-ءبىر مەملەكەتتىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق, مادەني-الەۋمەتتىك كەلبەتى قالىپتاسپايتىن, ياعني تىرشىلىكتىڭ تىنىشتىعىنا قاينار كوز بولاتىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ مىندەتىن ويداعىداي اتقارا الۋى. مىنە, سول ەلىمىزدىڭ ەلورداسىنداعى ەرەن ەڭبەكتى كورە بىلگەن ەۋروپالىق مەملەكەتتەر بۇعان ەرەك ءمان بەرىپ وتىر. ايتپەسە, الەمدە نەبىر شاhارلار بار ەكەنىن نەسىن جاسىرامىز.
ەۋروپالىق مەملەكەتتەردىڭ ەڭ جوعارى دارەجەدەگى وكىلدەرى استانا قالاسىندا بىرنەشە مارتە بولىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن وتكەن حالىقارالىق دارەجەدەگى ءىرى شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قاۋىپسىزدىكتىڭ جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلگەنىن كورىپ, ءبىلدى. مۇنداي ەلىمىزدىڭ بەدەلىن اسقاقتاتاتىن حالىقارالىق شارالار از ءوتىپ جاتقان جوق. سوندىقتان دا بولسا كەرەك, بولگاريا ەلىنىڭ استاناسى سوفيادا وتكەن «ءححى عاسىرداعى پوليتسەيلەر قىزمەتى – جاڭا بەلەستەر مەن تىڭ شەشىمدەر» اتتى 34-ءشى جىل سايىنعى حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا تاريحتا تۇڭعىش رەت قازاقستان دا شاقىرتۋ الدى.
اتالعان كونفەرەنتسياعا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش رەت قاتىسۋىمەن قاتار, بۇل جيىننىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, مۇندا ەۋروپا مەملەكەتتەرى استانالارىنىڭ پوليتسيا باستىقتارى عانا باس قوستى. سوندىقتان دا كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ بارىسىندا ونىڭ جاڭا مۇشەسى رەتىندە قازاقستاننان كەلگەن وكىلدەردى, ياعني ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا جەتەكشىسى استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى امانتاي اۋباكىروۆتى قوشەمەتپەن تانىستىرۋدان باستالدى. ۇلكەن جيىن قازاقستان جەتىستىگىن پاش ەتۋگە ارنالعانداي اسەر قالدىردى. ونىڭ ناقتى دالەلى بولگاريانىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترى تسۆەتان تسۆەتانوۆ ءوزىنىڭ بايانداماسىندا قازاقستان جەتكەن جەتىستىكتەرمەن قاتار بۇگىنگى تاڭدا استانا الەمگە تانىلعان قالاعا اينالدى دەپ جاريا ەتتى.
استانادا حالىقارالىق ماڭىزى زور قوعامدىق-ساياسي شارالار كوپتەپ ءوتىپ جاتقاندىعى جانە ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلەتىندىگى ايتىلدى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار قازاقستانداعى از ۋاقىتتىڭ ءىشىندە مۇنداي قول جەتكەن جەتىستىكتەر پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەۋمەتتىك جانە ساياسي, ەكونوميكالىق سالالارداعى سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا عانا جۇزەگە اسقانىنا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
تۇتاس بەس كۇنگە سوزىلعان بۇل اۋقىمدى دا ابىرويلى جيىندا دەلەگاتتار ءوز ەلدەرىنىڭ ەلوردالارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, ءتاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. قازاقستانداعى مۇنداي وزىق ىستەر بارىسى وزگە دەلەگاتتاردى دا قىزىقتىرعاندىقتان استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى قاتىسۋشىلار الدىندا سويلەۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. ول بايانداماسىندا ەلوردا پوليتسياسى قىزمەتىن بايان ەتتى. قازاقستان قىلمىسپەن تەك ەل اۋماعىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىقارالىق دەڭگەيدە دە كۇرەس جۇرگىزۋدە. سوناۋ ءوز ءتاۋەلسىزدىگىن العان جىلداردان باستاپ قازاقستان قىلمىسپەن كۇرەستە ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ سالاسىندا بىرقاتار ماڭىزدى حالىقارالىق شارتتار مەن كەلىسىمدەرگە قوسىلدى.
قازاقستان جەمقورلىقپەن, ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسپەن جانە باسقا دا حالىقارالىق قىلمىسپەن كۇرەستە مەملەكەتتەردىڭ كوپقىرلى ىنتىماقتاستىق نەگىزىن قۇرايتىن شارتتاردى راتيفيكاتسيالادى. استانا قالاسىنا بار-جوعى 14 جىل. بىراق سوعان قاراماستان استانادا جىل سايىن ءىرى قوعامدىق-ساياسي, سپورتتىق جانە باسقا دا ماڭىزدى حالىقارالىق شارالار وتكىزىلۋدە. ماسەلەن, 2010 جىلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءسامميتى ءوتىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استانا ەقىۇ دەكلاراتسياسى قابىلداندى. 2011 جىلى قازاقستان استاناسى 7-ءشى قىسقى ازيا ويىندارىن وتكىزدى. سول كەزدە استانالىق پوليتسەيلەر كەلگەن قوناقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قوعامدىق ءتارتىپتى جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا تاريحتا تۇڭعىش رەت 2003 جىلدان باستاپ استانا قالاسىندا, ءۇش جىل سايىن, الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى شاقىرىلۋدا. ءۇستىمىزدەگى جىلى 30-31 مامىردا استانا قالاسىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ IV سەزى ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا 45 ەلدەن كەلگەن 70-كە جۋىق دەلەگاتسيا قاتىستى.
مىنە وسىنداي شارالار كەزىندە استانالىق پوليتسەيلەر رەسمي ساپارمەن كەلگەن ەڭ جوعارى ءدارەجەلى قوناقتار, ونىڭ ىشىندە ريم پاپاسى بەنەديكت XVI, الەمدىك يسلام ليگاسىنىڭ باس حاتشىسى ابدوللا بين ءابدال-مۇحسين ات –تۇركي, ءال-ءازحارا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى يمامى شەيح مۇحامماد سايد-تانتاۋي, ماسكەۋ جانە بۇكىل رەسەي پاتريارحى كيرريلل, مينسك جانە سلۋتس ءميتروپوليتى – فيلارەتى, يۋنەسكو باس ديرەكتورى يرينا بوكوۆا جانە تاعى باسقا كوپتەگەن قۇرمەتتى قوناقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى.
وسى ماسەلە تۋرالى كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن گەنەرال ا.اۋباكىروۆ ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىقتار باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمگە ەرەكشە نازار اۋداراتىندىعىن ايتا كەلە, «بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم جاعدايىندا 100 ۇلت پەن ءتۇرلى كونفەسسيالار ءومىر سۇرۋدە. تەك وسى ەلوردا پوليتسياسىندا عانا 20 ۇلتتىڭ وكىلى قىزمەت ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ جۇرەگى – استانا قالاسىندا پارلامەنت, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, ۇكىمەت سەكىلدى ماڭىزدى ساياسي نىسانداردىڭ ورنالاسۋى قۇقىق قورعاۋ مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ مەن قامتاماسىز ەتۋگە اسا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن بىلدىرەدى. ويتكەنى استانادا عانا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ كۇشى مەن قۋاتىن قاجەت ەتەتىن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ماڭىزى جوعارى قوعامدىق-ساياسي جانە مادەني-كوپشىلىك شارالار ءجيى وتەدى.
وسىعان بايلانىستى استانا پوليتسياسىنىڭ قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ سالاسىنا قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ەسكەرتۋ مەن ونىڭ الدىن الۋدا ۇلكەن كومەگىن تيىزەتىن بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرى كوپتەپ ەنگىزىلۋدە. جىل سايىن ەلوردادا بەينەكامەرالار كوپتەپ ورناتىلۋدا, ونىڭ ىشىندە ينتەللەكتۋالدى بەينە شولۋ جاساي الاتىندارى دا بارشىلىق.
قازىرگى تاڭدا شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ ارقىلى استانا اكىمدىگىمەن «Smart Astana» ء(تىرشىلىك ارەكەتىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ كەشەندى جۇيەسى) اتتى قالانىڭ بارلىق قىزمەتىن قاجەت ۋاقىتتا ۇيىمداستىرىپ, ءبىر ارناعا توعىتا الاتىن جوبا دايىندالۋدا. مۇنىڭ اياسىندا قالاعا تاعى قوسىمشا ون مىڭعا تارتا ينتەللەكتۋالدى بەينەكامەرالار ورناتىلادى.
كونفەرەنتسيادا ايتىلعانداي, ەۋروپالىق ەلدەر ءۇشىن جاپپاي تارتىپسىزدىك پەن قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ مەن ەسكەرتۋ سالاسىندا جانە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدا بەينەباقىلاۋ ءجۇيەسىن پايدالانۋدىڭ شارالارى مەن تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. ءسويتىپ, استانا تاجىريبەسىمەن بولىسكەن اتالعان كونفەرەنتسيا جۇمىسى قورىتىندىسىندا بىرىككەن دەكلاراتسيا قابىلداندى. جيىن سوڭىندا وسى ماتىنگە ارقاۋ بولعان باسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. وندا كەلەسى 2013 جىلى وتەتىن ەۋروپا مەملەكەتتەرى استانا پوليتسياسى باسشىلارىنىڭ 35-ءشى ۇيىمداستىرۋشىسى رەتىندە ۆارشاۆا قالاسى تانىستىرىلىمىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولعانى ايتىلدى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
