ۇستەمدىك سوڭى – زاڭ بۇزۋ
جۇما, 11 مامىر 2012 7:16
باس كولىك پروكۋراتۋراسى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى بويىنشا ءوڭىرارالىق ينسپەكتسياسى ماماندارىن تارتا وتىرىپ, «اقبيداي-تەرمينال» اق-تىڭ استىق ەكسپورتتاۋ قىزمەتىندە زاڭدىلىقتى ساقتاۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا اتالمىش تەرمينال استىقتى تەڭىز كەمەلەرىمەن جونەلتۋدى جۇزەگە اسىراتىن قازاقستانداعى بىردەن-ءبىر مامانداندىرىلعان كاسىپورىن بولىپ سانالادى. ول «اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتى» رمك اۋماعىندا ورنالاسقان. تەرمينالدىڭ كولىك كوممۋنيكاتسيالارىنىڭ جۇك تيەۋ بويىنشا وندىرىستىك قۋاتى ساعاتىنا 350 مىڭ توننانى قۇرايدى. مۇنىڭ ءوزى تەمىر جول ۆاگوندارىنان 3 مىڭ تونناعا دەيىن استىق قابىلداپ, تاۋلىگىنە 4 مىڭ توننا جۇكتى تەڭىز كەمەلەرىنە تيەۋگە مۇكىندىك بەرەدى.
جۇما, 11 مامىر 2012 7:16
باس كولىك پروكۋراتۋراسى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى بويىنشا ءوڭىرارالىق ينسپەكتسياسى ماماندارىن تارتا وتىرىپ, «اقبيداي-تەرمينال» اق-تىڭ استىق ەكسپورتتاۋ قىزمەتىندە زاڭدىلىقتى ساقتاۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا اتالمىش تەرمينال استىقتى تەڭىز كەمەلەرىمەن جونەلتۋدى جۇزەگە اسىراتىن قازاقستانداعى بىردەن-ءبىر مامانداندىرىلعان كاسىپورىن بولىپ سانالادى. ول «اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتى» رمك اۋماعىندا ورنالاسقان. تەرمينالدىڭ كولىك كوممۋنيكاتسيالارىنىڭ جۇك تيەۋ بويىنشا وندىرىستىك قۋاتى ساعاتىنا 350 مىڭ توننانى قۇرايدى. مۇنىڭ ءوزى تەمىر جول ۆاگوندارىنان 3 مىڭ تونناعا دەيىن استىق قابىلداپ, تاۋلىگىنە 4 مىڭ توننا جۇكتى تەڭىز كەمەلەرىنە تيەۋگە مۇكىندىك بەرەدى.
«اقبيداي-تەرمينال» اق ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ءتيىستى تاۋار رىنوگىندا ۇستەمدىككە (مونوپوليا) يە رىنوك سۋبەكتىلەرىنىڭ مەملەكەتتىك رەەستەرىنە ەنگىزىلگەن. بەكىتىلگەن استىق تيەۋ ءتاريفى 1 توننا ءۇشىن 1 043 تەڭگەنى قۇرايدى.
تەكسەرۋ كورسەتكەندەي, تەرمينال ارقىلى جۇك جونەلتۋ جۇيەسى وندىرىسشىلەر مەن استىق ەكسپورتتاۋشىلار مىندەتتى تۇردە ەكسپەديتور كومپانيالار ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن تۇرعىدا ۇيىمداستىرىلعان. ماسەلەن, 2010 جىلى «اقبيداي-تەرمينال» اق-پەن استىق جونەلتۋ قىزمەتىن كورسەتۋ بويىنشا تەك 2 ەكسپەديتور كومپانيامەن عانا كەلىسىم-شارت بەكىتىلگەن. ال ءىس-جۇزىندە بىرەۋى عانا جۇمىس ىستەپ, 18 ەكسپورتتاۋشى, ونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى دا بار, سول ارقىلى استىق جونەلتۋدى جۇزەگە اسىرعان.
ەكسپەديتورمەن كەلىسىم-شارت بەكىتۋ بارىسىندا ەكسپورتتاۋشى 1 توننا استىق ءۇشىن 2087 تەڭگە تولەيدى, ونىڭ 259 تەڭگەسى جۇرتتى ەكسپەديتسيالاۋ قىزمەتىنە كىرەدى. وسىلايشا, ەكسپورتتاۋشى ەكسپەديتور كومپانيانىڭ قىزمەتىن پايدالانا وتىرىپ, استىقتىڭ ءار تونناسىنان 259 تەڭگە مولشەرىندە قوسىمشا زيان شەگەدى. سونىمەن بىرگە, بۇل جاعدايدا «قازاقستان تەمىر جولى» اق پەن تەڭىز كەمەسىنىڭ يەسىنە جەكە تولەنەتىن ەكسپورتتاۋشىنىڭ استىق تاسىمالداۋ شىعىندارى ەسكەرىلمەيدى.
تەكسەرۋ كورسەتكەندەي, 2010 جىلى جەكەلەگەن ەكسپورتتاۋشىلار استىق جونەلتۋگە كەلىسىم-شارت بەكىتۋ جونىندە «اقبيداي-تەرمينال» اق-قا ءوتىنىش بىلدىرگەن. دەگەنمەن, ءوندىرىستىك قۋاتتار جۇكتەمەسىنىڭ كوپتىگىنەن تەرمينال ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرىن ورىنداۋدان باس تارتقان نەمەسە كەيدە ءتىپتى وتىنىشتەر ەسكەرۋسىز قالىپ وتىرعان.
ءدال وسىنداي جاعداي 2011 جىلى دا ورىن العان. اتاپ ايتقاندا, «اقبيداي-تەرمينال» اق وتكەن جىلدىڭ قازان-قاراشا ايلارىندا «كازروسالتاي» جشس-نىڭ استىق جونەلتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ جونىندەگى وتىنىشىنەن العاشقىدا باس تارتىپ, سوڭىنان ەكسپەديتور كومپانيامەن كەمەنى جالعا الۋ ماسەلەسىن كەلىسۋ جاعدايىندا استىقتى ءبىر پارتيامەن جونەلتۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوق ەكەنىن ايتىپ, جاۋاپ قايتارىلعان. تەك ەكسپەديتور كومپانيا «متا كاسپيان كارگو سەرۆيسەز» جشس-مەن كەلىسىم-شارت بەكىتىلگەننەن كەيىن عانا استىق جونەلتۋگە رۇقسات ەتىلگەن.
«اقبيداي-تەرمينال» اق-قا قاتىستى اسىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ناتيجەلەرى تەرمينال جۇكتەمەسىنىڭ كوپتىگىنە سىلتەمە جاساۋ ارقىلى ەكسپورتتاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدەن باس تارتا وتىرىپ, اتالمىش قوعامنىڭ ەكسپورتتاۋشىلاردى ەكسپەديتور كومپانيالارمەن كەلىسىم-شارت جاساسۋعا ءماجبۇرلەگەنى انىقتالدى. سونىڭ سالدارىنان 2010-2011 جىلدارى بىردە-ءبىر ەكسپورتتاۋشى ەكسپەديتور كومپانيالاردى اينالىپ وتە وتىرىپ, استىق جونەلتۋگە رۇقسات الا الماعان.
وسى ورايدا, كەيبىر جاعدايلاردا ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ استىعىن جونەلتۋدەن نەگىزسىز باس تارتۋشىلىقتىڭ ورىن العانىن اتاپ كورسەتۋ قاجەت. تەرمينال جۇكتەمەسىنىڭ كوپتىگىن سىلتاۋ ەتۋ شىندىققا سايكەس كەلمەيدى. ماسەلەن, 2011 جىلدىڭ 28 قازانىندا اتالعان اكتسيونەرلىك قوعام «زەرنو-ەكسپورت» جشس-نىڭ استىعىن جونەلتۋدەن باس تارتقان. ال وسى كەزدەگى تەرمينالداعى استىق نەبارى 7,7 مىڭ توننا عانا بولعان. ول بارلىق سىيىمدىلىقتىڭ 30 پايىزى عانا.
«اقبيداي-تەرمينال» اق باسشىلىعى «زەرنو-ەكسپورت» جشس-عا قىزمەت كورسەتۋدەن باس تارتۋ سەبەبىن وزگە ەكسپورتتاۋشىلار استىعىن كۇتىپ وتىرۋمەن ءتۇسىندىردى. تەكسەرۋ بارىسىندا ونىڭ شىندىق ەكەنى انىقتالدى.
بۇدان «اقبيداي-تەرمينال» اق-تا استىق جونەلتۋ كەزەگى جۇيەسىنىڭ جوقتىعى, ەكسپورتتاۋشىلارعا ول تۋرالى اقپاراتتار بەرىلمەيتىندىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. ال ول ەكسپورتتاۋشىلاردى ءوز جۇمىسىن جوسپارلاۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىپ, ەكسپەديتورلار قىزمەتىنە جۇگىنۋگە ماجبۇرلەيدى.
ينسپەكتسيا ماماندارىنىڭ الدىن الا شىعارعان قورىتىندىلارىنا سايكەس, «اقبيداي-تەرمينال» اق «باسەكەلەستىك تۋرالى» زاڭنىڭ 13-بابىنىڭ 4 جانە 5-تارماقتارىن بۇرمالاعان, ياعني رىنوكتاعى ۇستەمدىك جاعدايىن ءوز مۇددەلەرىنە پايدالانعان. مۇنداي ارەكەتتىڭ سوڭى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىنا قىسىم جاساۋعا اپارىپ سوقتىرادى.
قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان فاكتى بويىنشا «باسەكەلەستىك تۋرالى» زاڭنىڭ 61-بابىنا وكىلەتتى ورگاندار تەرگەۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋدە. ونىڭ قورىتىندىسى تاياۋ ۋاقىتتاردا بەلگىلى بولادى.
ىبىراي تىلەۋعاليەۆ,
باس كولىك پروكۋرورى, اعا زاڭ كەڭەسشىسى.
