تارتىپكە سالسا, تايساقتار ەدى
بەيسەنبى, 26 ءساۋىر 2012 7:01
ءتۇرلى سەبەپتەرمەن, سونىڭ ءىشىندە پارا بەرۋ ارقىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قاتارىنا كەزدەيسوق, مۇنداي قىزمەتتىڭ ماڭىنان جۇرۋگە قاقىسى جوق, ەشقانداي مادەنيەت, زيالىلىق, ءبىلىم, بىلىك دەگەننەن جۇرداي ادامداردىڭ ەنىپ كەتكەنى بۇدان ءارى توزۋگە بولمايتىن دەڭگەيگە جەتتى. بىراق, قاي كەزدە دە جاۋىردى جابا توقيتىن ادەتىمىزبەن مۇنى جاسىرىپ كەلىپ ەدىك, ەندى سونىڭ اقىرىن قۇقىق قورعاۋ ورگانىنا قازىر ەشكىم سەنبەيتىن, جاپپاي سىبايلاس جەمقورلىق جايلاعان ورتاعا اينالعانىنان كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان دا پرەزيدەنتتىڭ اتتەستاتتاۋ تۋرالى جارلىعى وتە دۇرىس شەشىم بولدى.
بەيسەنبى, 26 ءساۋىر 2012 7:01
ءتۇرلى سەبەپتەرمەن, سونىڭ ءىشىندە پارا بەرۋ ارقىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قاتارىنا كەزدەيسوق, مۇنداي قىزمەتتىڭ ماڭىنان جۇرۋگە قاقىسى جوق, ەشقانداي مادەنيەت, زيالىلىق, ءبىلىم, بىلىك دەگەننەن جۇرداي ادامداردىڭ ەنىپ كەتكەنى بۇدان ءارى توزۋگە بولمايتىن دەڭگەيگە جەتتى. بىراق, قاي كەزدە دە جاۋىردى جابا توقيتىن ادەتىمىزبەن مۇنى جاسىرىپ كەلىپ ەدىك, ەندى سونىڭ اقىرىن قۇقىق قورعاۋ ورگانىنا قازىر ەشكىم سەنبەيتىن, جاپپاي سىبايلاس جەمقورلىق جايلاعان ورتاعا اينالعانىنان كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان دا پرەزيدەنتتىڭ اتتەستاتتاۋ تۋرالى جارلىعى وتە دۇرىس شەشىم بولدى. بىراق اتتەستاتتاۋ اياقتالعاندا ءبارى دە تاز قالپىنا كەلمەس ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەم دەگەندە ەكى ەسە قىسقارتىپ, قالعاندارىنىڭ ەڭبەكاقىلارىن ەكى ەسە ءوسىرۋ كەرەك جانە پاتەرلەرى جوقتاردىڭ ءبارىن دە مىندەتتى تۇردە قىزمەت پاتەرلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. سوندا عانا ولاردان پارا الما, ءتارتىپتى قاتاڭ قاداعالا دەپ تالاپ ەتۋگە بولادى جانە سوندا عانا ولار ناتيجەلى جۇمىس ىستەيتىن بولار ەدى. ال ءوزى دە پاتەردەن پاتەرگە كوشىپ, ءجۇيكەسىن جۇقارتىپ جۇرسە, ونداي ادامنان ءتارتىپ تالاپ ەتۋ – قاشپاعان قاشاردىڭ ۋىزىنان ءدام ەتۋمەن تەڭ.
ەندى ءوزىم باستان كەشكەن ءبىراز جايلارعا توقتالىپ وتەيىن. كوپ قاباتتى ۇيدە تۇراتىندىقتان, كورشىلەرىڭنىڭ تىنىش بولعانىن قالايسىڭ. بىردە, جاڭادان كوشىپ كەلگەن بىرەۋلەر تۇنگى ساعات ەكىدەن اسقانشا تارسىلداتىپ, ۇيقى بەرمەي, جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ باقتى. بىرنەشە ايتقان ەسكەرتۋگە قۇلاق اسپاعان سوڭ, امال جوق, پوليتسياعا حابارلاستىق. وبالدارى نە كەرەك, كوپ كەشىكپەي ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرى جەتىپ كەلدى. سويتسەك, جوندەۋ جۇرگىزىپ جاتقاندار 4-5 بالا ەكەن, جۇرتتىڭ دەم الۋلارى كەرەكتىگىمەن جۇمىسى جوق: «بىزگە ەرتەڭگە دەيىن ءبىتىرۋ كەرەك», دەيدى. قىسقاسى, كەلگەندەر الگىلەردى پوليتسيا بولىمىنە اپارۋ كەرەك دەپ شەشتى. ماعان ءسىز دە ءجۇرىڭىز دەدى. جەتى تۇندە مەن قايدا بارماقپىن, كەرەك بولسا ارىزدى وسى جەردەن-اق جازىپ بەرەيىن دەگەنىمە قۇلاق اسار ەمەس. ءوزىمىز قايتادان اكەلىپ تاستايمىز, انا جەرگە بارعان سوڭ ءسىزدىڭ قول قويۋىڭىز كەرەك دەپ ءتىپتى جالىنعانداي بولدى. امال جوق, تارتىپتەرى سونداي بولعانى عوي, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى الداماس, ايتقاندارىندا تۇرىپ, قايتادان الىپ كەلەتىن شىعار دەپ ءۇي-ءىشىنىڭ قارسى بولعانىنا قاراماي ماشينەلەرىنە مىنۋگە تۋرا كەلدى.
ءسويتىپ, تۇنگى ۇشكە تاياعاندا استانانىڭ الماتى اۋداندىق پوليتسيا بولىمىنە كەلدىك. قىزمەتكەرلەر ءبىر-بىرىنە سوعىلىپ تولىپ ءجۇر, 15-20 ادام بار شىعار. بىراق ءبىزدى قابىلداپ الاتىن ادام تابىلماي, اكەلگەندەر كىمگە تاپسىرۋدى ءبىلمەي ەرسىلى-قارسىلى ءبىراز سەندەلتتى. اقىرى ءبىر كاپيتان مەنەن, تاعى ءبىر اعا لەيتەنانت انالاردان بولەك جاۋاپ الا باستادى. بىراق كاپيتان دا مەنى قايدا اپارۋعا بىلمەي: «تۇك بىلمەيدى, ءسىزدى نەگە اكەلگەن؟», دەپ ەكى ءسوزىنىڭ بىرىندە اكەلگەندەردى بوقتاپ, بۇرقىلداپ ءجۇر. مەنى ەنگىزەتىن بولمە دە تابىلمادى: ءبىر ەسىك جابىق, ەكىنشىسىندە جارىق جوق, ۇشىنشىسىندە بىرەۋ ۇيىقتاپ جاتىر. بار تاپقانى تەرەزەنىڭ جاقتاۋىنا تۇرعىزىپ, ارىز جانە تۇسىنىك جازعىزىپ الدى. ەندى مەنى جەتكىزىپ تاستاي ما دەسەم, سىزگە بۇل جەر تاكسي مە دەپ كۇلەدى. اكەلىپ تاستايمىز دەگەن سوڭ تاكسيگە اقشا دا الماپ ەدىم دەسەم, «ول ءسىزدىڭ پروبلەماڭىز عوي, اعاسى», دەپ ىرجىڭ-ىرجىڭ ەتەدى. ال ماعان ولەردەگى ءسوزىن ايتىپ, جالىنىپ الىپ كەلگەن پوليتسيا قىزمەتكەرى باسقا شاقىرۋعا كەتىپ قالىپتى.
وسى ۇساق نارسە عوي, بىراق سونىڭ وزىندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپسىزدىعى, ادام تاعدىرىن ويىنشىق كورەتىندىگى ءبىلىنىپ تۇر. تۇنگى ۇشتە اجەپتاۋىر جەرگە جاياۋ بارامىن دەپ ادامنىڭ ءبىردەڭەگە ۇرىنىپ قالۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ولار قاپەرىنە دە الىپ تۇرعان جوق.
ايتپاقشى… ايتەۋىر كەلدىم عوي, ەندى تىم بولماسا جازعان ارىزىمنىڭ تىركەلگەن ءنومىرىن بىلە كەتەيىن, ارتىنان سول بويىنشا سۇراۋ سالىپ, قانداي شارا قولداندىڭىزدار دەپ سۇرارمىن دەگەن ويمەن قايتادان كىرىپ, ءنومىرىن سۇراماق بولسام… تىركەۋگە ءتيىستى قىزمەتكەر تۇعجىڭداپ كوپ اينالدى. 40 ءمينوت تۇرعان سوڭ, وي, اينالايىن, كومپيۋتەردەن ارىزدىڭ تىركەلگەن ءنومىرىن ايتۋ قيىن بولدى ما دەسەم, جالعىز ءسىزدىڭ ارىزىڭىز ەمەس قوي, مۇندا تىركەلمەگەندەر تولىپ جاتىر, دەپ دىكەڭ-ءدىكەڭ ەتەدى. قىسقاسى, ءنومىردى توسسام, تاڭ اتقانشا تۇراتىن بولعاندىقتان, كەتىپ قالدىم.
سول بولىمدە ءبىر ساعاتقا جۋىق بولعان ۋاقىتتىڭ ىشىندە پوليتسيا قىزمەتكەرىنە لايىقتى ەشقانداي ءتارتىپ, ەشقانداي مادەنيەت كورە المادىم. ءبارىنىڭ اۋزىنان شىعاتىن ءسوز – كوشەدەگى ەڭ ناقۇرىس, ەڭ بۇرالقى توبىردىڭ سوزدەرى. ۇستاپ اكەلگەندەرمەن بوقتاسا ءسويلەسىپ, تاجىكەلەسىپ, سالعىلاسىپ ۇرسىسىپ جاتقان ادامدار. ۇكىمەتتىڭ وكىلدەرى وسىنداي بولعان سوڭ ونى ەشكىم سىيلامايدى دا عوي دەپ جاعامدى ۇستاعانداي بولدىم. وسىنداي مىسالداردى ونداپ ەمەس, ءجۇزدەپ كەلتىرۋگە بولادى. وسىنىڭ ءبارى پوليتسيانىڭ ءوز اراسىندا قاتاڭ ءتارتىپتىڭ بولماعاندىعىنان.
پوليتسياعا ءىسىڭ ءتۇسسە, اقىرى وسىلاي قولدى ءبىر-اق سىلتەپ كەتىپ قالۋ كەرەكتىگىن قازىر جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. بىردە ساپاردان كەلسەك, ۇيىمىزگە ۇرى ءتۇسىپتى. ءبىراز دۇنيەمىزدى شاشىپ, كەرەگىن الىپ كەتىپتى. دەرەۋ پوليتسيا شاقىردىق. يت جەتەكتەگەنى بار, جازاتىنى-سىزاتىنى, قىزى- ۇلى بار, بەس-التاۋى ساۋ ەتتى. ءجون. ەندى ىسكە كىرىسەتىن شىعار دەسەك… ءوزدەرىمەن وزدەرى, ويناپ-ك ۇلىپ, ءازىلدەسىپ, قالجىڭداسىپ كەلىپ, اقىرى ماعان ايتقانى: «اعاي, ەشقانداي شاعىمىم جوق دەپ قولحات جازىپ بەرىپ, ارىزىڭىزدى قايتىپ العانىڭىز ءجون بولادى», دەپ قاراپ تۇر. ولارىڭ نە دەسەم, قازىر ءبىز ءيتتى كىرگىزەمىز, كورىپ تۇرسىز عوي, اياعى لاس, ول ءۇيىڭىزدىڭ بارلىق جەرىن يىسكەلەيدى, بارلىق تۇكپىردى ارالايدى, بارلىعىن بىلعايدى. ءبىراق ودان ءبارىبىر ەشقانداي ءناتيجە دە بولمايدى دەگەن اقىل ايتتى. ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ, مىنالاردان ەشتەڭە شىقپاسىن ءبىلىپ, ايتقاندارىن ىستەپ قۇتىلدىق.
ارينە, بارىنە توپىراق شاشۋعا بولمايدى, وسى ماماندىقتى بالا جاسىنان قالاپ, ادامدارعا ءبىر پايدامدى تيگىزسەم ەكەن, ەلدە ءتارتىپ ورناتىپ, قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاۋعا ۇلەسىمدى قوسسام ەكەن دەيتىن ارى بار, ۇياتى بار, ىسكەرلىگى دە كەرەمەت جىگىتتەر دە بولادى. بىراق سوندايلاردىڭ ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋىنە دە وسىنداي سەڭدەي سوعىلىسقان پايداسىز توبىر ەرىك بەرمەيدى عوي. سوندىقتان دا ولاردى بارىنشا قىسقارتۋ كەرەك. ءايتپەسە, كوپتەگەن پوليتسەيلەر مىندەتىن ورىنداۋمەن ەمەس, مىندەتىن پايدالانىپ بايلىق جىيۋمەن اۋەستەنىپ كەتكەن. اتتەستاتتاۋ وسىندايلاردى تىيۋعا ۇلەس قوسسا, ۇلكەن ولجا بولار ەدى.
جاقسىباي سامرات.
تارتىپكە سالسا, تايساقتار ەدى
