15 ناۋرىز، 2012

تەلەفونداعى تەرروريزم

213 رەت كورسەتىلدى

تەلەفونداعى تەرروريزم

بەيسەنبى، 15 ناۋرىز 2012 7:05

جالعان حابار بەرۋ جارعا جىعادى

ويناقتاعان وت باسار دەپ بەكەر ايتىلماعان عوي. ءاسى­رەسە ويىننان ءورت شىعادى دەگەن سوزدە كوپ ءمان جاتسا كەرەك. بۇل ورايدا جالعاندىققا سالىنعان جاتىپ اتار­لار­دىڭ ارەكەتى جان جۇدەتىپ وتىر. ماسەلەن، پالەن جەرگە جا­ر­ىلعىش زات قويىلدى، تەرروريستىك اكت جاسالعالى جاتىر دەپ بەيبىت حالىقتىڭ ۇرەيىن الۋ، مەملەكەتكە وراسان زور شىعىن كەلتىرۋ ۇيرەنشىكتى ادەتكە اينالىپ بارا جاتقانداي. ال مۇنداي ارەكەتتەردىڭ ءبارى زاڭ بويىنشا قىلمىس بولىپ تابىلادى. قىلمىس بولىپ تىركەلگەن سوڭ ول اشىلىپ جانە كىنالى ادامدار تابىلىپ، جاۋاپقا تارتىلۋى ءتيىس.

 

بەيسەنبى، 15 ناۋرىز 2012 7:05

جالعان حابار بەرۋ جارعا جىعادى

ويناقتاعان وت باسار دەپ بەكەر ايتىلماعان عوي. ءاسى­رەسە ويىننان ءورت شىعادى دەگەن سوزدە كوپ ءمان جاتسا كەرەك. بۇل ورايدا جالعاندىققا سالىنعان جاتىپ اتار­لار­دىڭ ارەكەتى جان جۇدەتىپ وتىر. ماسەلەن، پالەن جەرگە جا­ر­ىلعىش زات قويىلدى، تەرروريستىك اكت جاسالعالى جاتىر دەپ بەيبىت حالىقتىڭ ۇرەيىن الۋ، مەملەكەتكە وراسان زور شىعىن كەلتىرۋ ۇيرەنشىكتى ادەتكە اينالىپ بارا جاتقانداي. ال مۇنداي ارەكەتتەردىڭ ءبارى زاڭ بويىنشا قىلمىس بولىپ تابىلادى. قىلمىس بولىپ تىركەلگەن سوڭ ول اشىلىپ جانە كىنالى ادامدار تابىلىپ، جاۋاپقا تارتىلۋى ءتيىس.

الايدا ءىس جۇزىندە بۇل ماسە­لە قالاي، قانداي دەڭگەيدە ءجۇر­­گىزىلىپ جاتىر دەگەن ساۋال تۋىندايدى. سوندىقتان دا جالعان تەرروريزمگە قارسى كۇرەستى كۇ­­شەي­تۋ بۇگىندە وزەكتى ماسەلە، دەيدى باس پروكۋراتۋرانىڭ انى­ق­تاۋ جانە تەرگەۋ زاڭدىلىعىن قاداعالاۋ دەپارتامەنتى باستى­عىنىڭ ورىنباسارى ساپاربەك نۇرپەيىسوۆ. ويتكەنى، وتكەن جىلى ستاتيستيكالىق ەسەپ بويىنشا قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىندا 242 جالعان تەرروريزم تۋرالى حابارلاۋ تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 123 دەرەك قىلمىس رەتىن­دە تىركەلگەن، سوندا 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل قىلمىس ءتۇرى 167 پايىزعا وسكەن كورىنەدى.

اسىرەسە، الماتى، استانا قا­لالارىندا، اقتوبە جانە ءوڭتۇس­تىك قازاقستان وبلىستارىندا، سول­تۇستىك قازاقستان، باتىس قا­زاقستان مەن قاراعاندى وبلىستارىندا قىلمىس سانى كوبىرەك تىركەلگەن. بىراق ءىستىڭ كوپشىلىگى ايىپتالۋشى رەتىندە جاۋاپقا تارتۋعا جاتاتىن ادامنىڭ انىق­تالماۋىنا بايلانىستى اشىلماي قالعان. 2011 جىلى 1 ءساۋىر­دە الماتى قالاسى بوستاندىق اۋداندىق ءىىب-گە «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنا جارىلعىش زات قويىلعانى تۋرالى حابارلانعان. ارناۋلى قىزمەتتىڭ ىزدەۋ وپەراتسياسى جۇرگىزىلگەنمەن، جارىل­عىش زات تابىلمادى. سودان زارداپ شەككەندەر انىقتالماۋىنا بايلانىستى قىلمىس قۇرامى جوق دەگەن سىلتاۋمەن قىلمىس­تىق ءىس قوزعاۋدان باس تارتىلعان. بىراق زاڭ بويىنشا قىلمىستىڭ ورىن العانى بەلگىلى عوي. سون­دىقتان اۋداندىق پروكۋراتۋرا اتالعان زاڭسىز شەشىمدى بۇزىپ، قايتا قىلمىستىق ءىس قوزعادى.

وسىنداي بىرقاتار قىلمىس­تىق ىستەردى زەردەلەي وتىرساق، 5 قىلمىستى پسيحيكاسى بۇزىلعان تۇلعالار جاساعان ەكەن جانە ايىپتىلارعا مەديتسينالىق ءماج­بۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ ءۇشىن ءىستى سوتقا جىبەرۋ تۋرالى قاۋلى شىعارىلعان. 2011 جىلعى 5 قازاندا كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى س.سادىقوۆ (ديسپانسەر­لىك ەسەپتە – پارانويدتىق شيزوفرەنيا) حالىق بانكتىڭ في­ليا­لىنا بومبا قويىلعان دەپ حا­بارلاعان. سوڭىنان تۇسىندە بانك­تىڭ قيراعانىن كورگەن سوڭ الدىن الا ەسكەرتۋ جاساعانىم عوي دەپ جاۋاپ بەرگەن. نەگىزىنەن قك 242-بابىنا جاتاتىن جالعان تەرروريزم دەگەن ايىپ كىشىگىرىم اۋىرلىقتاعى قىلمىس ساناتىنا جاتاتىندىقتان، وعان كوبىنەسە جەڭىل تۇردەگى جازالار تاعايىن­دالعان.

12 مەن 17 جاس ارالىعىنداعى وقۋشى جانە ستۋدەنت جاستار 10 رەت جالعان حابارلاۋدى ساباق­تىڭ ءوتۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن بۇ­زاقىلىق نيەتپەن جاساعان. وقۋ­شى جاستار نەلىكتەن مۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىق ارەكەتتەرگە باردى دەسەك، الدىمەن جاستار اراسىن­داعى پروفيلاكتيكالىق جۇمىس­تاردىڭ تيىمسىزدىگى، جەرگىلىكتى اتقارۋ جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا ناقتى باعدارلاما­نىڭ جوقتىعى، وقۋ ورىندارى مەن شارۋاشىلىق سۋبەكتىلە­رىن­دە قۇ­قىقتىق ءتۇسىندىرۋ جۇرگى­زىل­مە­گە­نى، تەرروريزم اكتىسى تۋرالى كو­رى­نەۋ جالعان حابارلاۋ قىل­مىس­تىق جاۋ­اپتىلىققا سوقتىرا­تى­نىن بىلمەۋلەرى سالدارىن تي­گىزگەن.

ال جاسوسپىرىمدەرگە قىلمىس­تى جاساۋعا كوبىنە ءوزىنىڭ باتىل­دىعىن قۇرداستارىنىڭ اراسىندا دالەلدەۋگە بارۋى، ساباققا قا­تىس­پاۋى نەمەسە ساباققا دايىن­دى­­عى جوقتىعى جانە كەك الۋ سە­كىل­دى سىلتاۋلار سەبەپ بولعان. ءما­سەلەن، ىستەردى سارالاساق، 2009 جىلى قىلمىستىق جاۋاپ­تى­­لىق­قا تارتىلعانداردىڭ 34-ءىنىڭ 10-ى، 2010 جىلى 22-ءنىڭ 3-ەۋى جاس­وسپىرىمدەر بولعان، ولاردىڭ 3-ەۋى رەسەيلىك تە، قالعاندارى قا­زاقستان ازاماتتارى.

ءسويتىپ، تەرروريزم اكتىسى تۋرالى كورىنەۋ جالعان حابارلاۋ قىلمىسى بويىنشا جازا تاعاي­ىنداۋ ءۇردىسى كورسەتكەندەي، بار­لىق جاعدايلاردا دا باس بوس­تاندىعىنان ايىرماۋ جازاسى قولدانىلعان. اتالعان ساناتتا قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت ۇكىم شىعارار الدىندا جاسالعان قىلمىستىڭ ونشا اۋىر ەمەس­تىگىن، ماتەريالدىق شىعىندار­دىڭ وتەلگەندىگى، سوتتالۋشىنىڭ بۇرىن سوتتى بولماعاندىعى، كىناسىن تولىق مويىنداۋى جانە باسقا دا جەڭىلدەتەتىن ءمان-جايلاردى نازارعا العان. ال بۇل كورسەتىلگەن شەشىمدەردى قابىل­داۋعا قك-ءتىڭ 53-بابىنىڭ 5-ءبو­لىگىنىڭ تالاپتارى، ياعني ەگەر وسى كودەكستىڭ ەرەكشە ءبولىمىنىڭ ادامدى كىنالى دەپ تانۋعا نەگىز بولعان بابىنىڭ ءبىرىنشى ءبولى­گىنىڭ «د» تارماعىندا كوزدەلگەن جەڭىلدەتەتىن ءمان-جايلار كەزدەس­كەندە كىشىگىرىم جانە ورتاشا اۋىرلىقتاعى قىلمىستار ءۇشىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تا­عا­يىندالمايتىندىعى ەسكەرىلگەن.

بۇگىنگى كۇنى تەرروريزم اكتىسى تۋرالى كورىنەۋ جالعان حابارلاۋ بويىنشا قىلمىستار قك-ءتىڭ 10-بابىنىڭ 2-بولىگى بويىنشا ونشا اۋىر ەمەس قىلمىستاردىڭ قاتارىنا جاتقىزىلىپ، اتالعان كودەكستىڭ 242-بابىندا 2 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قارالعان. سونىمەن قا­تار، قك-ءتىڭ 67-بابىنىڭ 1-بولىگى جانە جوعارعى سوتتىڭ «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى قك-ءنىڭ 67-با­­­بىن قولدانۋدىڭ سوت ءتا­جى­ريبەسى تۋرالى» نورماتيۆتىك قاۋ­لىسىنىڭ 3-تارماعىنىڭ تالاپتارىن قولدانعان جاعدايدا قىل­مىستىق جاۋاپتىلىقتان بوسا­­تى­لۋ­عا جاتادى. سوندىقتان، قارا­لىپ وتىرعان ساناتتاعى قىلمىس­تىق ىستەر بويىنشا سوتتار تا­عايىنداعان جازالار قك-ءتىڭ 52-بابىنداعى جالپى نەگىزدەرگە قايشى كەلمەيدى.

2011 جىلى پروكۋراتۋرا جانە ىشكى ىستەر ورگاندارى مەملەكەت پايداسىنا 1 140 540 تەڭگە ءون­­دىرۋ ءۇشىن سوت­­قا 8 تالاپ-ارىز جولدا­عان. قازىر 6 تالاپ-ارىز قىل­­­­­مىستىق ءىس شەڭ­­­بەرىندە جانە 1 ءىس ازامات­تىق تۇرعىدا قارال­عان، 1 ازامات­تىق ءىس سوت ءون­دى­رى­سىن­دە جاتىر. مى­سالى، پروكۋ­رور­دىڭ تالاپ ارىزى تاراز قا­لا­لىق سوتى­نىڭ شەشى­مى­مەن 2011 جىلعى 15 ءساۋ­ىر­دە قا­نا­­عات­تان­دى­رىلىپ، كا­مە­لەتتىك جا­س­قا تول­ماعان پ. كراۆ­تسوۆتان (ونىڭ اتا-اناسىنان) №31 ورتا مەكتەپتە لاڭكەس­تىك جاسالماق دەگەن جال­عان حابارلاۋى ءۇشىن وبلىستىق ءىىد، ۇقكد، تجد-ءنىڭ پايداسىنا 59 542 تەڭگە وندىرىلگەن.

تالداۋ بارىسىندا قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى قىزمەتتەگى ورگاندارعا، جەرگىلىكتى پروكۋ­رور­لارعا جالعان تەرروريزممەن كۇرەسۋدە جۇمىستى جاندان­دى­رۋ­عا، جەدەل-تەرگەۋ ساپاسىن ارتتى­رۋعا باعىتتالعان باس پروكۋر­ور­دىڭ نۇسقاۋى جولداندى. سول سياقتى قك-ءتىڭ 242-باپ سانكتسياسىن كۇشەيتۋگە، ياعني ول بويىنشا ايىپتالعانداردىڭ بوستان­دىعىن شەكتەۋدى 7 جىلعا، باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى 6 جىل­عا دەيىن ۇزارتۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى دايىندالىپ، پارلا­مەنت­تە قارالۋدا.

باس پروكۋرور، جالعان تەرروريزمنەن كەلتىرىلگەن بارلىق شى­عىنداردى كىنالى تۇلعالاردان مەم­لەكەت پايداسىنا ءوندىرۋ اي­ماقتىق پروكۋرورلار قىزمەتىن­دەگى باستى مىندەت ەكەنىن ايقىن­دادى. ­سوتقا جولداناتىن قىل­مىس­تىق ىستەر جانە كۇشىنە ەنگەن ۇكىمدەر بويىنشا ازاماتتىق تارتىپپەن مىندەتتى تۇردە تالاپ-ارىز ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار، كەلتىرىلگەن شىعىن­داردى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان كىنالىلەردەن ءوندىرۋ ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرۋ، ءجاسوسپى­رىمدەر مەن جاستار اراسىندا پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى كۇشەيتۋ، قىلمىس جاساۋدىڭ الدىن الۋ جانە حالىق اراسىندا قابىلدانعان سوت اكتىلەرىنە قا­تىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن اتقارۋ جۇكتەلدى. بۇعان قوسا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە وسى ساناتتاعى قىلمىستىق ىستەردىڭ اشىلۋىنا جانە الدىن الا تەرگەۋ بارىسىنىڭ ساپاسىن كوتە­رۋ­گە باعىتتالعان باس پروكۋ­رور­دىڭ اقپاراتتىق حاتى جولداندى. ال جوعارعى سوتقا ايىپتالۋشىلاردى جازالاۋ تاجىريبەسىنە شولۋ جاساۋ، كەلتىرىلگەن شى­عىن­داردى ءوندىرۋ جانە اشىق سوت ۇدەرىسىن ءجيى وتكىزۋ ۇسىنىلدى. جالپى قىلمىستىڭ جالعاندىعى بولمايدى، ەندەشە، جالعان تەر­روريزمنىڭ دە وراسان زيان كەلتى­رەتىنى ايدان انىق.

الەكساندر تاسبولاتوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

«شىڭىراۋ» شىڭعا شىقسىن

ونەر • بۇگىن، 00:18

تىڭ تاسىلدەردىڭ ءتيىمدى تۇسى كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 00:14

پاسپورت

رۋحانيات • كەشە

جەكە پەسا جازۋعا لايىق

رۋحانيات • كەشە

انا مەيىرىمى

قوعام • كەشە

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار