كوزلوۆ – ءابىلازوۆتىڭ قىلمىستىق بۇيرىعىن ورىنداۋشى
سەيسەنبى, 11 جەلتوقسان 2012 7:35
اقتاۋداعى سوت قىلمىسكەر ءابىلازوۆتىڭ شەت ەلدە جاسىرىنىپ ءجۇرىپ, قازاقستانعا قارسى تەرىس ارەكەتتەر جاساعانىن انىقتادى. بۇل الاياق قازاقستاندىقتاردان ۇرلاعان اقشاعا ەلدەگى جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋدى كوزدەدى. ول قاراپايىم جۇمىسشىلاردى پايدالانىپ, ايداپ سالىپ, ارانداتتى. ال ونىڭ وسى ارام ويلارىن ورىنداۋعا كوزلوۆ جانە «العانىڭ» باسقا دا مۇشەلەرى كومەكتەستى.
سەيسەنبى, 11 جەلتوقسان 2012 7:35
اقتاۋداعى سوت قىلمىسكەر ءابىلازوۆتىڭ شەت ەلدە جاسىرىنىپ ءجۇرىپ, قازاقستانعا قارسى تەرىس ارەكەتتەر جاساعانىن انىقتادى. بۇل الاياق قازاقستاندىقتاردان ۇرلاعان اقشاعا ەلدەگى جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋدى كوزدەدى. ول قاراپايىم جۇمىسشىلاردى پايدالانىپ, ايداپ سالىپ, ارانداتتى. ال ونىڭ وسى ارام ويلارىن ورىنداۋعا كوزلوۆ جانە «العانىڭ» باسقا دا مۇشەلەرى كومەكتەستى.
ءيا, بىرنەشە ميللياردتاعان دوللاردى قالتاسىنا باسىپ ەلدەن قاشقان ءابىلازوۆ پەن ول قۇرعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپقا باسشىلىق ەتكەن كوزلوۆ بولماعاندا جاڭاوزەندە ورىن العان قايعىلى وقيعا دا بولماس پا ەدى. بىراق ايداhاردىڭ ءبىر باسىن كەسسەڭ, ەكىنشى باس ءوسىپ شىعادى دەگەندەي, كىم بىلەدى, قازىرگى كۇنى اقشاعا ساتىلاتىندار از بولماي تۇر عوي. التىن كورسە پەرىشتە دە جولدان تايادى دەگەندەي, ەلىمىزدەگى سىبايلاسقان جەمقورلاردىڭ اقشاعا وڭەشتەرى كەپتەلسە دە, كومەيلەرىنە تىققىشتاي بەرەتىنى وسىدان-اۋ. كوزلوۆتىڭ دا ەلدەگى سىبايلاسقان جەمقورلاردىڭ كوپتىگىنە سەنىپ, اقشا كۇشىمەن ءبارىن ارانداتۋعا بولادى دەپ قورىقپاي, ەركىنسي ارەكەت ەتكەنى وسىدان.
سوندىقتان دا ول جاۋاپقا تارتىلىپ, سوتتالدى. ءويتكەنى, ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتى نەمەسە سىبايلاسقان قىلمىستىق ۇيىمدى قۇرۋ قانداي دا ءبىر قىلمىستىق ارەكەتتىڭ جوسپارلانعانىنا نەمەسە جاسالعانىنا قاراماستان قىلمىستىڭ اياقتالعان ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. دەمەك, كوزلوۆتىڭ ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتى قۇرۋىنىڭ ءوزى-اق, ونىڭ سول توپتان, سولاردىڭ سورتىنان ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. وسى ءىس-ارەكەتىنىڭ سالدارىنان بىرنەشە جازىقسىز جانداردىڭ قانى توگىلدى. سويتە تۇرا ول قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ابدەن سارالانعان تەكسەرىسىمەن موينىنا قويىلعان كىنادەن جالتارىپ, ەل ءىشىن ءبۇلدىرىپ, بيلىككە قارسى ارانداتقانىن جاسىرىپ, جازادان وپ-وڭاي قۇتىلعىسى كەلەدى. زاڭ الدىندا ادامداردىڭ ءبارى تەڭ, اركىم قولىمەن جاساعانىن موينىمەن كوتەرۋى ءتيىس. ونى جانە ونىڭ سىبايلاستارىن سوتتاعان سوتتىڭ ارەكەتى ءادىل. مۇنى كوپتەگەن كۋالەردىڭ ءوزى راستاپ وتىر.
ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ مۇشەلەرىنىڭ جاڭاوزەنگە بارعان ساپارىن كوزلوۆتىڭ ءوزى قارجىلاندىرعان. «حالىق مايدانىنىڭ» وكىلى ارقىلى ولاردى كۇتىپ الۋ, ورنالاستىرۋ, ەرەۋىلدەۋشى مۇنايشىلارمەن كەزدەستىرۋ شارالارىن ۇيىمداستىرىپ, تىكەلەي قاداعالاپ وتىرعان. ول وسى توپ مۇشەلەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن قولداپ, ايتسە دە وعان كوڭىلى تولماعانداي جوسپارلانعان 50 مىڭ ادامعا جۋىق نارازى كوپشىلىكتى قالالاردىڭ كوشەلەرىنە شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن شىنايى فاكتورلار قازاقستاندا جوق ەكەنىنە قىنجىلىپ, ناقتى ىسپەن اينالىساتىن ادامدار كەرەكتىگىن ايتقان. سونىمەن قاتار, ول ەلدەگى جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋ ماقساتىندا حالىقتىڭ ۇرەيىن ۇشىرعان اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگى عيماراتى ماڭىنداعى جارىلىس پەن وبلىس پروكۋراتۋرا عيماراتى جانىنداعى ءوزىن-ءوزى جارعان «دجۋند ال-حاليفات» («حاليفات ساربازدارى») حالىقارالىق لاڭكەستىك توپ مۇشەلەرىنىڭ ارەكەتتەرىن مىسال رەتىندە كەلتىرىپ, بوس سوزدەن ناقتى ءىس-ارەكەتكە كوشۋدى ۇگىتتەگەن.
سونىمەن كوپتەگەن جايتتەردىڭ ءبارى كوزلوۆتىڭ باسشىلىعىمەن جۇرگىزىلگەنى راستالدى. ويتكەنى, اميروۆانىڭ جۇمىس ورنىن ءتىنتۋ بارىسىندا, ول ءوزى كوزلوۆتان العاندىعىن ايتقانداي, ودان «گولوس رەسپۋبليكي» گازەتى, «قاسيەتتى ماڭعىستاۋ ەلىنىڭ كۇرەسكەرلەرى» اتتى ۇنپاراقتارى, وعان بىرنەشە دانا «كوتەر باسىڭدى, قازاق!» دەگەن تاقىرىپتاعى ۇنپاراقتار, بەس بەتتەن تۇراتىن «گراموتنايا ورگانيزاتسيا پروتەستوۆ» بروشيۋراسى تابىلىپ, ايعاق زات ەسەبىندە ىسكە تىركەلگەن.
ال بۇل ۇنپاراقتاردا نە جازىلعان دەيسىز عوي. وندا جاقسى ءسوز جازىلماعانى بەلگىلى. سوت-پسيحولوگيالىق جانە فيلولوگيالىق كەشەندى ساراپتاما قورىتىندىسى بويىنشا, كوزلوۆتىڭ ەرەۋىلدەگى مۇنايشىلارعا تاراتتىرعان «قاسيەتتى ماڭعىستاۋ ەلىنىڭ كۇرەسكەرلەرى», «كوتەر باسىڭدى, قازاق!» اتتى ۇنپاراقتارىنىڭ ماتىنىندە ەلدەگى قالىپتاسقان جالپى باعىتتاعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي احۋالعا, پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتىنە, بۇتىندەي بيلىككە قاتىستى وقىرماننىڭ كەلەڭسىز پىكىرىن قالىپتاستىرۋ ويى ءورىلىپتى. وعان قوسا, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەل بيلىگىن اۋىستىرۋ ماقساتىنا بەلسەندى قاتىسۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ارازدىقتى جانە الاۋىزدىقتى قوزدىرۋ بەلگىلەرى ءماتىننىڭ تۇتاس ماعىناسىنان اڭعارىلادى.
بۇل ۇنپاراقتاردىڭ, شامامەن, 2000 داناسىن جاڭاوزەن قالاسىنداعى مۇنايشىلارعا جولداعانىن كوزلوۆتىڭ ءوزى دە جاسىرمايدى. دەگەنمەن, ونى اقپارات رەتىندە جىبەرگەنىن, باسقا ويى بولماعانىن ايتادى. ونىڭ مۇنداي وتىرىگىنە سەنۋ مۇلدە قيىن. ويتكەنى, الگى جاسالعان ساراپتامادان انىقتالعانداي, «ك+» تەلەارناسىنىڭ, «ستان-تۆ», «رەسپۋبليكا» ينتەرنەت-پورتالدارىنىڭ, «ۆزگلياد», «گولوس رەسپۋبليكي» گازەتتەرىنىڭ, تىركەلمەگەن «العا» پارتياسىنىڭ جانە «حالىق مايدانى» قوعامدىق قوزعالىسىنىڭ ساياسي ماقساتتارى ءبىر, ءبىر ۇلەستە ەكەندىگى جانە ەڭ باستىسى ولاردىڭ ءابىلازوۆتىڭ باقىلاۋىندا ەكەندىگى انىقتالىپ وتىر.
جوعارىدا اتالعان ۇنپاراقتاردىڭ قاۋىپتىلىگى ادامداردى تەرىس ويلارعا جەتەلەيتىندىگى. وقىرمانداردىڭ ءار تەكتىلىگى, ولاردىڭ مادەنيەت دەڭگەيى, جالپى ءبىلىم دەڭگەيى, ومىرگە كوزقاراسى ەرەۋىلشىلەردىڭ تالاپتارى تۋرالى اقپاراتتىق-فۋنكتسيونالدىق ناتيجەگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, كومپانيا باسشىلارىنا, بيلىككە, ءتىپتى ەرەۋىلگە قاتىسپاعان جۇمىسشىلارعا, زاۋىتتى اشقان قىتايلارعا قاتىستى پىكىردىڭ قالىپتاسۋىنا سوقتىراتىن ديسفۋنكتسيونالدىق ناتيجەگە الىپ كەلەدى. ويتكەنى, بەلگىلى ءبىر ادامداردىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ, سونداي-اق ولاردىڭ تاراپتارى مەن ونىڭ جەكەلەگەن وكىلدەرىنىڭ كەلەڭسىز ستەرەوتيپىن ماقساتتى تۇردە قالىپتاستىرۋ جانە ەڭبەك داۋىن ساياسي ارناعا بۇرۋ, سونداي-اق وسىعان بايلانىستى ناقتى ءىس-شارالاردى ءارى قاراي ىسكە اسىرۋ – ول الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى قوزدىرۋعا ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى.
سونىمەن ساياساتتانۋشى-ساراپشى, ساراپشى-پسيحولوگ, ساراپشى-فيلولوگ, لينگۆو-ساراپتاماشىلاردىڭ تىكەلەي وزدەرى قاتىسقان كەشەندى سوت-ساراپتاما قورىتىندىسىندا ناقتى اقيقات اشىلىپ وتىر. ماسەلەن, ساياساتتانۋشى-ساراپشى زەرتتەۋگە بەرىلگەن نىسانداردى تەكسەرۋ بارىسىندا تىركەلمەگەن «العا» پارتياسىنىڭ جەتەكشىسى كوزلوۆتىڭ مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرۋ تۋرالى الدىن الا جوسپارلارى بولعانىن ايتادى. بۇل ءىس-شارالاردى ولار ءوز مۇددەلەرىنە پايدالانۋ ءۇشىن جاساعان كورىنەدى. تەلەفون ارقىلى سويلەسۋلەر, ەلەكتروندىق حات الماسۋ ماتىندەرى, اۋديوجازبالار جانە باسقا دا ماتەريالدار الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى تۋدىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار بولعان. ال الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى تۋدىرۋ, جۇرتتىڭ ءبارى بىلەتىندەي, بيلىكتى قۇلاتۋدىڭ ءبىر بولىگى بولىپ سانالادى. ەندەشە, كوزلوۆقا جالتاراتىن جول قالمادى.
ول قولىمەن ىستەگەنىن موينىمەن كوتەرۋى ءتيىس. مۇنداي ارانداتۋشىلىقتان ءابىلازوۆتىڭ دا تاسادا قالماعانى انىق. ول «ءوزىمىزدىڭ بيلىك ورگاندارىن قايتا سايلاۋىمىز كەرەك», «كوتەر باسىڭدى, قازاق!», «قورقىنىشتى جەڭىپ, ارەكەت ەتۋگە كىرىسۋ كەرەك» ماقالالارىندا اشىق تۇردە بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الۋعا, كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى كۇشپەن وزگەرتۋگە, ءسويتىپ, ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن بۇزۋعا باعىتتالعان سوزدەردى كەلتىرەدى. مۇنداعى نەگىزگى ءتۇيىن: ءابىلازوۆ مەملەكەتتىك بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الىپ, قىرعىزستانداعى «ءتۇرلى-ءتۇستى» رەۆوليۋتسيانى قايتالاۋعا ۇندەيدى.
ال وسىنداي نيەتى تەرىس ادامنان قايتىپ قايىر كۇتە الاسىز؟ ول جوعارىداعى ويىن ناقتى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «العا» حالىقتىق پارتياسىنىڭ ايماقتىق بولىمشەلەرى جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن سكايپ-كونفەرەنتسيادا تەزدەتىپ قالىڭ جۇرتتى ءبىر جەرگە توپتاستىرۋ ارقىلى 2011 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن مەملەكەتتىك بيلىكتى قۇلاتۋعا نۇسقاۋ بەرەدى. بۇل سوزدەردىڭ ءبارى اتالعان كونفەرەنتسيا جازبالارىندا ساقتالىپ تۇر. سوندا كوزلوۆتىڭ ءابىلازوۆتىڭ بۇل تاپسىرماسىن ورىنداۋعا دايار ەكەنىن سەندىرە سويلەگەن سوزدەرى دە جازىلىپتى.
اقىر اياعىندا ءابىلازوۆ-كوزلوۆتىڭ بارلىق قىلمىستىق ارەكەتتەرى اشكەرەلەنىپ, دالەلدەندى. قاشقىن ءابىلازوۆ ىزدەستىرىلۋدە, ال كوزلوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 235-بابىنىڭ 1-بولىگىندە, 164-بابىنىڭ 3-بولىگىندە, 170-بابىنىڭ 2-بولىگىندە كوزدەلگەن قىلمىستىق ارەكەتتەردى جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, سوتتىڭ ۇكىمىمەن 7 جىل 6 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ تىندى.
