دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 16 ناۋرىز 2012 7:04
پرەزيدەنتتىك ورىن – بىرەۋ, ۇمىتكەرلەر – 280
الداعى مامىردا مىسىردا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ونىڭ ۇلكەن ساياسي بەلسەندىلىك جاعدايىندا وتەتىن ءتۇرى بار. ناۋقاننىڭ العاشقى كەزەڭىندە-اق بۇل كۇرەسكە قاتىسۋعا 280 ادام تىلەك ءبىلدىرىپتى.
جۇما, 16 ناۋرىز 2012 7:04
پرەزيدەنتتىك ورىن – بىرەۋ, ۇمىتكەرلەر – 280
الداعى مامىردا مىسىردا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ونىڭ ۇلكەن ساياسي بەلسەندىلىك جاعدايىندا وتەتىن ءتۇرى بار. ناۋقاننىڭ العاشقى كەزەڭىندە-اق بۇل كۇرەسكە قاتىسۋعا 280 ادام تىلەك ءبىلدىرىپتى.
ۇمىتكەرلەر تۋرالى اڭگىمەنى وسى سايلاۋعا قاتىسۋدان باس تارتقان ادامنان باستاعىمىز كەلىپ وتىر. ول – بەلگىلى قايراتكەر, حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ (ماگاتە) بۇرىنعى باسشىسى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى موحاممەد ءال-بارادەي. ءوتكەن جىلى اقپاندا پرەزيدەنت حوسني ءمۇباراك تاقتان قۇلاتىلىپ, الدا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى دەگەندە, العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنعان دا وسى ءال-بارادەي ەدى. جانە ەلدەگى جاعدايعا بەلسەنە قاتىستى.
ونىڭ پرەزيدەنتتىك ءۇشىن كۇرەستەن باس تارتۋىنىڭ ءوزى دە سول ساياسي بەلسەندىلىگىنىڭ كورىنىسى دەسە بولعانداي. پارلامەنتتىك سايلاۋدى باقىلاي وتىرىپ, ەلدە قالىپتاسقان جاعدايعا, اسكەري بيلىكتىڭ شەكتەن شىققان وزبىرلىعىنا نارازىلىق ءبىلدىرىپ, پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قاتىسپايتىنىن مالىمدەدى. «دەموكراتيالىق جاعدايدا وتپەيتىن سايلاۋعا قاتىسۋعا مەنىڭ ارىم شىدامايدى», – دەدى ول.
بۇل جەردە ونى تولىق قۇپتاي قويۋ دا قيىن. سول دەموكراتيا دا كۇرەسپەن كەلەدى. ءال-بارادەي سول پارلامەنتتىك سايلاۋ الدىندا جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداپ, سايلاۋدى سول بويىنشا وتكىزۋدى ۇسىنعان. باسقالار, ءاسكەري بيلىك الدىمەن پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزىپ, جاڭا كونستيتۋتسيانى جاڭا پارلامەنت ازىرلەسىن, دەدى. مۇندا دا قيسىن بار ەدى. ەلدىڭ نەگىزگى زاڭىن جاڭا زامان رۋحىمەن سايلانعان پارلامەنت ءازىرلەسە, ارتىق تا ەمەس.
قالاي دەگەندە دە, ءال-بارادەيدىڭ سايلاۋعا قاتىسپاۋى بيلىك ءۇشىن كۇرەستەگى تارتىستى ءبىرشاما باسەڭسىتتى دەۋگە بولادى. سويتسە دە, ءدال بۇگىنگىدەي رەۆوليۋتسيالىق كوڭىل كۇيى شارىقتاپ تۇرعان ەگيپەتتە بۇل سايلاۋدا كۇرەس قىزۋى جوعارى بولاتىنى كۇمانسىز. نەگىزگى كۇرەس اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى, ەلدىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولعان, اراب ءدۇنيەسىندە تانىمال قايراتكەر ءامىر مۇسا, بىلتىرعى رەۆوليۋتسييالىق الاساپىران كەزىندە قاڭتار-ناۋرىز ارالىعىندا ەل ۇكىمەتىن باسقارعان احمەت شافيك, سونداي-اق بۇدان ءبىراز بۇرىن «مۇسىلمان باۋىرلار» قوزعالىسىنىڭ ءبىر باسشىسى بولعان ءابدىل مونەيم ءابۋ ءال-فۋتۋح اراسىندا وتەدى دەگەن بولجام ايتىلادى.
ءامىر مۇساعا سيپاتتاما بەرۋ ارتىقتاۋ. ول بەلگىلى دارەجەدە مۇباراكپەن سىيىسپاعان قايراتكەر رەتىندە اتالادى. بۇل قازىر – جاقسى مىنەزدەمە. احمەت شافيك كەشەگى سىن ساعاتتا ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالادى. ونى اسكەري بيلىكتىڭ شەتتەتكەنى بەلگىلى. بۇل دا قازىرگى اسكەري بيلىككە نارازىلارعا ىقپال ەتەدى. سوڭعى پارلامەنتتىك سايلاۋدا يسلاميستەر, ونىڭ ىشىندە «مۇسىلمان باۋىرلار» قوزعالىسى ۇلكەن جەڭىسكە جەتتى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا دا ولار ءال-فۋتۋحقا ءبىراز داۋىس جيناپ بەرە الادى.
اراب دۇنيەسىندەگى جەتەكشى ەل – ەگيپەتتە بيلىك تىزگىنىن ۇستاۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ۇلكەن. ونىڭ ەلدىڭ ءوزى ءۇشىن عانا ەمەس, حالىقارالىق تا ماڭىزى بار. بۇرىنعى بيلىك تۇسىندا اقش بۇل ەلگە جىل سايىن جۇيەلى ءتۇردە قوماقتى كولەمدە قارجىلاي كومەك بەرىپ تۇردى. ولار بۇل ەلدەن الدا دا اجىراي قويماس. ءوز قولايىنا كەلەتىن قايراتكەرگە قولداۋ كورسەتەر. ونى قالاي جۇزەگە اسىرۋدى امەريكالىقتار جاقسى بىلەدى.
لۋكاشەنكونىڭ ءسوزى دە, ارەكەتى دە ارقاشان ءازىر
ەۋرووداق پەن بەلورۋسسيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس بارعان سايىن شيەلەنىسە تۇسەتىن ءتۇرى بار. ەو-نىڭ شەت ەلدەر ءىسى جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى جونىندەگى جوعارعى وكىلى كەترين ەشتوننىڭ كەڭسەسى بۇل ماسەلە 26 ناۋرىزدا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىندە تاعى دا تالقىلاناتىنىن حابارلادى.
باتىس ەلدەرىنىڭ, ولاردىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان ەۋرووداقتىڭ بەلورۋسسياعا كوزقاراسى قيعاش. وعان بەلگىلى دارەجەدە بەلارۋس باسشىسىنىڭ شارت-پۇرتتاۋ مىنەزى ءبىراز ۇلەس قوسقان. باتىستىڭ باسقاعا, اسىرەسە شىعىسقا اقىل ايتقىسى كەلىپ تۇرادى. ءبىزدەگىدەي بولىڭدار, ءبىزدىڭ ءتارتىبىمىزدى قابىلداڭدار دەيدى. ءار ەلدىڭ ءوز مەنتاليتەتى, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ادەت-ءداستۇرى بارلىعىن ەسكەرگىسى كەلمەيدى. بريۋسسەلدىڭ مۇنداي وركوكىرەكتىگىن كەيبىر ەلدەر, ولاردىڭ باسشىلارى تىڭدايدى دا قويادى, ال بەلورۋسسيا پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو تىڭداپ قويا سالماي, قاتقىل جاۋاپ قاتاتىنى بار.
بريۋسسەل مينسكىگە بۇل ەلدە ادام قۇقى بۇزىلادى, ديكتاتورلىق ءتارتىپ قالىپتاسقان دەگەن ايىپ تاعادى. بۇل, اسىرەسە, سايلاۋعا بايلانىستى كوپ ايتىلادى. پرەزيدەنت الەكساندر لۋكاشەنكو, باسقا جەرلەردەگىدەي, نە ايتسام دا, نە ىستەسەم دە ءوز ەركىم دەپ, ارتىق-اۋىس سىن ايتقانعا دا, ورىنسىز قارسىلىق شارالارىن وتكىزگەنگە دە كونبەيدى.
ءوز كەزەگىندە ەۋرووداق تا ءبىراز قادامعا باردى. سونىڭ ءبىرى – ادام قۇقىن بۇزۋعا بەلسەندى قاتىستى دەگەن بەلورۋسسيانىڭ ءبىراز ادامدارىن «قارا تىزىمگە» ەنگىزدى. ولارعا ەۋروپا ەلدەرىنە كىرۋگە تىيىم سالىنعان. جاقىنعا دەيىن ولاردىڭ سانى 210 بولسا, ەندى ولارعا 21 ادام قوسىلدى – 19 سوت, 2 كۇش قۇرىلىمىنىڭ ادامدارى. سونىمەن ءبىرگە, بەلورۋسسيانى ايىپتاعان پىكىر ناۋقانى ءجۇردى.
تاعى دا لۋكاشەنكو جاۋاپسىز قالمادى. ءوزىن «ديكتاتور» دەپ ايىپتاعان گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گيدو ۆەستەرۆەللەگە ونىڭ داستۇرگە قايشى نەكەدە ەكەنىن بەتكە باسىپ, «گەموسەكسۋاليست بولعاننان ديكتاتور بولعان جاقسىراق», دەپ جاۋاپ بەردى. پولشانىڭ ءوز ەلىنىڭ جەرىن باسىپ الۋ قارا نيەتى بارلىعىن ايتتى. ءوز ەلىنەن پولشانىڭ ەلشىسىن جانە ەۋرووداقتىڭ وكىلىن قۋىپ جىبەردى.
مۇنداي ارەكەتتەردەن كەيىن ەۋرووداق «قارا ءتىزىمىن» تاعى دا ۇزارتتى. وعان ەلدىڭ بيزنەسمەندەرى, لۋكاشەنكومەن جاقىن قاتىناستاعى ادامدار قوسىلدى.
مينسك بۇعان دا جاۋاپ بولاتىنىن ەسكەرتتى. باس پروكۋراتۋرانىڭ باسقارما باستىعى پاۆەل روديونوۆ شەت مەملەكەتتەردى بەلورۋسسياعا قارسى ەكونوميكالىق سانكتسيا قولدانۋعا شاقىرعان وپپوزيتسيونەرلەرگە قىلمىستىق جازا قولدانۋ مۇمكىندىگى بارلىعىن ايتىپ وتىر. شەت ەلدەر وپپوزيتسيونەرلەردىڭ شاقىرۋىنا قۇلاق اسار بولسا, بۇل بەلورۋسسياعا ەكونوميكالىق زيان تيگىزەدى. بۇل – قىلمىس دەگەن ءسوز. وسىعان بايلانىستى بۇل ەلدە دە ءتىزىم جاسالىپتى. وندا 108 ادام بار ەكەن. ولاردىڭ ەلدەن شىعۋىنا تىيىم سالىنباق.
ءسويتىپ, ەۋرووداقتىڭ وپپوزيتسياعا كومەك بەرۋ ارەكەتتەرى ولارعا زيان بولىپ ءتيۋى ابدەن مۇمكىن ەكەن. مۇنى ا.لۋكاشەنكونىڭ ءسوزىنەن دە اڭعارۋعا بولعانداي. «ءبىز ولاردىڭ سانكتسيالىق شارالار دەيتىنىنە قاتاڭ قارايمىز. ءبىز ءوزىمىزدى قۇرمەتتەۋگە ءماجبۇرلەيمىز», دەدى ول.
كىنالاسۋعا قاشان دا جەلەۋ تابىلادى. ال كىنالاسۋدان پايدا تابىلا قويۋى ەكىتالاي.
ماماديار جاقىپ.
