ۋاقىت-كوكە ءبارىن ءوزى رەتتەيدى
«بۇلاردىڭ (تالانتتاردىڭ) جازىعى نە؟ «جازىعى, ايىبى – بويىنداعى بارى مەن ءسولىن تۋعان حالقىنا سوڭعى گرامىنا دەيىن سىعىپ بەرگەندىگى. ەكىنشىدەن, بىزدەن, ياعني حالىقتىڭ 99%-ىن قۇراپ وتىرعان قارا توبىردان ارتىق تۋدى. ارتىقتىعىمەن ءبىزدىڭ تۋاسى ارىقتىعىمىزدى, اقىماقتىعىمىزدى, جۇدەۋلىگىمىزدى تاريح الدىندا تايعا تاڭبا باسقانداي دالەلدەپ كەلدى, دالەلدەپ تە جاتىر. ەڭ قيىنى, رۋحاني قۇلدار سان عاسىر بويى جابىلىپ جاساعان سيستەمانى الگى 1% تۇلپارلار سانا گۇرزىسىمەن قويىپ قالىپ, بىت-شىتىن شىعارادى, الەم الدىندا ماسقارا ەتەدى. ەندەشە, ءىسىنىپ-كەبىنىپ, اقىلدىمسىپ جۇرگەن ءناسىلى تومەندەردىڭ قوياسىن اقتارىپ تاستايتىن مۇنداي قىزىلكوزدەر كىمگە كەرەك؟».
ءيا, ەشكىمگە كەرەك ەمەس ەكەن. ءسىزدىڭ دە «ايىبىڭىز» – بويىڭىزداعى بارىڭىز بەن ءسولىڭىزدى, تەلەگەي-تەڭىز ءبىلىمىڭىزدى تۋعان حالقىڭىزعا سوڭعى گرامىنا دەيىن سىعىپ بەرۋىڭىزدە. ءسىزدىڭ «جازىعىڭىز» – ءوز ەلىڭىزدى, وشاق جاققان وتانىڭىزدى سونشالىقتى جاقسى كورگەندىگىڭىزدە. بارىنە ءوزىڭىز «كىنالىسىز». «مىنا ءومىر – يتقورلىق, قىتىمىر ءومىر: ونى وزگەشە ساۋلەتتى, سۇلۋ ەتىپ قۇرۋعا بولادى, ونىڭ جول-جوباسى مىناداي» دەپ بۇيرەكتەن سيراق شىعارماي, ء«ومىر ءسۇرىپ جاتقان وسى دۇنيەمىز ەڭ ۇزدىك ۇلگى عوي دەيمىن, ءا؟ ونى جەتىلدىرىپ قايتەمىز؟» دەپ الاقان ۋقالاپ, جايباراقات قانا جۇرە بەرۋىڭىز كەرەك ەدى. سوندا «قۇدا دا, قۇداعي دا تىنىش», اربا دا سىنباي, وگىز دە ولمەي, جايلى ءۇي الىپ, اتاق-داڭققا كەنەلىپ, ەندىگى اۋىل-اۋدان, قالاداعى كوشە, مەكتەپتەرگە ەسىمىڭىز بەرىلەر مە ەدى...
ءيا, وزىڭىزگە دە «وبال» جوق. «تالانت تاس جارادى. باس جارۋى دا ىقتيمال», «حاننان دا, قارادان دا بيىك انا ءتىلىمىزدىڭ كۇنى نە بولادى؟», «بۇل زيالى – قاي زيالى؟», «بلات, قايدا باراسىڭ؟», «شەنەۋنىكتەر شەرۋ تارتىپ بارادى», «ساۋدا جاساي الماساڭ, ساۋداڭ بىتەدى حالقىم», «قاينايدى قانىڭ, اشيدى جانىڭ» دەپ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ, الاعاي دا بۇلاعاي شاعىندا قوعامىمىزدىڭ ولقى تۇستارىن تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىپ, اشىنىپ, كۇيىنىپ ماقالا جازىپ نەڭىز بار ەدى... ءسىز قانشا اشىنا جازعانمەن, اشىلا جازعانمەن كوپ وزگەرگەن دۇنيە جوق. بىرەن-سارانى بولماسا.
ايتپاقشى, ءسىز وسىدان تۇپ-تۋرا 25 جىل بۇرىن: «ەشكىمنىڭ ايتقانىنا كونبەيتىن, پارا المايتىن ۋاقىت دەگەن كوكەمىز بار. بۇل كوكەڭىز عاسىر وتە مە, جوق پا, الگى قىزىلكوزدىڭ – تالانتتىڭ كەزىندە قان جىلاپ ءجۇرىپ ايتقاندارىن ءتۇپ-تۇگەل راستاپ شىعادى. ابايدىڭ بۇكىل الەم بولىپ 150 جىلدىعىن اتاپ وتكەنىمىز سوندىقتان. كوپ ۇزاماي الگى ءبىرجان, اقان, ماحامبەت, ۇكىلى ىبىرايعا دا ەسكەرتكىش ورناتامىز. اتاقتى ءۇش بي, ابىلاي حان, بۇقار, ورتا عاسىرداعى اقىن-جىراۋلار, ەپوستاعى باتىرلار, وسى عاسىرداعى كوزەلدەر بولاشاقتا ەكى استانانى دا ءوز ەسكەرتكىشتەرىنە تولتىرادى. ويتكەنى قازاق وسى 1%-دىڭ ارقاسىندا العا جىلجىپ كەلەدى. الەم اتاۋسىز, جوقتاۋسىز كەتكەن مىڭ-ميلليوندى ەمەس, «قازاق» دەپ وسىلاردى تانيدى» دەپ جازىپ ەدىڭىز. ايتقانىڭىز ايداي كەلدى. ءسىز اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەگەن تۇلعالاردىڭ بارىنە ەسكەرتكىش ورناتىلدى.
«بوياۋشى, بوياۋشى دەگەنگە ساقالىن بوياپتى» دەگەندەي, قازىر ءتىپتى ەسكەرتكىش قويۋدىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ ەسىمدەرىن ەل ءجوندى بىلمەيتىن تۇلعالارعا دا كەۋدە ءمۇسىن مەن ەسكەرتكىشتەر وڭدى-سولدى قويىلىپ جاتىر. بىراق وزىڭىزگە كەۋدە ءمۇسىن مەن ەسكەرتكىشتى بىلاي قويعاندا, ءتىپتى ءوسىپ-ونگەن مەكەنىڭىز – تۋعان اۋدانىڭىز زايساندا, سەمەي مەن وسكەمەندە, ۇلت رۋحانياتىن بايىتقان كەسەك شىعارمالارىڭىزدى تۋدىرعان, قىزمەت ەتكەن الماتىدا ءبىر كوشەنى قيا الماي وتىرمىز. ۇياتتىمىز. «ەشكىمنىڭ ايتقانىنا كونبەيتىن, پارا المايتىن ۋاقىت دەگەن كوكەمىز» ءوزى رەتتەمەسە, ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەر قايران بولماي تۇر...
قازاققا تالانت نە ءۇشىن كەرەك؟
ءسىز كورەگەن ەكەنسىز. بىزگە, كەيىنگى بۋىنعا ارتىق جۇمىس بولماسىن, باسىن قاتىرىپ, بالتىرىن سىزداتىپ قينالماسىن دەدىڭىز بە, ءبارىن جازىپ كەتىپسىز. تاعى بىردە تولعانىپ وتىرىپ ءبۇي دەپسىز: «بىزدىڭشە دەيمىن دا, جەر بەتىندەگى پروگرەستى مۇلدەم جاڭا ساتىعا كوتەرگەن اعاش دوڭعالاقتى ويلاپ تاپقان كونسترۋكتور بابامىزدى العاشقى قاۋىمدىق قۇرىلىستىڭ ميعۇلالارى تاسپەن باستىرىپ ولتىرگەن بولۋى كەرەك. ول بابامىز ءالى دە انىق باعاسىن العان جوق – ادامزات تاريحىنداعى العاشقى, بولاشاق التىن ەسكەرتكىش ەڭ اۋەلى راكقا قارسى ەم ويلاپ تاپقان كىسىگە ەمەس, ناق وسى دوڭعالاقتى تۇڭعىش جاساعان جانعا قويىلۋى كەرەك». كونسترۋكتور بابامىزدى تاسقا باستىرىپ ولتىرگەن, ولتىرمەگەنىن ناقتى بىلمەيمىز, بىراق تاريحتان باعاسىن الماعانى انىق. تاريح دەمەكشى, ەلباسىمىزدىڭ بىلتىر جازعان « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىنان كەيىن ارىدەگى تامىرلى تاريحىمىزعا, جەر بەتىندە جىلقىنى تۇڭعىش قولعا ۇيرەتىپ, مەتالدان ءتۇيىن تۇيگەن بابالارىمىزدىڭ بەكزات بولمىسىنا ءۇڭىلۋ باستالىپ كەتتى. بالكىم, الداعى ۋاقىتتا اعاش دوڭعالاقتى ويلاپ تاپقان كونسترۋكتور بابامىزعا التىننان بولماسا دا, قولادان ەسكەرتكىش قويىلار.
ءسوزىمىزدىڭ القيسساسىن تالانتتى تانۋدان, تالانتتى ادامداردى باعالاۋدان باستاپ ەدىك. ءسىز تالانت بولمىسى, ولاردىڭ كەمشىلىگى مەن ارتىقشىلىعى, قازاققا نە ءۇشىن كەرەكتىگى, تالانتتاردى قالاي تابۋ, تاربيەلەۋ, قادىرىن ءبىلۋ جونىندە جەرىنە جەتكىزە جازدىڭىز. تالانتتىڭ ۇلتتان دا, مەملەكەتتەن دە جوعارى ەكەندىگىن جاسقانباي ايتىپ: «بارلىق تراگەديا اركىمنىڭ ءوز ورنىندا وتىرماۋىنان تۋىندايدى. اركىمنىڭ قولدان جاساعان «اعاش اتى ەمەس», تابيعات شەبەر تۋدىرعان تۇلپارى وزۋى كەرەك. العى ەلدەر اركىمدى ءوز ورنىنا قوياتىن, تالانتتى تاۋعا سۇيرەيتىن جۇيە جاساي ءبىلدى. بىزدە ونداي نىشاندار جوق ەمەس, بار. ايتسە دە ىلۋدە بىرەۋ. تالانتتاردى تابۋ, تاربيەلەۋ, ۇقساتا ءبىلۋ ۇلتتىق سيپات الۋى كەرەك» دەدىڭىز.
ەلىمىزدە تالانتتاردى باعالايتىن جۇيە جاسالدى, تالانتتاردى تابۋ, قادىرىنە جەتۋ ۇلتتىق سيپات الدى دەپ وتىرىك كولگىرسۋگە بولماس. دەگەنمەن تالانتتى تابۋدى, تاربيەلەۋدى ەمەس, قادىرىن ءبىلۋدى ەندى-ەندى ۇيرەنىپ كەلە جاتقاندايمىز. ماسەلەن, ءدۇيىم دۇنيەنى قازاقتىڭ دارحان دالاسىنداي كەڭ تىنىستى داۋىسىمەن ءتانتى ەتىپ جۇرگەن ديماش قۇدايبەرگەندى قىتايداعى بايقاۋعا قاتىسقاننان كەيىن عانا مويىندادىق. ازەر دەگەندە. ديماش ەگەر قىتايعا الگى بايقاۋعا شاقىرتۋ الماسا, ءالى دە مۇرىن ءشۇيىرىپ, قادىرىن بىلمەي, قاسيەتىنە جەتپەي جۇرەر مە ەدىك؟! وسىندايدا حاكىم ابايدىڭ 40-شى قارا سوزىندەگى: «جاتتىڭ ءبىر ءتاۋىر كىسىسىن كورسە, «جارىقتىق» دەپ جالبىراپ قالىپ, ماقتاي قالىپ, ءوز ەلىندە سونان ارتىق ادام بولسا دا تانىمايتۇعىنى قالاي؟» دەگەن قىجىلعا تولى جولدار ەرىكسىز ويعا ورالادى. جالعىز ديماش ەمەس, تەرىستىكتە تۋعان تالانتتى اكتريسا سامال ەسلياموۆانى دا بىلتىر ايگىلى كانن فەستيۆالىندە «ەڭ ۇزدىك ايەل ءرولى» اتالىمىن جەڭىپ الىپ, تورتكۇل دۇنيەنى تامساندىرعاننان كەيىن بارىپ تانىعانداي بولدىق. ۇستىنە قازاقى كامزول كيىپ ساحناعا شىققان الاشتىڭ قاراپايىم قىزىنا الەم تىك تۇرىپ قول سوققاندا: «ويباي, ءوزىمىزدىڭ قىز ەكەن عوي. بۇعان دەيىن قالاي بىلمەگەنبىز, ءا؟! نە دەگەن تالانت» دەپ اۋەلى از-كەم ىڭعايسىزدانعانداي, ۇيالعانداي كەيىپ تانىتىپ, ارتىنان تاڭدايىمىزدى قاعىپ, سوڭىنان ەلگە شاقىردىق, قۇرمەت كورسەتتىك. جاقىندا سامال «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» اتاعىن الدى. ەشتەن – كەش جاقسى. ءبىزدىڭ تالانتتى قادىرلەۋ, باعالاۋ دەڭگەيىمىز ازىرگە وسىنداي بولىپ تۇر.
بىلتىر ومىردەن وزعان جازۋشى, كوسەمسوز شەبەرى شەرحان مۇرتازا الاتاۋدىڭ باۋرايىندا وتىرىپ, جۇزدەرىن ءبىر كورمەستەن التايدىڭ ءبىر تۇكپىرىندەگى ورالحان بوكەيدىڭ, باتىستىڭ ءبىر قيىرىنداعى فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ, ارقانىڭ ءبىر شالعايىنداعى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ تالانتىن ق ۇلىن كەزىندە تاپ باسىپ تانىعان جوق پا؟ ايگىلى ديكتور انۋاربەك بايجانباەۆ اتاقتى اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتى الماتىداعى كوك بازاردا ۇن ساتىپ تۇرعان جەرىنەن راديوعا ديكتورلىق قىزمەتكە نە ءۇشىن شاقىردى؟ احمەت جۇبانوۆ قورانىڭ ۇستىندە وتىرىپ دومبىرا شەرتكەن قالقان قۇلاق قارا بالانى (نۇرعيسا تىلەنديەۆ) نەگە قامقورلىعىنا الدى؟ مۇنىڭ ءبارى حاس تالانتتى تانۋ, تالانتتى تابۋ ەدى. جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان اتىڭنان اينالايىن اعالارىمىز جاستاردىڭ ارقايسىسىنا الاشقا ادال قىزمەت ەتەر تۇلعا رەتىندە قارادى. قازىر وسى جاعى بىزدە ولقى سوعىپ جاتقانداي كورىنەدى. اۋىل-اۋىلدا قانشا تالانت, قانشا نۇرعيسا, قانشا مۇقاعالي, قانشا ورالحان, قانشا ساعات, قانشا اسقارلاردىڭ جۇرگەنىن ءبىر قۇداي ءبىلسىن؟! سوندىقتان تالانتتاردى ىزدەۋ, تابۋ جۇمىستارى تىنىمسىز, ۇزدىكسىز جالعاسۋى كەرەك سەكىلدى.
«ونشاقتى جىل بۇرىن جاپونتانۋشى مارقۇم م.تسۆەتوۆتىڭ تەلەرەپورتاجىن كورىپ ەدىك. توكيو بازارىنىڭ ءبىر بۇرىشىندا الىم-ج ۇلىم جاس جىگىت قىشقىرىپ تۇرىپ, قايىر سۇراپ تۇر. سويتسەك, الگى قايىرشىمىز جاپونيانىڭ جوعارى بيزنەس مەكتەبىندە وقيتىن, ءجا دەگەن بايدىڭ بالاسى ەكەن. استا-توك ءومىردىڭ ورتاسىندا بۇلاڭداپ وسكەن بۇل بوزىمدى ۇستازدارى: «قايىرشى كىم, تيىن-تەبەن قولعا قالاي كەلەدى, سونى ۇقسىن, ونى تۇسىنسە, قور بولمايدى, ءارى قايىرشىلىقتى ءوزى باستان كەشكەسىن كەلەشەكتە جاپون تىلەنشىسىن اشتان ولتىرمەيدى» دەگەن ماقساتتا بازارعا ادەيى جىبەرىپتى. ونىڭ ۇستىنە بۇل بالا كورول دە, قايىرشى دا جۇرەتىن بازاردى – حالىقتى زەرتتەيدى. قىسقاسى, ءومىر سۇرۋگە يكەمى بار ەكەنىن دالەلدەيدى. كوردىڭىز بە, ءبىر قايىر سۇراۋدىڭ استارىندا قانشاما اسپەكتىنىڭ تىگىسى جاتقانىن. جەر ءجۇزىن جۇتۋعا اينالعان جاپونيا ءوز ۇلانىن وسىلاي تاربيەلەيدى! ال بىزدە شە؟». بىزدە قالاي ەكەنىنە, ءوز سۇراعىڭىزعا ءوزىڭىز جاۋاپ بەرىپ ەدىڭىز تالانت جايىندا كەڭىنەن تولعاعان «تالانت تاس جارادى. باس جارۋى دا ىقتيمال» اتتى ماقالاڭىزدا. بۇل ساۋالىڭىز ءالى دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان جوق. بازارعا بارماق تۇگىلى اۋىلعا بارۋعا ارلاناتىندار كوپ. اۋىل دەمەكشى, پرەزيدەنتىمىز مەملەكەتتىك قىزمەتتى تاڭداعان جاستار بىردەن شىكىرەيگەن باستىق بولۋعا ۇمتىلماي ساتىلاپ ءوسۋ كەرەكتىگىن, كەرەك بولسا, ەڭبەك جولىن اۋىلدان باستاۋ قاجەتتىگىن ايتۋدايىن ايتىپ كەلەدى. بىراق استانا مەن الماتىدان ۇلكەن وقۋ ورنىن بىتىرگەن جاستاردىڭ اۋىلعا بارىپ جاتقانى سيرەك. «بولاشاقپەن» شەتەلدە ءبىلىمىن شىڭداعان ءبىر جاس قىردا جۇمىس ىستەپ ءجۇر دەگەنىڭىز بۇگىندە سەنساتسيا؟!
قوعام ۇلتجاندىلىققا ءزارۋ
استانا, الماتى دەگەننەن شىعادى, ءسىز شيرەك عاسىر بۇرىن ۇلتىمىزدىڭ ەندىگى تاعدىرى ارقادا شەشىلەتىنىن, الاتاۋ مەن ارقا, اتىراۋ مەن التايدىڭ كەز كەلگەن پۇشپاعى مەن شارشى مەترى ءار قازاقتىڭ وتانى, ءار قازاق ۇلتىمىزدىڭ قينالىپ وتىرعان جەرىنەن تابىلسا عانا قازاق ەكەندىگىن مىقتاپ ەسكە سالىپ: «قازاقتىڭ ءدال ارقا دەگەندە ىركىلەتىن ەش رەتى جوق. رەسەيدىڭ رۋحاني دا, اسكەري دە ەكسپانسياسىنا وتە-موتە قاتتى ۇشىراپ, ابدەن قالجىراپ, تالتىرەكتەپ تۇرعان جەرىڭىز دە – وسى سارىارقا. ەندەشە, شارشاپ-شالدىققان, اداسا جازداعان ورتانشى بالاعا مىناۋ سىن ساتتە كومەك, جاردەم كەرەك. ەلباسى باستاعان ۇلى كوشكە توماعانى سىپىرىپ, اياقتاعى تۇساۋدى شەشىپ, باتىل-باتىل باسىپ, كەرۋەن بولىپ ەرەيىك, تۇستىك, باتىس, شىعىستاعى قاراكوز كارى, جاس اعايىن! ءتۇتىن شىققان, وق زۋلاعان باسقا ەلدەردەن قاشىپ-پىسقان وزگە ۇلتتار ءبىزدىڭ جەرگە قوتارىلا كوشىپ كەپ جاتقاندا ءوز تۋعان توپىراعىمىزعا ىرگە تەبۋدەن, كاسىپ ىستەپ, ءوز جەرىمىزگە ءوزىمىز يە بولۋدان ۇيالمايىق!» دەپ الاش بالاسىنا ساۋىن ايتىپ, «اقمولاعا كوشكىن, اعايىن!» دەگەن ماقالا جازىپ ەدىڭىز.
اقمولاعا كوشتىك. بىلتىر ءسىز جان جۇرەگىڭىزبەن قولداپ-قوشتاعان, بار قازاقتىڭ باسىن قوسىپ, السىزىنە سۇيەۋ بولسىن دەپ ارمانداعان استانانىڭ ەلوردا بولعانىنا 20 جىل تولدى. قۇدايعا شۇكىر, استانا قازىر جايناپ, ساياساتتىڭ, ونەر مەن مادەنيەتتىڭ قازانى بۇرق-سارق قايناپ تۇر. 20 جىل بۇرىن مۇندا 300 مىڭنان استام تۇرعىن بولسا, بۇگىندە 1 ميلليوننان استى. كەزىندەگى (1989 جىلعى دەرەك بويىنشا) 17 پايىز قاراكوزدەرىمىزدىڭ سانى 80 پايىزعا جۋىقتادى. قۇداي كوپ كورمەسىن. استانانى استىن سىزىپ بەكەرگە ايتىپ وتىرعان جوقپىز. ەندى ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلورداعا الاڭداۋدىڭ ەش رەتى جوق سەكىلدى.
الاڭ باسقا جاقتا بولىپ تۇر. ەندى ءسىزدىڭ «اقمولاعا كوشكىن, اعايىن!» دەگەن تاقىرىبىڭىزدى «شىعىسقا نەمەسە تەرىستىككە كوشكىن, اعايىن!» دەپ وزگەرتەتىن كەز جەتكەندەي. ويتكەنى كوڭىلىمىزدىڭ ءبارى ەلورداعا اۋىپ كەتتى مە, الدە ءسىز شاقىرعاننان كەيىن ەلدىڭ ءبارى ارقاعا كوشىپ كەتتى مە, كىم بىلەدى, سولتۇستىك, شىعىس وڭىرلەرىندەگى شەكارا بويى جالاڭاشتانىپ, مەكتەپتەر جىل سايىن جارىسا جابىلىپ, شۇرايلى ولكە, شىرايلى ءوڭىر يەسىز, ەلسىز قالىپ بارادى. ءبىر عانا مىسال. الىسقا بارماي-اق شىعىس قازاقستاندى الايىق. قىتايداي الپاۋىت ەلمەن شەكاراداعى كۇرشىم اۋدانىندا, مارقاكول وڭىرىندە كەزىندەگى 50 مىڭ حالىقتان 25 مىڭى عانا قالىپتى. بىرنەشە جىلدان بەرى ەلىمىزدە حالىق تىعىز قونىستانعان وڭتۇستىك, باتىس وڭىرلەرىنەن جۇمىس كۇشىنە ءزارۋ سولتۇستىك پەن شىعىسقا تۇرعىنداردىڭ كوشىرىلىپ جاتقانى بەلگىلى. مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا وبلىستاعى وزگە ۇلت وكىلدەرى كوپ قونىستانعان اۋداندارعا قانداستارىمىزدىڭ ىرگە تەۋىپ, ورنىعىپ جاتقانى ارينە, قۋانتادى. دەسەك تە وسى باعدارلاما شەڭبەرىندە شەكارا شەبىندەگى حالىق سانى كەمىپ, جاستارى ازايىپ, قاۋقىلداعان قارتتارى عانا قالعان مارقاكول, كاتونقاراعاي مەن اقجارعا بارىپ جاتقان جۇرت از. از ەمەس, مۇلدە جوق دەۋگە بولادى. بالكىم, جاستار جىلى اياسىندا جاستارىمىز التايداعى ات توبەلىندەي ەلگە اتباسىن بۇرار. ويتكەنى ءسىزدىڭ تىلمەن ايتساق, «بالا مەن شاعا, نەمەرە مەن شوبەرەمىز جاۋدىڭ جەرىنە بارا جاتقان جوق, ەجەلدەن بويىمىز قۇت بوپ قونعان قازاق جەرىنە, ابايسىزدا ايرىلىپ قالا جازداعان ءوز وتانىنا قونىس اۋدارىپ بارا جاتىر».
ءسىزدىڭ ارمانىڭىز كوپ ەدى. ارمانىڭىزدىڭ ۇلكەنى – قازاقتىڭ ساپالى ۇلت بولۋى ەدى. «قالاي ناعىز قازاق بولامىز؟ ەلىمىزدەگى باس ۇلتقا قالاي اينالامىز؟» دەپ شاعالاداي شارق ۇردىڭىز, «ونىڭ جولى – ۇلتجاندىلىق» دەدىڭىز. «قازاقتىڭ ءوز-ءوزىن جوندەۋى قالدى. جوندەلۋدىڭ باستى شارتى – ءوز-وزىنە سىن كوزبەن قاراۋ. قوعامداعى ءوز ورنىڭدى انىقتاپ, رۋحاني مونشاعا تۇگەل كىرىپ, تازارىپ شىعۋ كەرەك. رۋحاني مونشاڭىز ىسىپ تۇر – ول ارىسى حالقىمىزدىڭ بەيبىت, قيىندىققا توزگىش, كەك ۇستاعىشتان الىس, كەشىرىمگە قاشان دا جاقىن ءتول مىنەزى. ودان بەرى ۇلى اباي سالىپ بەرىپ كەتكەن تاعى ءبىر ۇلكەن مونشا بار. ولەڭدەرىن, قاراسوزدەرىن وقىساڭىز, قازاقتى باس ۇلت جاسايتىن باستى قاعيدالار سوندا جاتىر. ۇلت ءۇشىن وتقا ءتۇسۋ ەمەس, جۇمىس ىستەيتىن ۋاقىت جەتتى» دەپ جازدىڭىز وسىدان 24 جىل بۇرىن ء«بىز – كوكەكتىڭ ءبىر ۇياداعى بالاپاندارىمىز» اتتى ماقالاڭىزدا. وسى جىلدار مۇعدارىندا قانشالىقتى جوندەلگەنىمىزدى, وزىمىزگە قانشالىقتى سىن كوزبەن قاراعانىمىزدى ءبىر قۇداي بىلەدى, رۋحاني مونشاعا تۇگەل كىرىپ شىقپاعانىمىز انىق. ەلدەگى قولعا الىنىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرار دەگەن ۇمىتتەمىز.
كەيدە ويلايمىن, ءسىزدىڭ ۇلت بولاشاعى, رۋحانيات, ءتىل, ءبىلىم, تاريح, ەكونوميكا, ساياساتقا قاتىستى ايتقاندارىڭىزدى شاعىن كىتاپشا ەتىپ ءار سالا بويىنشا ءار مەكەمەگە تاراتار ما ەدى دەپ. وي كوپ, ارمان كوپ قوي, بىراق سول شىركىندەردىڭ ءبارى بىردەي جۇزەگە اسا بەرمەيدى عوي. ونى تاعى دا «ۋاقىت دەگەن كوكەمىزدىڭ» ەنشىسىنە قالدىردىق.
سىرلاسقان ازامات قاسىم,
«Egemen Qazaqstan»
وسكەمەن
P.S. «بۇل زاماندا ۇندەمەي قالۋ – ۇيدەي پالە» دەپ ەلدىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى جايىندا تەرەڭنەن تولعاپ, تاۋەلسىزدىكتى قايتىپ باياندى ەتەمىز, ءتىلىمىز, ءدىلىمىز, ءدىنىمىز قالاي بولادى دەپ شىرىلداعان, قۇر شىرىلداماي وزىق ەلدەر ۇلگىسىن سالىستىرا وتىرىپ دۇرىس جول نۇسقاعان, وڭ باعىت-باعدار كورسەتكەن قازاق پۋبليتسيستەرىنىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى مارات قابانباي ەدى. ءبىز بۇل جازبامىزدا تالانت يەسىنىڭ جازۋشىلىعىنا, بالالار ادەبيەتىنە سىڭىرگەن ۇشان-تەڭىز ەڭبەكتەرىنە ەمەس, ۇلت پەن ۇرپاق, ەل مەن جەر, تاۋەلسىزدىك تۋرالى تولعامدارىنا شاما-شارقىمىز كەلگەنشە توقتالۋعا تىرىستىق.
وكىنىشتىسى سول, 2018 جىلى قالامگەردىڭ 70 جىلدىعى وبلىس, رەسپۋبليكا كولەمىندە اتاۋسىز قالدى. ءبىر قۋانىشتىسى, وسكەمەندەگى زيالى قاۋىم وكىلدەرى تاراپىنان وسى شاھارداعى وبلىستىق بالالار كىتاپحاناسىنا جازۋشىنىڭ ەسىمىن بەرۋ جونىندە ۇسىنىس ايتىلدى. تۋعان جەرى زايسان اۋدانىندا كوسەمسوز شەبەرىنىڭ اتىن كوشەگە بەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر دەپ ەستىدىك. مارات قابانبايدىڭ ەسىمىن ۇمىتپاي, جاس ۇرپاققا ۇلىقتاۋ باعىتىنداعى جۇمىستار كەدەرگىسىز جۇزەگە اسار دەپ ءۇمىت ەتەمىز.
