28 اقپان، 2019

تۇركىستاندا ياساۋي كەسەنەسىنىڭ كىرپىشىن كۇيدىرگەن پەش ورنى تابىلدى

959 رەتكورسەتىلدى

«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ارحەولوگيالىق توبى تۇركىستان قالاسى اۋماعىنداعى قاراشىق وزەنىنىڭ بويىندا XIV عاسىردىڭ بالشىقتان جاساعان كىرپىشتەردى كۇيدىرەتىن پەشتىڭ ورنىن جانە انتيكالىق داۋىرگە جاتاتىن قاراشىق-1 قالاشىعىنان ءتۇستى مەتالل بالقىتاتىن پەش ورنىن انىقتادى.​ 

«ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا ۇلى دالانىڭ ەجەلگى مەتاللۋرگياسى ماسەلەسىن دە كوتەرگەنى بەلگىلى. اتالعان ماقالا اياسىندا «ازىرەت سۇلتان» قورىق-مۋزەيى ءبىرىنشى اقپاننان باستاپ تۇركىستان ارحەولوگيالىق توبىن قۇرىپ، تاريحي اقپاراتتار نەگىزىندە ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن باستاعان بولاتىن. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە​ قاراشىق وزەنى بويىنداعى كىرپىشتەردى كۇيدىرۋگە ارنالعان پەشتەر قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى سالىنعان كەزدە پايدا بولعان دەگەن بولجام جاسالۋدا. سونىمەن قاتار، ب.ە.د. VI-III عاسىرلارعا جاتاتىن قاراشىق 1 قونىسىنىڭ جانىندا ءتۇستى مەتالل بالقىتۋعا ارنالعان پەش ورنى دا​ قاراشىق وزەنى بويىنان انىقتالدى. قورىق-مۋزەيدىڭ باستى ءبىر ماقساتى - كەسەنەنىڭ ەڭ قۇندى جادىگەرى تايقازاننىڭ مەتاللىن بالقىتىپ جاساعان پەشىن انىقتاۋ. بۇل باعىتتا زەرتتەۋ، زەردەلەۋ جۇمىستارى جۇرۋدە»-دەيدى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى نۇربولات احمەتجانوۆ.

ارحەولوگ عالىمداردىڭ پىكىرىنشە ياساۋي كەسەنەسىنىڭ كىرپىشتەرىنە ارنالعان توپىراق ساۋراننان الىنىپ، وسى​ جەردە دايىندالۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل پىكىردى راستايتىن بىرنەشە دالەلدەر دە بار.​

«وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعانداي، وسى اۋماقتا كىرپىشتى كۇيدىرىپ، دايارلاۋعا ارنالعان ۇلكەن ورىن بولعانى انىقتالۋدا. قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ كىرپىشتەرىنە ۇقساس ونىمدەر شىعۋدا. كەسەنەنىڭ كىرپىشتەرىن وسى جەردە دايارلاۋى مۇمكىن دەگەن بولجامىمىزدىڭ ءبىر دالەلى وسى بولسا، ەكىنشىدەن كىرپىشتەردى جاساۋعا شيكى زاتتى (بالشىقتى) جاساۋعا وتە كوپ مولشەردە سۋ قاجەت. ويتكەنى بالشىعىن دايىنداۋ الدىندا توپىراقتى قايتا قايتا سۋمەن شايىپ، ونى تۇزدان تازالايدى. بۇل پروتسەس ساپالى كىرپىش جاساۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى بولىپ كەلەدى. سوندىقتان كىرپىش كۇيدىرەتىن پەشتى وزەننىڭ جاعاسىندا سالعان ءتيىمدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان قاراعاندا توپىراقتى ساۋران ولكەسىنەن تاسىپ اكەلىپ، تۇركىستاننىڭ وزىندە جاسالۋى دالەلگە جاقىنداۋ»-دەيدى ارحەولوگيالىق توپ جەتەكشىسى باقىتجان نۇرحانوۆ.​

ءۇي ورنىنداي اۋماققا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن ارحەولوگتار سۋ كىرپىشتى كەپتىرەتىن ورىنداردىڭ دا بەتىن اشا باستادى. بىرنەشە عاسىر وتسە دە وت ءتيىپ قىزىل تۇسكە ەنگەن قابىرعالار مەن بولمەلەر بەرىك قالپىن ساقتاپ تۇر. ءۇيىندى استىندا قالعان تاريحي ورىننىڭ سىرى تولىقتاي اشىلعاننان سوڭ، تۇركىستان مەن قىزىلوردا كۇرە جولى بويىندا اشىق اسپان استى مۋزەيى اشىلۋى مۇمكىن.

ال، قاراشىق- 1 قالاشىعىنان تابىلعان پەش ورىنى مەن جان-جاعىندا شاشىلىپ جاتقان مەتالداردى قورىتۋداعى قالدىقتار دا تەرەڭ زەرتتەۋدى سۇرانىپ تۇر.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار