ەلباسىنىڭ الەمدىك ساياسي-ەكونوميكالىق تورەلىگى باستاماسىنىڭ ءۇش تۇعىرى: ەۋرازەق, اوسشك جانە شىۇ
جەكسەنبى, 16 جەلتوقسان 2012 7:40
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 21 جىلى ءىشىندە حالىقارالىق ۇيىمدارعا قاتىسۋشى ءمۇشە عانا ەمەس, وسى ۋاقىتتا حالىقارالىق ەقىۇ, يىۇ, شىۇ, تمد, ەۋرازەق, اوسشك سەكىلدى ۇيىمداردىڭ توراعاسى رەتىندە تانىلدى. بۇل ەگەمەن ەلىمىزدىڭ دامۋىنداعى جالپىۇلتتىق ستراتەگيالىق جوبالار بولعاندىقتان, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلكەن قۋانىشى, مارتەبەسى. جاس مەملەكەتىمىز ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا جاڭا اتاۋمەن قازاقستان توراعالىعى باستاۋ العان يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ تۇتقاسىن ۇستاپ, تابىستى توراعالىق جاسادى. دەگەنمەن, وسى مارتەبەلى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ىشىندەگى ەلباسىمىزدىڭ ەۋرازيالىق يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا اتقارعان قىزمەتىنە ەرەكشە توقتالعان دۇرىس دەپ سانايمىز.
جەكسەنبى, 16 جەلتوقسان 2012 7:40
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 21 جىلى ءىشىندە حالىقارالىق ۇيىمدارعا قاتىسۋشى ءمۇشە عانا ەمەس, وسى ۋاقىتتا حالىقارالىق ەقىۇ, يىۇ, شىۇ, تمد, ەۋرازەق, اوسشك سەكىلدى ۇيىمداردىڭ توراعاسى رەتىندە تانىلدى. بۇل ەگەمەن ەلىمىزدىڭ دامۋىنداعى جالپىۇلتتىق ستراتەگيالىق جوبالار بولعاندىقتان, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلكەن قۋانىشى, مارتەبەسى. جاس مەملەكەتىمىز ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا جاڭا اتاۋمەن قازاقستان توراعالىعى باستاۋ العان يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ تۇتقاسىن ۇستاپ, تابىستى توراعالىق جاسادى. دەگەنمەن, وسى مارتەبەلى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ىشىندەگى ەلباسىمىزدىڭ ەۋرازيالىق يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا اتقارعان قىزمەتىنە ەرەكشە توقتالعان دۇرىس دەپ سانايمىز.
ەلباسى ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكىزگەن «يننوۆاتسيالار مەن وقۋ-ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ ارقىلى ءبىلىم ەكونوميكاسىنا» اتتى دارىسىندە: «ەۋرازيالىق يدەياسى تەوريا رەتىندە وتكەن عاسىردا تۋعان بولاتىن. بىراق تا ەۋرازيالىق يدەياسى جاڭا ءومىردى ۇيىمداستىرۋدىڭ پراكتيكاسى رەتىندە وسى عاسىردا ىسكە اساتىنىنا سەنىمدىمىن. ەۋرازياشىلدىق – بۇكىل ءححى عاسىردىڭ باستى ءبىر يدەياسى. سەندەر مۇنى كوپ كەشىكپەي ءتۇسىنەسىڭدەر جانە كورەسىڭدەر. ەۋرازيالىق يدەياسىنىڭ قازاقستاننىڭ باستاماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلعان ءۇش تۇعىرى – بۇلار ەۋرازەق, اوسشك جانە شىۇ. بۇل ءبىر عانا ايتىپ جەتكىزگىسىز ورتالىقتىڭ, ءبىرتۇتاس ەۋرازيالىق يدەيانىڭ ءۇش ءتۇرلى ءىس جۇزىندەگى كورىنىسى», دەگەن بولاتىن.
ەۋرازيالىق يدەياسى – قۇرلىق تاريحى ەرەكشەلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن فيلوسوفيالىق-ساياسي تۇجىرىمداما بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, تاريحي-مادەني تۇجىرىمداما رەتىندە سانالاتىن يدەيا ەلىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسىن مازالايتىن تۇسىنىكتەردىڭ ءبىرى. ەۋرازيالىق وزىق يدەيانىڭ ۇستامدى جانە سىندارلى نۇسقاسىن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ۇسىنعان بولاتىن. ساياسي ينتەگراتسياعا باعىتتالعان تۇسىنىك مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ەۋرازيالىق وداق» ۇعىمىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. قازىرگى وزەكتى ساياسي ءتاجىريبەدە ەلباسى پوستكەڭەستىك كەڭىستىك مەملەكەتتەرىنىڭ ىقپالداستىعىنان كورەدى. ءىس جۇزىندەگى اتالمىش يدەيا ۇلكەن كەڭىستىك ءۇشىن ناقتى تۇعىرنامانىڭ ىرگەتاسى. ەلباسى ءۇشىن ينتەگراتسيا قۇر بوس سوزدەر مەن ۇراندار ەمەس. ول ناقتى قادامدارعا ۇلاساتىن ماڭىزدى شارا. مىنە, وسى جولداعى ماڭىزدى جۇمىستار ەۋرازەق, اوسشك, شىۇ سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قۇرىلۋىنا جانە جالپى ەكونوميكالىق كەڭىستىك يدەيالارىنىڭ دامۋىنا ۇيىتقى بولۋدان باستالادى. ەلباسى تۇجىرىمداماسى بويىنشا ەۋرازيا – گەوگرافيالىق شەكاراسى ايقىندالعان, ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني ولشەمدەرگە يە جالپى قۇرىلىم.
ەلباسىمىزدىڭ وسىعان دەيىنگى ۇيىمدارعا توراعالىق ەتۋ بارىسىندا كوپتەگەن ءتاجىريبەلى جۇمىستار اتقارعانىن كورەمىز. ءاربىر كوشباسشىنىڭ بۇكىل قۇرىلىمدىق جۇيەنى باسقارۋداعى ەڭ باستى كورىنبەيتىن زاڭدىلىعى – بۇل ستراتەگيالىق ۇستانىمىنىڭ بەرىكتىگى. بۇل يدەيالارعا دالەل ەلباسىنىڭ مىنا پىكىرى: «ەۋروپاداعى, اسىرەسە, ازياداعى قاۋىپسىزدىك, باتىس ەۋروپا مەن وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ الەمدىك ەكونوميكالىق ورتالىقتارىمەن بايلانىسى مەملەكەتتىڭ ۇستانىمىن ايقىندايدى». سوندىقتان تۋى مۇمكىن جاڭا قاتەرلەر ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا مەحانيزمدەرىن قالىپتاستىرۋدى قاجەت ەتەدى.
2000 جىلدىڭ 10 قازانىندا بەلورۋسسيا, قازاقستان, رەسەي, تاجىكستان مەن قىرعىزستان مەملەكەت باسشىلارى استانا قالاسىنداعى كەزدەسۋىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىق قۇرۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويدى. بۇل شارتتا كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك جونىندەگى كەلىسىمدەردە ايقىندالعان ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جولىنداعى ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە جەتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ نەگىزدەرى قالاندى. قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق قۇرالدارى, قابىلدانعان شەشىمدەر مەن تاراپتار جاۋاپكەرشىلىگىن باقىلاۋ جۇيەسى قالىپتاستى.
وسى جىلدار اراسىندا ۇيىمنىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى ورنى مەن ءرولى جوعارىلادى. ءۇش جىلدىڭ وزىندە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسى جانىنداعى باقىلاۋشى مارتەبەسىن يەلەندى. 2005 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتكەن ورتالىق ازيا ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتىندە اتالمىش وداقتىڭ بىرىگۋى ورىن الدى. ۇيىم حاتشىلىعى الاڭىندا ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قۇرىلىمى جاساقتالدى.
2005 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قوعامداستىققا مۇشە ەلدەر ۇكىمەت باسشىلارى دۋشانبە قالاسىندا ەلدەردىڭ وتىن-ەنەرگەتيكا بالانسىن قالىپتاستىرۋ بازالىق قۇجاتىنا قول قويىپ, بيداي تاپسىرىسىن رەتتەۋ جونىندەگى كەلىسىم جوباسىن تالقىلادى. 2010 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا كەدەن وداعىنىڭ قۇرىلۋىنان كەيىن ماسكەۋ قالاسىندا وتكەن ۇيىم سامميتىندە ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك بازاسى شەڭبەرىندە بەلورۋسسيا, قازاقستان مەن رەسەي ەۋرازيالىق وداق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزدى.
ەۋرازەق نەگىزگى مىندەتتەرىنە مىنا ماسەلەلەر ەنەدى: 1) ەركىن ساۋدا ءتارتىبى كولەمىن رەسىمدەۋدى اياقتاۋ, جالپى, كەدەندىك تاريف قالىپتاستىرۋ جانە رەتتەۋ; 2) كاپيتال قوزعالىسى ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ; 3) جالپى قارجىلىق نارىق قالىپتاستىرۋ; 4) ۇيىم شەڭبەرىندە ورتاق ۆاليۋتاعا ءوتۋ پرينتسيپتەرى مەن شارتتارى بويىنشا مامىلەگە كەلۋ; 5) كەدەندىك رەتتەۋدىڭ بىرىڭعايلانعان جۇيەسىن قۇرۋ; 6) مەملەكەتارالىق ارناۋلى باعدارلامالار دايىنداۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ; 7) جالپى ەنەرگەتيكالىق نارىق قالىپتاستىرۋ; 8) قاۋىمداستىق مەملەكەتتەرى ازاماتتارىنا ونىڭ بارلىق تەرريتورياسىندا ءبىلىم الۋ مەن مەديتسينالىق كومەكتە تەڭدەي قۇقىق بەرۋ; 9) ۇلتتىق زاڭنامالاردى جاقىنداستىرۋ مەن ۇندەستىرۋ جانە ت.ب.
جالپى, ەۋرازەق پەن بەك ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى ءوزارا بايلانىستى: ول – جالپى رىنوك پەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك قۇرۋ. نەگىزىنەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك – تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ ءۇش مەملەكەتى – قازاقستان, رەسەي جانە بەلورۋسسيانىڭ ەكونوميكالىق ىقپالداستىق ءجونىندەگى ورتاق جوباسى. بۇل ۇيىمدى قۇرۋ ءجونىندەگى باستامالار 2003 جىلدىڭ 23 اقپانىندا قالىپتاسا باستاسا, 19 قىركۇيەكتە كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇگىندە بۇل كەڭىستىككە ەنۋگە قىرعىزستان, ۋكراينا, ابحازيا جانە ارمەنيا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر.
ەلباسى نازارىندا ەۋروپا ايماقتارىمەن قاتار, ازيانىڭ سترتەگيالىق جوسپارلارى دا باسىم كورىنەدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە ازيا ايماعىنداعى ءبىرشاما ساياسي-ەكونوميكالىق يدەيالار ءىس جۇزىنە استى. ماسەلەن, 1996 جىلدىڭ 6 اقپانىندا الماتى قالاسىندا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (اوسشك) شەڭبەرىندەگى 15 مەملەكەت وكىلدەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. بۇگىندە بۇل كەڭەس ازيا قۇرلىعىنداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان حالىقارالىق فورۋم بولىپ تابىلادى. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسياسىندا ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇسىنىلعان بۇل كەڭەسكە 22 مەملەكەت مۇشە. بۇۇ, ەقىۇ مەن اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى جانە 8 باقىلاۋشى مەملەكەتتەر ارقىلى قىزمەت اتقاراتىن بۇل ۇيىمنىڭ بەدەلى حالىقارالىق دەڭگەيدە جوعارى. بۇل شارا العاشقى باستامالاردىڭ ءبىرى بولسا, كەيىنگى جىلدارى مىناداي نەگىزگى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلعان: 1999 جىلدىڭ قىركۇيەگى – سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ءبىرىنشى كەزدەسۋى; 2002 جىلدىڭ ماۋسىمى – مەملەكەت نەمەسە ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ ءبىرىنشى ءسامميتى; 2004 جىلدىڭ قازانى – سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ەكىنشى كەزدەسۋى; 2006 جىلدىڭ ماۋسىمى – مەملەكەت نەمەسە ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ ەكىنشى ءسامميتى; 2008 جىلدىڭ تامىزى – سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ءۇشىنشى كەزدەسۋى; 2010 جىلدىڭ ماۋسىمى – مەملەكەت نەمەسە ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ ءۇشىنشى ءسامميتى.
ءبىزدىڭ ەلىمىز اتالمىش كەڭەسكە 2002 جانە 2010 جىلدار ارالىعىندا توراعالىق قىزمەتىن اتقارسا, 2012 جىلعا دەيىن تۇركيا اتقاردى. الداعى ۋاقىتتا بۇل كەڭەس تەك ايماقتا عانا ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوز بەدەلىن جوعارىلاتاتىنىنا سەنىمدىمىز.
2002 جىلدىڭ 3-4 ماۋسىمى كۇندەرى وتكەن ۇيىمنىڭ ماڭىزدى ءبىرىنشى ءسامميتى جۇمىسىنا 16 مۇشە مەملەكەت (اۋعانستان, ازەربايجان, ەگيپەت, يران, يزرايل, قازاقستان, قىرعىزستان, قىتاي, موڭعوليا, پالەستينا, پاكستان, رەسەي, تاجىكستان, تۇركيا, وزبەكستان, ءۇندىستان) پەن 8 (اۆستراليا, اقش, يندونەزيا, جاپونيا, تايلاند, ۆەتنام, ۋكراينا, كورەيا رەسپۋبليكاسى) باقىلاۋشى مەملەكەتتەر قاتىستى. وسى جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋدەن بۇرىن كوپتەگەن ەلدەر عالىمدارى, ساراپشىلارى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ ماماندارى جانە بۇۇ, ەقىۇ, اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى سىندى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ ۇزاق جانە ەڭبەكتى كوپ كەرەك ەتەتىن جۇمىستارى ءجۇرگىزىلدى. سامميتتە ۇيىمنىڭ قۇرىلتاي قۇجاتى بولىپ تابىلاتىن اوسشك جارعىسى, ياعني الماتى اكتىسى قابىلداندى. قۇجاتتا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ازيادا بەيبىتشىلىك, ەركىندىك پەن ءوركەندەۋدىڭ شارتتارىنداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ جالپى جانە بولىنبەيتىن سالالارىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى ايتىلدى. بۇل ءۇندىستان مەن پاكستان اراسىنداعى كەزەكتى قاقتىعىستاردىڭ ءورشۋ قاۋپى تۋىنداپ تۇرعان كەزەڭدەگى ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى ەدى. سونىمەن قاتار, اوسشك قۇرىلىمى مەن ينستيتۋتتارى ايقىندالىپ, مەملەكەت باسشىلارى اراسىنداعى تۇراقتى كەزدەسۋلەر ءتورت جىلدا ءبىر رەت, ال سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندە ەكى جىلدا ءبىر رەت وتكىزۋگە كەلىسىلدى. ءسامميتتىڭ ەكىنشى ماڭىزدى قۇجاتى تەرروريزمدى جويۋ جانە وركەنيەتتەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋعا ىقپال ەتۋ جونىندەگى دەكلاراتسيانى قابىلداۋ بولىپ تابىلادى.
جالپى, اوسشك شاقىرۋ يدەياسىن ازيا ايماعىنداعى مەملەكەتتەرمەن قاتار, رەسەي فەدەراتسياسى, قىتاي, اقش, جاپونيا, اۆستراليا, تۇركيا, گەرمانيا قىزۋ قولدادى. ءماسەلەن, گفر-ءدىڭ ەكس-ۆيتسە-كانتسلەرى يوشكا فيشەر: «گفر ۇكىمەتى قازاقستاننىڭ ايماقتاعى جاعدايدى رەتتەۋدەگى ساياسي باستاماسىن قولداۋعا دايىن» ەكەندىگىن ايتتى. يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ بەسىنشى پرەزيدەنتى م. حاتتامي اوسشك باستاماسى مەن ونىڭ ازياداعى سەنىمدى بەكىتۋدەگى رولىنە جوعارى باعا بەرىپ, ەلىنىڭ قولدايتىندىعىن مالىمدەدى. ال رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ سول كەزدەگى جانە قازىرگى پرەزيدەنتى ۆ.ۆ.پۋتين اوسشك فورۋمىن «ءوز ۋاقىتىندا وتكىزىلگەن جانە جوعارى دارەجەدە پايدالى» دەپ اتاپ كورسەتسە, بۇۇ-نىڭ 1997-2007 جىلدار ارالىعىنداعى باس حاتشىسى ك. اننان «ۇلكەن جەتىستىك» ەكەندىگىن كولدەنەڭ تارتتى.
2001 جىلى قىتاي, رەسەي, قازاقستان, ءتاجىكستان, قىرعىزستان جانە وزبەكستان باسشىلارى نەگىزىن قالاعان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى دا ايماقتاعى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم بولىپ تابىلادى. وزبەكستان قاتارعا قوسىلعانعا دەيىن ۇيىم 1996-1997 جىلدارى «شانحاي بەستىگى» اتالىپ, بەس ەل شەكاراسىنداعى تىنىشتىق پەن اسكەري سالاداعى سەنىم جونىندەگى كەلىسىمدەردى بەكىتكەن بولاتىن. جالپى, بۇل ۇيىم قالىپتاسۋىنىڭ العىشارتتارى حح عاسىردىڭ 60-جىلدارى كسرو مەن قحر اراسىنداعى شەكارا ماسەلەلەرىن شەشۋگە بايلانىستى قالىپتاسا باستادى. كەڭەستەر ەلى كەلمەسكە كەتكەننەن كەيىن ساياسي الاڭدا كەلىسسوزدەر ءجۇرگىزۋدىڭ جاڭا قاتىسۋشىلارى پايدا بولدى. قىتاي كورشىلەس تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ەلدەرىمەن تەرريتوريالىق ماسەلەلەردى وركەنيەتتى جولمەن شەشكەن سوڭ, ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋدىڭ ارىپتەستىك باسىمدىقتارى ارتا ءتۇستى. ونىڭ سامميتتەرى 1997 جىلى ماسكەۋدە, 1998 جىلى الماتىدا, 1999 جىلى بىشكەكتە, 2000 جىلى دۋشانبەدە ءوتتى.
قۇرىلىسى ناقتىلانعان جانە ينستيتۋتتالعان ۇيىم ەرەكشەلىكتەرىنە كەلسەك, مارتەبەلىك قاتىناس جونىندە سولتۇستىك اتلانتيكالىق كەلىسىم ۇيىمى (ناتو) سەكىلدى اسكەري بلوك قاتارىنا جاتپايدى. وڭىرلىك ساياسي, ءمادەني ءارى ەكونوميكالىق ۇيىم بولىپ تابىلاتىن وڭتۇستiك-شىعىس ازيا ەلدەرiنىڭ اسسوتسياتسياسى (Aسەان) سىندى ارالىق پوزيتسيا ۇستانبايدى. ۇيىمنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى قاتارىنا مۇشە مەملەكەتتەر كەڭىستىگىندەگى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى بەكىتۋ, لاڭكەستىك, سەپاراتيزم, ەكسترەميزم جانە ناركوترافيكپەن كۇرەس, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق, ەنەرگەتيكالىق ارىپتەستىك, عىلىمي جانە ءمادەني ءوزارا ارەكەتتەستىكتى دامىتۋ جاتادى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ وتكەن جىلعى «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «شىۇ ءبىزدىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمىزبەن قۇرىلعان بولاتىن جانە ءبىز ونىڭ نىعايۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى نارسەنى جاساۋعا ءتيىسپىز. مۇنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ وڭىرلىك جانە جاھاندىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا قوسقان ماڭىزدى ۇلەسى بولادى», دەدى. بىلتىرعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا تابىستى وتكىزىلگەن مەرەيتويلىق سامميت سىرتقى ساياساتىمىزداعى كەزەكتى جەڭىس, ەلوردامىز – استانانىڭ حالىقارالىق ءيميدجىن جوعارىلاتقان تاعى ءبىر قادام بولدى.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتىڭ 2003 جىلعى نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى» قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «قازاقستانداعى ديپلوماتيا ەۋرازەق, شىۇ, واىۇ سياقتى ۇيىمدار باسىمدىعىن بەكىتۋگە اسا نازار اۋدارۋى ءتيىس», دەگەن بولاتىن. قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 21 جىلىندا بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولۋمەن قاتار, سول ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋدا بەلسەندى ءرول اتقاردى. بۇرناعى جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءساتتى توراعالىق ەتۋى سونىڭ ايقىن دالەلى. ال ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق يدەياسى باستاماسىنىڭ ءۇش تۇعىرى سانالاتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىق, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس پەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءمارتەبەسى قازىرگىدەن دە جوعارىلاي بەرەتىندىگىنە تولىقتاي سەنىمدىمىز.
مۇرات ناسيموۆ,
قىزىلوردا «بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى.
