العىس ارقالاعان
سەنبى, 11 تامىز 2012 7:11
ادام ومىرىندەگى ەڭ باستى قۇندىلىق – دەنساۋلىق ەكەنى بارشاعا ايان. مىنە, وسى دەنساۋلىق كۇزەتىندەگى دارىگەرلىك ماماندىقتىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن, ءبىلىم مەن بىلىكتىلىكتى, كاسىبيلىكتى بىردەي قاجەت ەتەتىن جاۋاپتى قىزمەت قوي. دەگەنمەن, سولاردىڭ ىشىندە جۇمىس كولەمى اۋقىمدى, ناۋقاسقا ەڭ العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى بۋىن – ۋچاسكەلىك دارىگەر بولسا كەرەك. ولاي دەيتىنىمىز, ىستىعىڭىز كوتەرىلىپ, بولماسا باسىڭىز اۋىرىپ, بالتىرىڭىز سىزداپ ۇيگە دارىگەر شاقىرا قالساڭىز, جىلدىڭ قاي مەزگىلى: قىستىڭ قاقاعان كۇنى بولا ما, شىلدەنىڭ شىلىڭگىر اپتابى بولا ما, ەسىكتى قاعىپ ۋچاسكەلىك دارىگەرىڭىزدىڭ كەلىپ تۇرعانى. الماتى قالاسى, مەدەۋ اۋدانىنا قاراستى №12 ەمحانادا ون جىل بويى ءۇشىنشى ۋچاسكەنىڭ دارىگەرى بولىپ قىزمەت اتقارعان, ەڭبەگى ەرەن كۇلاندا سارىباەۆا, مىنە, سونداي جان.
سەنبى, 11 تامىز 2012 7:11
ادام ومىرىندەگى ەڭ باستى قۇندىلىق – دەنساۋلىق ەكەنى بارشاعا ايان. مىنە, وسى دەنساۋلىق كۇزەتىندەگى دارىگەرلىك ماماندىقتىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن, ءبىلىم مەن بىلىكتىلىكتى, كاسىبيلىكتى بىردەي قاجەت ەتەتىن جاۋاپتى قىزمەت قوي. دەگەنمەن, سولاردىڭ ىشىندە جۇمىس كولەمى اۋقىمدى, ناۋقاسقا ەڭ العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى بۋىن – ۋچاسكەلىك دارىگەر بولسا كەرەك. ولاي دەيتىنىمىز, ىستىعىڭىز كوتەرىلىپ, بولماسا باسىڭىز اۋىرىپ, بالتىرىڭىز سىزداپ ۇيگە دارىگەر شاقىرا قالساڭىز, جىلدىڭ قاي مەزگىلى: قىستىڭ قاقاعان كۇنى بولا ما, شىلدەنىڭ شىلىڭگىر اپتابى بولا ما, ەسىكتى قاعىپ ۋچاسكەلىك دارىگەرىڭىزدىڭ كەلىپ تۇرعانى. الماتى قالاسى, مەدەۋ اۋدانىنا قاراستى №12 ەمحانادا ون جىل بويى ءۇشىنشى ۋچاسكەنىڭ دارىگەرى بولىپ قىزمەت اتقارعان, ەڭبەگى ەرەن كۇلاندا سارىباەۆا, مىنە, سونداي جان.
قاشاندا ءجۇرىسى دە, ءىس-قيمىلى دا شيراق اققۇبا كەلگەن وسى ءبىر دارىگەر قىزعا ءوزى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن ۋچاسكە تۇرعىندارىنىڭ ىقىلاسى ەرەكشە. ويتكەنى, كۇلاندا ەمحانادا الدىمەن كەستە بويىنشا ءۇش-ءتورت ساعات قابىلداۋ جۇرگىزىپ, ودان كەيىن كوشە ارالاپ جازدى كۇنى 7-9, ال قىستىڭ كۇندەرى 12-14 ۇيگە شاقىرتۋمەن كەشتەتىپ كەلسە دە, ءبىر قاباق شىتقانىن كورمەيدى, قاشاندا بىرقالىپتى. ال ۋچاسكەلىك دارىگەرگە كۇنىنە 8 عانا شاقىرتۋ نورما. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كۇلانداعا بولىنگەن ۋچاسكەنىڭ ەرەكشەلىگى – تۇرعىنداردىڭ دەنى تاۋلى قىراتتاعى جەكەمەنشىك ۇيلەردە, ەمحانادان اجەپتاۋىر قاشىقتاۋ جەردە ورنالاسقان. سوندىقتان وعان ۇيىنە كەشكى ساعات 8-9-دا, ورالۋ ۇيرەنشىكتى ءجايت. ادامگەرشىلىگى, كىسىلىگى عوي, قابىلداۋدا قاتىپ قالعان ءۇش ساعات قانا وتىرماي, ادام كوپ بولسا ۋاقىتپەن ەسەپتەسپەي سوڭعى ناۋقاسقا دەيىن قاراپ جىبەرەدى.
– ءبىزدىڭ ءۇيىمىز ەمحانادان الىستاۋ ورنالاسقان, – دەپ ەسكە الادى شاشكين كوشەسىنىڭ تۇرعىنى زيناگۇل سادىقوۆا. – تۋرا كەلەتىن كولىك جوق. كەيدە قاقاعان قىستىڭ سۋىعىندا جىلى ۇيدە وتىرعان بىزگە بەتىن اياز سۇيگەن كۇلاندامىز جىميىپ ك ۇلىپ كىرگەندە, شاقىرعانىمىزعا ءوزىمىز ۇيالىپ قالامىز. سوندا دا ەش سىر بەرمەيدى. قۇددى ءوزىمىزدىڭ ءبىر جاقىن تۋىسىمىز سياقتى, جاعدايىمىزدى, بالالاردى سۇراپ جاتقانى. قالاي دەگەندە دە, مەديتسينادان ساۋاتىمىز جوق, كەيدە انانى-مىنانى ايتىپ, سۇراعىمىزدى كوبەيتىپ جىبەرسەك تە, سونىڭ بارىنە اسىقپاي, ءبارىن ءتاپتىشتەپ تۇسىندىرەتىنىنە ريزا بولاسىڭ. ءبىر رەنىش بايقالمايدى. سوندا ويلايمىن, وسى كۇلاندا اشۋلانۋ دەگەندى بىلمەيتىن شىعار دەپ. مىنەزگە باي, جۇرەگى كەڭ, ءبىر اينالايىن بالا. بىزدەر جاسىمىز ۇلكەن ادامبىز. ءومىردى كوردىك. قانشاما دارىگەردىڭ الدىنان وتتىك. ول ءوزىنىڭ جىلى جۇزىمەن, بيازى داۋىسىمەن, جۇمساق مىنەزىمەن, ادامعا دەگەن ىقىلاس, كوڭىلىمەن دە ادامدى ەمدەيدى. كەيدە دارىگەردىڭ ءبارى وسى كۇلانداداي بەرگەن انتىنا ادال بولسا دەپ قيالدانىپ قويامىن.
1993 جىلى قازىرگى س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەمدەۋ فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جولداماسىمەن №12 ەمحاناعا ۋچاسكەلىك دارىگەر بولىپ العاش ەڭبەك جولىن باستاعاندا, كۇلاندا نەبارى جيىرما ءتورت جاستا ەدى. ون جىل بويى وسى ءبىر عانا ۋچاسكەدە دارىگەرلىك قىزمەتتى ادال اتقارىپ, وعان اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارادى. ەسەسىنە تۇرعىندارىنىڭ دا, ەمحانا باسشىلارىنىڭ دا كوڭىلىنەن شىعا ءبىلدى. قاي ىستە, قاي ماماندىقتا بولماسىن توككەن تەر, جاسالعان ەڭبەك ەسكەرۋسىز قالمايدى. 2009 جىلى كۇلاندانىڭ وسى قاسيەتتەرىن, ەڭبەكقورلىعىن, بىلىمدىلىگىن باعالاعان ەمحانا باسشىلىعى ونى ءبولىمشە مەڭگەرۋشىلىگىنە جوعارىلاتادى. كۇلاندانىڭ ۋچاسكەدەن كەتكەنىنە وزىنە ۇيرەنگەن تۇرعىندارى ازداپ قينالعانمەن, ءبىر جاعىنان قۇددى ءوز بالالارىنىڭ قىزمەتى جوعارىلاعانداي قۋاندى. بۇگىندە ەمحاناعا بارا قالسا, الدىمەن كۇلاندا قىزدارىنا امانداسىپ, حال-جاعدايىن سۇراپ جاتقانى.
راس, بۇگىندە ەلىمىزدە ۋچاسكەلىك دارىگەر ماماندارى جەتىسپەيدى. مەنىڭشە, ونىڭ سەبەبىن الىستان ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق. «ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ قيىندىعى نەدە؟» دەگەن ساۋالدى كۇلانداعا قويىپ كوردىك. «بۇگىندە ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ قات بولىپ جاتقانى, جاستار ول جۇمىستىڭ قيىندىعىنا شىدامايدى. كەيبىرى جالاقىنىڭ ازدىعىن مىسە تۇتپايدى. سوندىقتان فارمفيرمالارعا, ستاتسيونارعا, جەكە مەنشىك ەمدەۋ ورىندارىنا كەتەدى. ماسەلەن, قىستا شاقىرتۋ كوپ بولادى. مولتەك اۋدانداعى كوپقاباتتى ۇيلەرگە بارعاندا اراسى جاقىن, قينالا قويمايسىڭ, تەك ليفت ىستەمەي, قالعان جاعدايدا بولماسا. ال جەكە مەنشىك سەكتورعا جاياۋ-جالپىلاپ بىرەسە كوشەنىڭ باسىنا, بىرەسە اياعىنان شىعاسىڭ. كەيدە ەسىك الدىنداعى يتتەن قورقىپ ايعايلاپ تۇرعانىڭ. ەگەر بارعان ناۋقاستىڭ جاعدايى اۋىر بولسا, ءبىر ساعاتتاپ بوگەلۋگە تۋرا كەلەدى. مەنىڭشە, ۋچاسكەلىك دارىگەر, ەڭ الدىمەن, مەيىرىمدى, قايىرىمدى بولىپ, ناۋقاس ادامدى تۇسىنۋگە تىرىسۋى قاجەت. بىلايشا ايتقاندا, ول ادامدى ءوزىنىڭ تۋىسىن ەمدەپ جاتقانداي سەزىنسە بولعانى. كەز كەلگەن ۋاقىتتا, كەز كەلگەن جاعدايدا ناۋقاستىڭ رۋحىن, كوڭىل-كۇيىن كوتەرىپ, اۋرۋىنان جازىلاتىنىنا سەنىم ۇيالاتقان ابزال. ول ءۇشىن جوعارىداعى قاسيەتتەرمەن بىرگە دارىگەردىڭ ءوزى ءبىلىمدى, ساۋاتتى بولۋى ءتيىس», – دەيدى كۇلاندا شەشىلىپ.
بۇگىندە ەكى تەراپەۆتىك بولىمشەدە ون جەتى دارىگەرى بار №12 ەمحانا 81 مىڭ ادامعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەدى. ولاردىڭ 60 مىڭى ەرەسەكتەر. ون جىل تاجىريبە جيناقتاعان كۇلاندا ءۇشىن بولىمشە مەڭگەرۋشىلىگىن يگەرىپ, جۇمىستى ۇيلەستىرۋ سونشالىقتى قيىنعا تۇسپەگەنمەن, جاۋاپكەرشىلىگى ەكى ەسەلەندى. مۇندا تەك ناۋقاستارعا ەمەس, ەندى دارىگەرلەرگە دە جاۋاپتى. ەگەر دارىگەر ەمدى دۇرىس جۇرگىزبەسە, وعان دا جاۋاپ بەرەدى. ناۋقاستار شاعىم ايتىپ كەلسە, ول ماسەلەنى دە شەشۋى كەرەك. بۇگىندە تۇرعىندار اراسىندا وتكىزىلىپ جاتقان سكرينينگتەر, ءتۇرلى باعدارلامالاردىڭ تياناقتى ءوتۋىن قاداعالايدى. جاتىپ ەمدەلەتىن ناۋقاستاردى كومپيۋتەرگە (رپن) ەنگىزىپ, پورتال بويىنشا ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە ءبولۋ دە مويىندارىندا. وعان ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇراتىن ناۋقاستى, ولارعا تەگىن بەرىلەتىن دارىلەردىڭ ەسەبىن جۇرگىزۋدى قوسىڭىز. ءبىر جاقسىسى, تەگىن ءدارى-ءدارمەك ءۇشىن ۇكىمەتتەن قوماقتى قاراجات ءبولىپ وتىر. اتالمىش ەمحانادا ءدارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن ارتتىرۋ ءىسى جولعا قويىلعان. جىل سايىن قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنان بولىنەتىن قوسىمشا قاراجاتقا ۋچاسكەلىك ءدارىگەرلەر دە, ارناۋلى مامان-دارىگەرلەر دە الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنا وقۋعا ءجىبەرىلىپ وتىرادى.
قازىرگى تاڭدا ۋچاسكەلىك تەراپەۆتىڭ جۇمىسى قيىنداعانمەن, تۇرعىنداردىڭ ەمدەلۋىنە جاعداي جاسالۋدا. ماسەلەن, مەديتسينا كۇنى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن ەمحانانىڭ ەكىنشى عيماراتىندا كۇندىزگى ستاتسيوناردىڭ جۇمىسى جولعا قويىلعان. ەمحانادا اناليز كورسەتكىشتەرىنە قاراي جىلىنا ەكى رەت 5-8 كۇن ەم قابىلداي الادى. ءبىر ايتارلىعى, ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى ۋچاسكەلىك قىزمەتكە دەگەن كوزقاراس وزگەردى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى وسۋمەن قاتار, ءار توقسان سايىن ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ جۇمىس ناتيجەسىنە قاراي قوسىمشا اقشالاي سىياقى قاراستىرىلعان. ول ءۇشىن ۋچاسكەدە ءولىم كورسەتكىشى, ونكولوگيالىق اۋرۋلار, تۋبەركۋلەز, ياعني ديسپانسەرلىك ەسەپكە كىرەتىن اۋرۋلار سانى از بولۋى ءتيىس. وسىنداي اۋقىمدى ىستەردى ۇيىمداستىرۋدا ەمحانا مەڭگەرۋشى ءامينا ابدراحمانوۆانىڭ, مەڭگەرۋشىنىڭ وڭ قولى, ورىنباسارى راۋشان تۇرسىنقىزىنىڭ دا ەڭبەگى اتاپ وتەرلىك.
كۇلاندا وتباسىندا دا اياۋلى انا, ابزال جار. جۇبايى ءابدىازيز – ءتىس دارىگەرى. بۇگىندە سارىباەۆتار اۋلەتىندە ەكى ۇل, ءبىر قىز تاربيەلەنۋدە. ۇلكەن ۇلدارى نۇركەن اتا-اناسىنىڭ جولىن قۋىپ, س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ-ءىنىڭ ەكىنشى كۋرسىندا وقيدى. جوعارى ساناتتاعى دارىگەر كۇلاندا قاپەنقىزىنىڭ كوپ جىلعى ابىرويلى ەڭبەگى ەسكەرىلىپ, بىلتىر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى مەدالىمەن, الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ماقتاۋ قاعازدارىمەن ماراپاتتالىپ وتىر. مىنە, قىزمەتتە دە, وتباسىندا دا مەيىرىم شۋاعىن شاشىپ, ەلدىڭ العىسىن ارقالاپ جۇرگەن اق جەلەڭدى كۇلاندا, وسىنداي جان.
الماتى.
