ۇلت ساۋلىعى – ۇلى مۇرات
سەنبى, 16 ماۋسىم 2012 7:07
سالا-سالا بويىنشا كەزەكتەسىپ كەلىپ جاتاتىن اتاۋلى داتالاردىڭ ىشىندە بارشاعا جاقىن ەرەكشە ءبىر كۇن بار, ول – دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى تويلاناتىن مەزەت. وسى ايتۋلى كۇننىڭ قارساڭىندا ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆاعا جولىعىپ, سالانىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى بىرنەشە ساۋالعا جاۋاپ بەرۋىن سۇراعان ەدى.
سەنبى, 16 ماۋسىم 2012 7:07
سالا-سالا بويىنشا كەزەكتەسىپ كەلىپ جاتاتىن اتاۋلى داتالاردىڭ ىشىندە بارشاعا جاقىن ەرەكشە ءبىر كۇن بار, ول – دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى تويلاناتىن مەزەت. وسى ايتۋلى كۇننىڭ قارساڭىندا ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆاعا جولىعىپ, سالانىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى بىرنەشە ساۋالعا جاۋاپ بەرۋىن سۇراعان ەدى.
– ساليدات زەكەنقىزى, ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسىن رەفورمالاۋ قولعا الىنعالى ءبىرشاما ۋاقىت بولدى. حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق جۇيەسى ەنگىزىلدى. وسى ورايداعى العاشقى ناتيجەلەر قالاي؟ ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ, تارقاتا ايتىپ بەرسەڭىز.
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى حالىق دەنساۋلىعىنا, جالپى سالانى دامىتۋعا اسا زور كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى بارشاعا بەلگىلى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ بۇكىل جۇمىسىمىز دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. الدا تۇرعان ماقسات-مىندەتتەردى ايقىنداپ بەرگەن بۇل باعدارلاما دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە قازىردىڭ وزىندە كوز جەتكىزىپ وتىرعانىمىزدى ايتۋعا ءتيىسپىز.
تاعى ءبىر ماقتانارلىق جاي قازاقستان – مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىمەن ازاماتتاردى تەگىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان الەمدەگى ساناۋلى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. دامىعان ەلدەردىڭ ءوزىن تۇيىققا تىرەگەن قارجى داعدارىسى ءبىزدىڭ وسى ورايدا بەلگىلەگەن شارالارىمىزدى مۇلتىكسىز ورىنداۋعا بوگەت بولىپ وتىرعان جوق, مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن كورسەتىلەتىن تەگىن قىزمەتتەر كولەمى جىل سايىن ۇلعايا تۇسۋدە.
ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ناتيجەلەرىنە كەلسەك, 2010 جىلدان ەنگىزىلە باستاعان دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق جۇيەسى تۇرعىندار ءۇشىن جوسپارلى ستاتسيونارلىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتتى. وسىلاي تەك وتكەن جىلدىڭ ىشىندە عانا ستاتسيوناردى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعىن 700 مىڭداي ادام پايدالاندى, ولاردىڭ 44 پايىزى اۋىل تۇرعىندارى. ناۋقاستاردىڭ 6 پايىزى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىن تاڭداپ, ءتيىستى كومەك الدى.
ەلىمىزدەگى اۋرۋحانالار ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتكەنى ءۇشىن اقىنى بۇرىنعىداي توسەك-ورىن سانىنا قاراي ەمەس, كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەر كولەمىنە سايكەس الاتىن بولدى. ال مۇنىڭ ءوزى بوس تۇرعان توسەكتەر سانىن ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا, ءسويتىپ, ناۋقاستاردىڭ سۇرانىستارىن نەعۇرلىم تولىق قاناعاتتاندىرۋعا, رەسۋرس ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى (كۇندىزگى ستاتسيونارلار) بەلسەندى تۇردە دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. قولدانىلعان وسىنداي شارالاردىڭ ءناتيجەسىندە دارىگەرلەردىڭ وزدەرىنىڭ بىلىكتىلىكتەرىن كوتەرۋگە ىنتاسى ارتتى. بۇل جايعا ەڭبەكاقىنىڭ تۇپكى ناتيجەگە بايلانىستى بولۋى دا يگى اسەرىن تيگىزگەنى انىق.
بۇگىنگى تاڭدا ەمدەۋ مەكەمەسى باسشىسىنىڭ مەنەدجمەنت دەڭگەيى جوعارى بولۋى ءتيىس. ەندىگى جەردە بۇرىنعىداي جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. قولدانىسقا وزىق تەحنولوگيالاردى كوبىرەك ەنگىزىپ, قىزمەتكەرلەردى ءتيىستى ەڭبەكاقى ۇسىنۋ ارقىلى ىنتالاندىرىپ وتىرۋىمىز كەرەك. ويتكەنى, قازىر ستاتسيونارلار اراسىنداعى باسەكەلەستىك بارىنشا ارتىپ وتىر. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن. قازىر سوزىلمالى بۇيرەك فۋنكتسياسىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى بويىنشا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە مەملەكەتتىك تاپسىرىس ناۋقاستىڭ تاڭداۋىنا قاراي اۋرۋحانانىڭ مەنشىكتىڭ قاي تۇرىنە جاتاتىنىنا قاراماستان بەرىلە بەرەدى. بۇل قادام باسەكەلەستىكتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىن سياقتى. قازىر ەمدەۋ ورىندارى ناۋقاستاردى وزدەرىنە تارتۋ ءۇشىن تاڭعى اس بەرۋ, كولىكپەن الىپ كەلۋ سياقتى قوسىمشا قىزمەتتەرىن ۇسىنا باستادى. بۇل, ءسوز جوق, ەڭ الدىمەن ناۋقاسقا پايدالى.
بۇگىنگى تاڭدا بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى شەڭبەرىندە بارلىق ەمحانالار مەن ءدارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردا ۋچاسكەلىك مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا ەڭبەك ناتيجەلەرىنە قاراي نەگىزگى جالاقىسىنا قوسىمشا اقى تولەنۋدە. الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر, پسيحولوگتار, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى مەيىرگەرلەر قىزمەتتەرى كەڭىنەن ەنگىزىلۋدە. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءالى دە بولسا ناشار قورعالىپ وتىرعان توپتارىنا قولداۋ كورسەتۋدى كوزدەيدى. ولارعا تەلەفون ارقىلى كەڭەستەر بەرىلەدى, سول سياقتى, بەلگىلى ءبىر قيىندىقتارعا تاپ بولىپ تۇيىققا تىرەلگەن جاندارعا, وتباسىلارعا ۇيلەرىنە بارىپ, قىزمەت كورسەتىلەدى.
– ەلباسى ن.نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا ونكولوگيا سالاسىنا ايرىقشا نازار اۋدارىپ, ۇكىمەتكە جاڭا سالالىق باعدارلاما قابىلداۋ, ونكولوگيالىق ورتالىقتار اشۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەنىن بىلەمىز. بۇل ورايدا قانداي ءىس-شارالار قولعا الىنباقشى؟
– ۇستىمىزدەگى جىلى ءبىز مودەرنيزاتسيالانعان ونكولوگيا قىزمەتىن قۇرۋعا كىرىسكەلى وتىرمىز. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى ەلىمىزگە ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. ءسويتىپ, قاتەرلى ىسىك اۋرۋىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋدى جانە وسىنداي دەرتكە شالدىققانداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ مەرزىمىن بەس جىلدان ءارى ۇزارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن ەلىمىزدە ونكولوگيالىق قىزمەتتى دامىتۋدىڭ 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلاماسى ءبىرتۇتاس شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيدى. اتالمىش باعدارلامادا اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىنا, ونىڭ ىشىندە سكرينينگتىك باعدارلامالاردى كەڭەيتۋگە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىر.
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ دياگنوزدى ەرتە قويۋ, ءتيىمدى ەمدەۋ جانە سىرقاتتى وڭالتۋ سياقتى ءۇش قاعيداتقا نەگىزدەلگەن. ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارىسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارعا قولجەتىمدىلىگى ارتادى. ول دەگەنىڭىز, ناقتى ايتار بولساق, يادرولىق مەديتسينا, جوعارى تەحنولوگيالى ساۋلەلى تەراپيا, دەنە جاراقاتىن سالماي وتا جاساۋ, سىرقاتتارعا, ونىڭ ىشىندە بالالارعا جوعارى دوزالى حيميالىق تەراپيا ادىستەرىن قولدانۋ دەگەن ءسوز.
ارينە, وسىنداي كۇردەلى ءمىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ, ەڭ الدىمەن, كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىنە بايلانىستى. سوندىقتان دا ونكولوگيالىق قىزمەتتىڭ كادرلارىن جانە جالپى ەمدەۋ جۇيەسى دارىگەرلەرىن دايارلاۋعا, ولاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنۋدە.
بۇدان بىلاي ونكولوگيالىق قىزمەتتى قارجىلاندىرۋ سىرقاتتاردىڭ سانىنا باعدارلاناتىن بولادى. قازىر استانادا ۇلتتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىق قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا.
– كەزىندە ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ قۇرىلعاندا, كەيبىرەۋلەردىڭ ونى ءۇي ىشىنەن ءۇي تىگۋ دەپ باعالاعانىن قۇلاعىمىز شالعان. جاڭا ۇلگىدە, قىرۋار قارجىعا سالىنعان ورتالىقتار قالاي جۇمىس ىستەپ جاتىر؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا قۇرىلعان ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ استانا قالاسىنداعى مەديتسينالىق كلاستەردىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان جاڭا زاماناۋي ەمحانالاردىڭ بازاسىندا «بولاشاقتىڭ گوسپيتالى» ستراتەگيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا. حولدينگكە قاراستى كلينيكالاردا گەموفيليا كەزىندە ونكوگەماتولوگيا, ەندوپروتەز جاساۋعا وفتولمولوگياعا, كارديوحيرۋرگياعا, ينتەرۆەنتسيالىق كارديولوگياعا بايلانىستى جاڭا قىزمەتتەر ەنگىزىلىپ, پوزيتروندى ەميسسيالىق توموگرافيا ءادىسى ارقىلى ونكولوگيالىق باسقا دا اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ ادىستەرى يگەرىلۋدە.
2011 جىلى سالىنعان كارديوحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ حالىقارالىق وزىق ۇلگىسىن عىلىمي پراكتيكامەن شەبەر ۇشتاستىرىپ وتىرعان وسى سالاداعى ۇلتتىق برەند بولىپ تابىلادى. ونىڭ نەگىزگى قىزمەتى يننوۆاتسيالىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ جوعارى مامانداندىرىلعان كارديولوگيالىق جانە كارديوحيرۋرگيالىق كومەك كورسەتۋگە, سونداي-اق سىرقاتتارعا كارديوحيرۋرگيا جانە كارديولوگيا سالالارىندا امبۋلاتوريالىق زەرتتەۋدەن بىلىكتى مەديتسينالىق كومەك پەن كەشەندى وڭالتۋ ارالىعىندا عىلىمي-اعارتۋشىلىق قىزمەتتى ورىستەتۋگە باعىتتالىپ وتىر.
قازىر ءبىزدىڭ كلينيكالارىمىزدا جۇرەك-قانتامىرلارى اۋرۋلارىن ەمدەۋدە وزىق تەحنولوگيالار قولدانىلۋدا, تاياۋدا عانا ءبىز ءۇشىن ارمانداي بولىپ كەلگەن اسا كۇردەلى وتالار جاسالۋدا. ەلىمىز بويىنشا تۇتاستاي العاندا 2011 جىلى ءجۇرەككە 8 مىڭنان استام, ونىڭ ىشىندە 6,5 مىڭ ادامعا اشىق جاعدايدا وتا جاسالدى. ورتالىقتىڭ اشىلۋى 1130, ونىڭ ىشىندە 300-دەي بالاعا كارديوحيرۋرگيالىق جوعارى تەحنولوگيالى وتالار جاساۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇرىن مۇنداي سىرقاتقا ۇشىراعاندار شەتەلدىك مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنەتىن.
ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتىڭ كلينيكالارىندا بىرەگەي وتالار جاسالۋدا. مىسالى, بىلتىر كارديوحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا العاش رەت قوسىمشا قان اينالىمىنىڭ شاعىن قوندىرعىسى يمپلانتاتسيالاندى. بۇگىنگى كۇنى وسىنداي 20 وتا جاسالدى, اعىمداعى جىلى تاعى 30 وتا جاساۋ جوسپارلانۋدا. تاياۋدا عانا انا مەن بالا ۇلتتىق ورتالىعىندا 14 جاسار بالاعا وتا جاساۋ ارقىلى تۋىسقان دونوردان كەمىك مايىن ترانسپلانتاتسيالاۋ جۇزەگە اسىرىلعان ەدى. سىرقات بالا ساۋىعىپ, ۇيىنە امان-ەسەن ورالدى.
حولدينگ قۇرامىنا كىرەتىن انا مەن بالا ۇلتتىق ورتالىعى JCI حالىقارالىق ستاندارتتارىنىڭ تالاپتارىنا ساي اككرەديتتەۋدەن ءوتتى. ەلباسىمىز بەن ۇكىمەت كەلەشەكتە ەلىمىزدىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى (وبلىس, رەسپۋبليكا) مەديتسينالىق ۇيىمدارىن JCI سەرتيفيكاتسيالاۋىنان وتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر.
– كولىكتىك مەديتسينا قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ۇتىمدى جاقتارى, بولاشاعى جايلى ايتىپ بەرسەڭىز.
– ەلىمىزدىڭ كولىك قاتىناۋى قيىن شالعاي ايماقتارىندا, سەلولىق جەرلەردە تۇراتىندار ءۇشىن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كولىكتىك مەديتسينانى دامىتۋدى قولعا الىپ وتىرمىز. ءسويتىپ, «دەنساۋلىق», «جاردەم» جانە «سالاماتتى قازاقستان» دەپ اتالاتىن ءۇش پويىزدى جولعا شىعاردىق. ولار قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە 110 ستانساعا سوعىپ, 50 مىڭنان استام ادامدى, ونىڭ ىشىندە 14 مىڭداي بالانى قابىلدادى, تۇرعىندارعا 260 مىڭنان استام ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق قىزمەتىن كورسەتتى. سانيتارلىق اۆياتسيا بويىنشا رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ ورتالىعى قۇرىلدى. وتكەن جىلدىڭ شىلدە ايىنان بەرگى ۋاقىتتا حيرۋرگتەردىڭ, تراۆموتولوگتاردىڭ, ۋرولوگتاردىڭ, انەستەزيولوگتار مەن رەانيماتولوگتاردىڭ, اكۋشەر-گينەكولوگتاردىڭ, بالالار دارىگەرلەرىنىڭ اقىل-كەڭەستەرىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 600-دەن استام ۇشۋ ساپارلارى جۇزەگە اسىرىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستاندا شىعارىلاتىن 6 ەس-145 تىكۇشاعىن ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال مامىر ايىندا 2 كا-32 تىكۇشاعى قىزمەت كورسەتە باستادى.
وتكەن كەزەڭدە 50 جىلجىمالى كەشەن ساتىپ الىنىپ, ايماقتارعا جەتكىزىلىپ بەرىلدى. 2011 جىلى جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر 100 مىڭعا جۋىق دياگنوستيكالىق, 73 مىڭ لابوراتوريالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزدى, مامانداردىڭ 145 مىڭ اقىل-كەڭەسىن ۇيىمداستىردى, بارلىعى مەديتسينالىق باقىلاۋمەن 150 مىڭنان استام ادامدى قامتىدى.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولداردا جول-كولىك وقيعالارىنا تاپ بولعان ادامدارعا دەر كەزىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا ايماقتاردا 6 تراسسالىق مەديتسينالىق-قۇتقارۋ بەكەتتەرى ۇيىمداستىرىلىپ, ولارعا 6 ارنايى جابدىقتالعان كولىك ءبولىندى. 2011-2015 جىلدار ارالىعىندا اۆتوموبيل جولدارىنىڭ اسا قاۋىپتى دەپ تانىلعان ۋچاسكەلەرىندە تاعى 40 مەديتسينالىق-قۇتقارۋ بەكەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
– ەمدەۋ مەكەمەلەرىن, سىرقاتتاردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جايى قالاي؟ بولاشاققا باعدارلانعان ناقتى جوسپارلار بار ما؟
– مەملەكەتتىك باعدارلامادا سىرقاتتارعا ءدارىحانالاردى, دارىلىك پرەپاراتتاردى تاڭداۋعا, ءدارىحانالاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ ءجۇيەسىن جەتىلدىرۋ كوزدەلگەن. وسىعان وراي امبۋلاتوريا جاعدايىندا ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تىزبەسى قايتا قارالدى. مۇنىڭ ءوزى قازىرگى ۋاقىتتا ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان سىرقاتتارعا ءدارى-ءدارمەكتى تەگىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە, ونىڭ ىشىندە اسا قىمبات نوزولوگيا بويىنشا ءدارى-دارمەك الاتىن سىرقاتتاردىڭ رەگيسترىن جاساۋ مەملەكەت كەپىلدىك بەرەتىن ءدارى-دارمەكتى ءار سىرقاتتىڭ ناقتى پايدالانۋىن قاداعالاۋعا جاعداي تۋعىزادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپتى دامىتۋ جونىندەگى 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلاما شەڭبەرىندە فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپ كاسىپورىندارىندا حالىقارالىق ستاندارتتار ساپاسىن ەنگىزۋ جونىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وتكەن جىلى وتاندىق ءوندىرۋشىلەردەن مەديتسينالىق تەحنيكالاردى ساتىپ الۋ جونىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇيىمداستىرىلدى. مەديتسينالىق جابدىقتاردى ليزينگتىك شارتتار بويىنشا ساتىپ الۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى.
ءدارى-دارمەكتى جانە مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ساتىپ الۋدا بىرىڭعاي ساياسات جۇرگىزۋ ماقساتىندا 2009 جىلى تەگىن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ كەپىلدى كولەمى شەڭبەرىندە ءدارى-دارمەكتەر, مەديتسينالىق جابدىقتار ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋمەن اينالىساتىن بىرىڭعاي ديستريبيۋتور انىقتالعان بولاتىن. بۇل ءجۇيەنى دامىتۋ, ەڭ الدىمەن, تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا, ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالىپ وتىر. ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدە ىركىلىس بولماۋى قاجەتتىگىن ەسكەرىپ, ۇستىمىزدەگى جىلى ساتىپ الىناتىن ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمدار بويىنشا تەندەر وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك-قازان ايلارىندا وتكىزىلدى.
– كوپتەگەن وڭىرلەردە بىلىكتى كادرلارعا دەگەن سۇرانىس بارىنشا جوعارى ەكەنى ايتىلىپ ءجۇر. جاس مامانداردى اۋىلدىق جەرلەرگە تارتۋ ماسەلەسى قالاي شەشىلۋدە؟
– جىلما-جىل ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايىپ كەلە جاتقانى تۇرعىندارعا جاقسى ءمالىم دەپ ويلايمىن. سول سياقتى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس جاعدايىن جاقسارتۋ, ولاردىڭ ەڭبەكاقىسىن ءوسىرۋ باعىتىندا دا ناقتى شارالار قولدانىلۋدا. دەگەنمەن, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ەڭ باستى سىيلىق, قۋانىش – ول سىرقاتتاردىڭ ايىعىپ كەتۋى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ الدىمىزعا كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى ۇدايى جەتىلدىرە بەرۋ مىندەتىن قويادى. 2011 جىلدىڭ قازان ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى بەكىتىلگەن بولاتىن. وسىعان سايكەس ءبىلىم بەرۋ مەنەدجمەنتى جۇيەسىندەگى بارلىق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزىلدى. مەديتسينا ماماندارىن دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىن اككرەديتاتسيالاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. مەديتسينا جانە فارماتسەۆتيكا كادرلارىن ديپلوم العاننان كەيىن دايارلاۋ ءماسەلەسى دە ۇدايى نازاردا. ونىڭ شەڭبەرىندە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىن قوسىمشا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ قاراستىرىلعان. وتكەن جىلى بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا ينتەرندەردى اتتەستاتسيادان وتكىزۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا مەديتسينا كادرلارىن دايارلاۋمەن اينالىساتىن جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرۋشىلەردىڭ ءبىلىمىن تاۋەلسىز ساراپتامادان وتكىزۋدى ەنگىزۋدى تاپسىرعان بولاتىن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى وسى تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ جانە «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسىن ورىنداۋ ءۇشىن استانا قالاسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىمى مەن داعدىسىنا باعا بەرەتىن رەسپۋبليكالىق تاۋەلسىز ورتالىق جانە الماتىدا ونىڭ فيليالىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولاردىڭ جۇمىسىنا كاسىبي قاۋىمداستىقتاردى تارتپاقپىز. قازىر بۇل باعىتتاعى جۇمىستار باستالىپ كەتتى.
2011 جىلى دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋمەن اينالىساتىن الماتى مەملەكەتتىك ينستيتۋتى بازاسىندا, مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋمەن جانە عىلىممەن اينالىساتىن 12 جەتەكشى ۇيىمنىڭ قاتىسۋىمەن, كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن كەشەندى ارتتىرۋ ماقساتىندا يننوۆاتسيالىق-ءبىلىم بەرۋ كونسورتسيۋمى قۇرىلدى. ناق سول جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن 34 مىڭنان استام دارىگەرلەر مەن ورتا بۋىن كادرلار وتاندىق وقۋ ورىندارىندا جانە عىلىم ۇيىمدارىندا ءوز بىلىمدەرىن جەتىلدىردى. شەتەلدىك بىلىكتى مامانداردى شاقىرا وتىرىپ, شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزۋ پراكتيكاسى دا كەڭىنەن قولدانىلۋدا. سونىمەن بىرگە وتكەن كەزەڭدە 198 قازاقستاندىق مامان وزىق حالىقارالىق مەديتسينالىق تەحنولوگيانى يگەرۋ ماقساتىندا گەرمانيانىڭ, ليتۆانىڭ, رەسەيدىڭ, بەلورۋسسيانىڭ, ءيزرايلدىڭ, جاپونيانىڭ, چەحيانىڭ كلينيكالارىنا جىبەرىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ كادرلىق رەسۋرستارىن دامىتۋدىڭ 2012-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى جاسالۋدا. ونى قابىلداۋ كادرلاردىڭ ءباسەكەگە قابىلەتتىلىگىن دامىتۋعا جول اشادى. سايىپ كەلگەندە, مۇنىڭ ءبارى تۇرعىندارعا بىلىكتى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى.
راس, كادر ماسەلەسى بارلىق جەردە بىركەلكى شەشىلىپ وتىرعان جوق. اسىرەسە, سەلولىق جەرلەرگە بىلىكتى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كەرەك-اق. بۇل ماسەلەنى دە ويداعىداي شەشەتىنىمىزگە سەنىمدىمىز. وسى ماقساتپەن جاس مامانداردى اۋىلدىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارعا تارتۋ ءۇشىن ولارعا كوتەرمە جاردەم اقى تولەۋ, تۇرعىن ءۇي الۋعا كومەك كورسەتۋ سياقتى الەۋمەتتىك قولداۋ جاسالۋدا.
جىل سايىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا «ەڭ ۇزدىك اۋىل دارىگەرى» نوميناتسياسى بويىنشا دا كونكۋرس وتكىزىلىپ تۇرادى. مۇنداي ءىس-شارالار جاستاردى اۋىل مەديتسيناسىندا جۇمىس جاساۋعا ىنتالاندىرادى دەپ ويلايمىن.
– بۇگىنگى سۇحباتىمىز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعاندىقتان, سالا باسشىسى, دارىگەر رەتىندە ارىپتەستەرىڭىزگە دەگەن تىلەگىڭىزدى ەستىسەك.
– بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسىندا 65 مىڭداي دارىگەر, 149 مىڭ ورتا بۋىن مەديتسينا كادرلارى ەڭبەك ەتۋدە. ولاردىڭ ءار كۇنى قاۋىرت ەڭبەككە, توسىن جايلارعا تولى. وزدەرىڭىز ويلاپ قاراڭىزدار, ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە عانا ءدارىگەرلەر جەرگىلىكتى جەرلەردە 2 مىڭعا جۋىق وتا جاساپ, 1 مىڭنان استام ءومىر ەسىگىن جاڭا اشقان ءنارەستەنى قابىلداپ الادى ەكەن. ال جىل سايىن ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ الدىنان 3 ميلليوننان استام ادام وتەدى. مىنە, وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىزدەن اسا ءبىلىمدىلىكتى, جوعارى ادامي قاسيەتتەردى, اركەز مول قايتارىممەن جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتەدى. بۇگىنگى كۇنى مەن ءوزىمنىڭ ءارىپتەستەرىمە جوعارى ءبىلىكتىلىگى, وزدەرى تاڭداعان ماماندىققا ادالدىعى, قايىرىمدىلىعى, ادامداردى قاتارعا قوسۋ, ال كوپ جاعدايدا ولاردى اجالدان اراشالاپ قالىپ جاتقان قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن ريزاشىلىق بىلدىرگىم كەلەدى. بارشاسىنا زور دەنساۋلىق, تابىس, وتباسىندا بەرەكە-بىرلىك, يگىلىك تىلەيمىن.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت. ەل يگىلىگىنە باعىتتالعان ەڭبەكتەرىڭىز جانا بەرسىن.
اڭگىمەلەسكەن
جاراسباي سۇلەيمەنوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
