ەلىمىزدەگى تۇڭعىش دوستىق ءۇيى جيىرمادان استام ەتنوستىڭ باسىن قوسىپ, تاتۋلىق پەن دوستىققا ۇيىتىپ وتىر
سارسەنبى, 11 قاڭتار 2012 8:32
شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ وبلىستىق دوستىق ءۇيى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورنى جايلى تۇرعىندار اراسىندا جاقسى پىكىر قالىپتاسقان. امانشىلىق بولسا, قاناتىن كەڭگە جايعان دوستىق ءۇيى ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاراشاسىندا قۇرىلعانىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتپەك. وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى, بۇل قىزمەتكە كىرىسكەنىنە كوپ ۋاقىت بولماسا دا, شىرايلى شىعىستا مادەنيەت پەن ونەردىڭ وركەن جايۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان جاقسىلىق ومار بىلاي دەپ اعىنان جارىلادى:
سارسەنبى, 11 قاڭتار 2012 8:32
شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ وبلىستىق دوستىق ءۇيى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورنى جايلى تۇرعىندار اراسىندا جاقسى پىكىر قالىپتاسقان. امانشىلىق بولسا, قاناتىن كەڭگە جايعان دوستىق ءۇيى ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاراشاسىندا قۇرىلعانىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتپەك. وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى, بۇل قىزمەتكە كىرىسكەنىنە كوپ ۋاقىت بولماسا دا, شىرايلى شىعىستا مادەنيەت پەن ونەردىڭ وركەن جايۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان جاقسىلىق ومار بىلاي دەپ اعىنان جارىلادى:
– قازاق جەرى كەڭ بايتاق, كوڭىلى دارقان, تالاي تار جول, تايعاق كەشۋلەردە تىعىرىقتان شىعىپ قانا قويماي, نەبىر قيلى زاماندا شەتتەن كەلگەن باسقا ۇلت وكىلدەرىن جاتسىنباي قارسى الىپ, باۋىرىنا باستى, ءتورىن بەرىپ, ءبىر جاپىراق نانىن ءبولىپ جەدى. 1995 جىلى ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسىپ, تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ ەلىمىزدە سالتانات قۇرۋىن ماقسات تۇتقان ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ جونىندە باستاما كوتەرىپ, ول جۇزەگە استى. وسكەمەندەگى دوستىق ءۇيى 1992 جىلى قۇرىلدى. 1995 جىلى شىعىس قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وبلىستىق دوستىق ءۇيى وبلىس اكىمى وكىمى نەگىزىندە قۇرىلىپ, زاڭدى تۇلعا دەپ تانىلدى. دوستىق ءۇيىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ەلباسى ن.نازارباەۆ ارنايى كەلىپ قاتىسىپ, اقجارما تىلەگىن ايتتى, شىرايلى شىعىستان باستاۋ العان قۇندى تاجىريبەنى ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ قولداۋى قاجەت ەكەنىنە توقتالدى. سونىمەن, كەندى التايدىڭ تاجىريبەسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى زەرتتەپ, بارلىق وڭىرگە تاراتتى. وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ دوستىق ۇيىنە ۇنەمى قامقورلىق جاساپ تۇرادى, ەلىمىزدەگى تۇڭعىش قۇرىلعان ەتنواۋىلدىڭ اۆتورى دا ءوڭىر باسشىسى.
قالانىڭ كورىكتى جەرىنەن ورىن العان دوستىق ۇيىنە كەلدىك. ەكى قاباتتى, ەجەلگى ارحيتەكتۋرامەن كوز تارتاتىنداي ەتىپ ادەمى سالىنعان مەكەمەنى ەلدار تولەۋبەكوۆ باسقارادى. ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى – وكسانا دوتسەنكو. ادىسكەرلىك ءبولىمنىڭ مەڭگەرۋشىسى ايبارشا ءجۇمادىلوۆا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستىردى. دوستىق ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوز مىندەتتەرى مەن ىستەرىن ۇقىپتىلىقپەن اتقارىپ جاتقانى بايقالادى.
– كەڭەس وكىمەتى كەزىندەگى ءبىر ءتىلدى, ءبىر ءدىندى بولامىز دەگەن سولاقاي يدەولوگيا سالدارىنان قانشاما ۇلت وكىلى ءوز تىلىنەن, مادەنيەتىنەن اجىراپ قالا جازدادى, ونىڭ ىشىندە قازاقتار دا بار. ال تاۋەلسىز قازاقستان ءار ەتنوستىڭ بالاسى ءوز انا ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن, مادەنيەتىن, تاريحىن ۇمىتپاسىن دەگەن ماقساتتى العا قويىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا بىرتىندەپ دوستىق ۇيلەرى اشىلا باستادى. بۇگىنگى تاڭدا ءوزىمىزدىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 8 دوستىق ءۇيى بار, وندا 82 ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس جاساپ جاتىر, – دەپ ايبارشا ءجۇمادىلوۆا ءبىراز جايدان حاباردار ەتتى.
وبلىستىق دوستىق ءۇيىنىڭ ماقساتى – ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ, ۇلتتار ءمادەنيەتىن, انا ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن جاڭعىرتۋ, ءمادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە قازاقستان جاستارىن پاتريوتتىق سەزىمگە تاربيەلەۋ بولىپ تابىلادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىنداعى تاريحي-مادەني مۇرانى زەرتتەپ, قالپىنا كەلتىرەدى, وسىندا تۇراتىن ەتنوستار تۋرالى تاريحي-بيبليوگرافيالىق ماتەريالدار باسىپ شىعارادى. حالىق شىعارماشىلىعىن, ەتنومادەني سالت-داستۇرلەردى جانە ادەت-عۇرىپتاردى ناسيحاتتاپ, ساقتايدى. ولاردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قازىرگى تاريحي جاعدايعا بەيىمدەۋ دە باستى نازاردا. بۇعان قوسا قىزمەت ىستەيتىن ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە انا ءتىلىن وقىتۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋعا, ۇلتتىق مۋزىكالىق, كوركەم شىعارماشىلىق, قولدانبالى ونەر ۇجىمدارى قىزمەتىنە تاجىريبەلىك كومەك كورسەتەدى, ولاردىڭ قىزمەتى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسايدى جانە ەتنومادەني قوعامدىق بىرلەستىكتەرگە ادىستەمەلىك, ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە قۇقىقتىق كومەك كورسەتەدى.
قازىرگى تاڭدا دوستىق ۇيىندە 12 ەتنومادەني ءبىرلەستىك جانە 9 قوعامدىق بىرلەستىك, شىعىس قازاقستان وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جاستار قاناتى مەن عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسى جۇمىس ىستەۋدە. 2010 جىلى «التىن ارقاۋ» جانە ورالمان جاستاردان قۇرالعان «بىرلىك» قوعامدىق بىرلەستىكتەرى قۇرىلدى. بۇگىندە ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وبلىستا وتەتىن كوپتەگەن قوعامدىق ماڭىزدى جانە مادەني شارالاردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جانىنان قۇرىلعان 20 شىعارماشىلىق ۇجىم بار, ونىڭ 8-ءى «حالىق ۇجىمى» جانە ءبىر ۇجىم «ۇلگىلى» اتاعىنا يە. ولار دوستىق ۇيىندەگى جانە وبلىسىمىزداعى مادەني شارالارعا بەلسەنە قاتىسادى.
دوستىق ءۇيى جۇمىسىنىڭ اۋقىمى جىل سايىن كەڭەيە تۇسۋدە, مۇندا ءارتۇرلى تاقىرىپتا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار, سەمينارلار, بايقاۋلار, كەزدەسۋلەر, فەستيۆالدەر, اتاپ ايتساق, «ورىس ونەرى», «كازاچە ستورونۋشكا», «جىراۋلار» فەستيۆالدەرى ءداستۇرلى وتكىزىلۋدە, بىلتىر العاش رەت «كۇمبىرلە, دومبىرا, وينا, سىرناي» فەستيۆالى ءوتتى. جاقىندا عانا وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XVI سەسسياسى وتسە, جۋىردا «حالىقارالىق كەلىسىم جانە توللەرانتتىلىق – تۇراقتىلىق نەگىزى» اتتى حالىقارالىق سيمپوزيۋم ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار, حالىق مەرەكەلەرى: «ناۋرىز», «ماسلەنيتسا», «حانۋكا», «روش-ا-نا», «سابانتۋي», «استىق مەرەكەسى», ءدىني مەرەكەلەر – «قۇربان ايت», «روجدەستۆو», «پاسحا», «ۆارداۆار» جانە مەملەكەتتىك مەرەكەلەر جىل سايىن دوستىق ۇيىندە تويلانادى.
ەتنومادەني بىرلەستىكتەر تاريحي وتاندارىمەن دە بايلانىس جاساپ تۇرادى. دوستىق ۇيىندە پولياك, بەلارۋس, ارميان مەملەكەتتەرىنىڭ ەلشىلەرى ءوز دياسپورالارىمەن كەزدەسىپ, دوستىق ءۇيىنىڭ ومىرىمەن تانىسىپ قايتتى. دوستىق ءۇيى جىلدىق جوسپار بويىنشا جانە جوسپاردان تىس 70-تەن اسا ۇلكەندى-كىشىلى ءىس-شارالار وتكىزىپتى. دوستىق ۇيىندە اي سايىن «وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك پەن ۇلتجاندىلىقتى, ازاماتتىقتى تاربيەلەۋ» دەگەن تاقىرىپتاردا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اعا وقىتۋشىلارى ءدارىس وقيدى. دوستىق ءۇيى قۇرىلعان 19 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە جاقسى داستۇرلەر قالىپتاسىپ, جۇمىس اۋقىمى كەڭەيە ءتۇستى. دوستىق ءۇيىنىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى جايلى اي سايىن شىعارىلاتىن مەكەمەنىڭ جەكە باسىلىمى – «اسسامبلەيا جارشىسى» گازەتىندە كەڭىنەن جاريالانادى. دوستىق ءۇيى قىزمەتكەرلەرى وبلىستا تۇراتىن ەتنوستار جايلى تاريحي-بيبليوگرافيالىق ماتەريالدار باسىپ شىعارىپ كەلسە, وسى ۋاقىتقا دەيىن شىعىس قازاقستانداعى بەلارۋستار, ورىستار, پولياكتار, ەۆرەيلەر, تاتارلار, تۋرالى كىتاپتار جارىق كوردى. وتكىزىلىپ جاتقان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالاردىڭ ماتەريالدارى دا جيناق بولىپ نەمەسە ادىستەمەلىك قۇرالدار رەتىندە باسىلدى.
وتكەن جىلدىڭ جاز ايلارىندا وبلىستىق دوستىق ءۇيىنىڭ ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى ەتنواۋىلدا مادەني كۇندەرىن وتكىزدى. ەتنواۋىلعا كەلگەن قالا حالقى مەن قوناقتارى شىعىس قازاقستان جەرىندە تۇراتىن ەتنوستاردىڭ سالت-داستۇرىمەن جانە ءان-جىرىمەن كەڭىنەن تانىستى. وسى اتقارىلعان جۇمىستاردى قورىتىندىلاي كەلە «ءبىر شاڭىراق استىندا» اتتى جۋرنال جارىققا شىعىپ, دوستىق ۇيىندە تۇساۋكەسەرى وتكىزىلدى.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ 2010 جىلى وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XVI سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە: «وسىدان 15 جىل بۇرىن ىرگەسى قالانعان اسسامبلەيا وركەنيەتتى الەمگە ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەپ بەردى. قوعامدىق كەلىسىمنىڭ كەپىلى بولعان اسسامبلەيا ەلىمىزدەگى تۇتاستىقتىڭ تۇتقاسىنا, بىرلىكتىڭ دىڭگەگىنە, دوستىقتىڭ دانەكەرىنە اينالدى. ەلىمىزدەگى تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ بەرەكەلى بەكەتىنە اينالۋىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى», دەگەن بولاتىن.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XVI سەسسياسىندا قويىلعان جاڭا مىندەتتەردى وبلىستىق دوستىق ءۇيى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس اتقارۋدا. وسىدان 20 جىل بۇرىن العاش رەت دوستىق ءۇيى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وسكەمەن قالاسىندا اشىلسا, 2010 جىلى قازاقستان بويىنشا العاش رەت ەتنواۋىل وسكەمەن قالاسىندا بوي كوتەردى. 19 ءۇي ءار حالىقتىڭ تۇرمىستىق ءداستۇرى بويىنشا جابدىقتالعان.
ءسوز رەتى كەلگەندە ايتا كەتۋ كەرەك, بىلتىر «شىعىس قازاقستان مۇسىلمان ايەلدەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنە دە 20 جىل تولدى. ونى «وسكەمەن قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» گ. ەتەكباەۆا ىسكەرلىكپەن باسقارۋدا. «التىن ارقاۋ» قوعامدىق ءبىرلەستىگىن ساعىنبەك اقانوۆ باسقارادى. ال اقساقالدار القاسى جانىنان قۇرىلعان «اتا مۇرا» ءانسامبلى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ 20 كونتسەرت بەردى. ونى جاقىندا عانا «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالعان فرۋنزە جاقسىلىقوۆ باسقارادى.
ادام جانىن ىزگىلىككە بولەيتىن, ءار ۇلت وكىلدەرىن تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىككە ۇندەيتىن دوستىق ۇيىندەگى ونەگە تۇتارلىق ىستەر الداعى ۋاقىتتا دا كوڭىلدەرگە شۋاق قۇيا بەرمەك.
وڭداسىن ەلۋباي.
وسكەمەن.
