كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن كەلەلى ماسەلە
جۇما, 28 جەلتوقسان 2012 7:35
مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى نەگىزىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن ساپانىڭ حالىقارالىق نورمالارى. وسى كوكەيكەستى ماسەلەلەر تۋراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسىنىڭ ۋاقىتشا مىندەتىن اتقارۋشى داۋلەتحان سەرعازى ۇلى ەسىموۆ پىكىر ءبولىسىپ, وي تولعايدى.
جۇما, 28 جەلتوقسان 2012 7:35
مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى نەگىزىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن ساپانىڭ حالىقارالىق نورمالارى. وسى كوكەيكەستى ماسەلەلەر تۋراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسىنىڭ ۋاقىتشا مىندەتىن اتقارۋشى داۋلەتحان سەرعازى ۇلى ەسىموۆ پىكىر ءبولىسىپ, وي تولعايدى.
– داۋلەتحان سەرعازى ۇلى, سوڭعى كەزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اككرەديتتەۋ تۋرالى اقپارات ءجيى كەزدەسەتىن بولدى. وسى ءىس-شارا جايلى نە ايتار ەدىڭىز؟
– مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى كوپتەگەن ەلدەردە,سونىڭ ىشىندە دامىعان ەلدەر ءۇشىن دە وزەكتى ءماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. كوپتەگەن زەرتتەۋلەر وسى ماسەلەگە ارنالعان. قازاقستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ساپانى باسقارۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءجىتى نازارىندا.
مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ 2012 جىلعى قاڭتارداعى «الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ – قازاقستان دامۋىنىڭ باستى باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ادامي الەۋەتتىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋدەگى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى مەن ونىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ ەكەندىگىن ناقتىلاپ كورسەتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ساپالى دەڭگەيدە دامىپ كەلە جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن ول, «قازىرگى تاڭدا ادامداردىڭ جوعارى دەڭگەيدە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن جەرلەردى تاڭدايتىندىعىن» اتاپ ايتتى. اتالعان تالاپتاردى ستاندارتتارعا ساي اككرەديتتەۋدەن ءوتكەن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا دا قاتىستى دەۋگە بولادى.
مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ ءجىتى نازارىندا وتىرعاندىعى «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسى قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى » اتتى جولداۋىندا كورىنىس تاۋىپ وتىر.ۇلت كوشباسشىسى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت الۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاسالىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى.
دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن ۇزاق مەرزىمدى جاڭعىرتۋ اياسىندا ءبىز ەلدىڭ بارلىق اۋماعىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەر ساپاسىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە, سونداي-اق مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىن بىرىڭعايلاندىرۋعا ءتيىسپىز.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ «زاڭنامالىق دەڭگەيدە مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن مەكەمەلەردىڭ حالىقارالىق اككرەديتتەۋىن وتكىزۋدى بەكىتۋ» تۋرالى ناقتى تاپسىرما بەردى.
شىن مانىندە, اككرەديتتەۋ (لات. accrēde – سەنۋ ) – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بەكىتىلگەن ستاندارتتارعا ساي مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمعا سەنىم ءبىلدىرۋ بولىپ تابىلادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ساپاعا قاتىستى سۇراقتار نەلىكتەن وزەكتى؟ ادامدار مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنگەندە عانا بۇل جايىندا ويلانا باستايدى, وكىنىشكە وراي وزدەرى كۇتكەندەگىدەي كومەك الا المايتىن دا جاعدايلار كەزدەسەدى. ال پاتسيەنتتىڭ كوڭىلى تولماۋ جاعدايلارى تەك ەمدەۋ مەن دياگنوستيكا تەحنولوگياسىنا عانا بايلانىستى ەمەس, ەمدەلۋشىنىڭ كۇتىپ-باعۋىنا دا قاتىستى بولادى.
مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان كوپتەگەن جاڭاشىلدىقتاردىڭ ىشىندە ەكونوميكاسى دامىعان جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ساپانى باسقارۋ جۇيەسى سەرپىندى دامىعان ەلدەردە ونشاقتى جىلدار ىشىندە ءوزىن جاقسى كورسەتە العان مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اككرەديتتەۋ تاريحىنىڭ دامۋى جۇزدەگەن جىلدى قامتيدى. اككرەديتتەۋ كەزىندە مەديتسينالىق ۇيىم ستاندارتتارعا سايكەستىگىن باعالاپ, سودان كەيىن اناعۇرلىم ءادىل باعا الۋ ءۇشىن, سونىمەن قاتار ۇيىمنىڭ مەنەدجمەنتىندەگى ءالسىز جاقتاردى ايقىنداۋ ماقساتىندا تاۋەلسىز ساراپشىلاردى قاتىستىرادى.
اككرەديتتەۋدىڭ ماقساتى حالىقارالىق ادىستەرگە ساي مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ءتيىمدى باسقارۋشىلىق جانە مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى تاجىريبەگە ەنگىزۋ ارقىلى تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ اككرەديتتەۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋىنان كۇتىلەتىن ناتيجەلەرگە باسقارۋ ءتيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ, قىزمەتتى جوسپارلاۋ جانە سارالاۋ, ۇيىم ءماسەلەلەرىن شەشۋدەگى تۇلعانى بەلسەندى ەتۋ, مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ قۇرىلىمىن جاقسارتۋ (عيمارات پەن كوممۋنيكاتسيالاردى جاڭعىرتۋ, اۋماقتى كوركەيتۋ), مەديتسينالىق قۇجاتتاما ساپاسىن جاقسارتۋ, مەديتسينالىق كومەك الۋ كەزىندە ەمدەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
2009 جىلدان باستاپ مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جەتىلدىرۋ, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدە باسەكەلەستىك ورتا قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ كوميتەتى حالىقارالىق تاجىريبە جەتىستىكتەرىن مويىنداي وتىرىپ, مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار – مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدى جۇرگىزۋدە.
ەمدەلۋشىنىڭ تەڭ مۇمكىندىكتەر الۋ جانە ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتتەردى الۋ قۇقىقتارىن پايدالانۋى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اككرەديتتەگەن مەديتسينالىق ۇيىمداردا مەملەكەتتىك تاپسىرىستار ورنالاستىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. اككرەديتتەۋ ۇدەرىسى – مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا دايەكتى قوزعالىستىڭ باستاماسى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ليتسەنزيالاۋ جانە اككرەديتتەۋ. ەگەر بار بولسا, ونىڭ ايىرماشىلىعى نەدە؟
– ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مەديتسينالىق ۇيىمداردى ليتسەنزيالاۋ شارالارى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ «مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى ليتسەنزيالاۋ» اتتى 13-بابى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. رەسپۋبليكاداعى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋ ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ تەحنولوگياسىنا باعىتتالعان قىزمەتتەردى كورسەتۋگە قۇقىق بەرەدى. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ليتسەنزيالاۋ مىندەتتى ءراسىم بولىپ تابىلادى.
ال مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋ ءراسىمى اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىنا سايكەستىگىن انىقتاۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ۇيىم بەكىتكەن سىرتقى كەشەندى باعالاۋ نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى.
مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋ ءراسىمى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اككرەديتتەۋ» اتتى 14-بابىنىڭ 2-تارماعى نەگىزىندە اككرەديتتەۋ سۋبەكتىسىنىڭ قاراجاتى نەمەسە باسقا دا تىيىم سالىنباعان قاراجاتتار ەسەبىنەن ەرىكتى تۇردە جۇرگىزىلەدى.
سونىمەن قاتار, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اككرەديتتەۋگە مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بەلگىلەگەن تالاپتارى مەن ستاندارتتارىنا ساي كەلۋىن مويىنداۋ ماقساتىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەن دارىلىك زاتتاردىڭ اينالىمى سالاسىنداعى سۋبەكتىلەر, مەديتسينالىق باعىتتاعى بۇيىمدار مەن مەديتسينالىق تەحنيكا جاتادى.
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قازىرگى ۋاقىتتا قانداي اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى قولدانىلادى؟
– ءيا, جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىنىڭ سايكەستىگىن انىقتاۋ بەكىتىلگەن اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى.
اككرەديتتەۋدىڭ العاشقى ستاندارتتارى 2007 جىلى حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس تەك جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن (جممك) مەديتسينالىق ۇيىمدار ءۇشىن ءۇش عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا تابىستى تەكسەرۋدەن ءوتتى.
2009 جىلدان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما جۇرگىزۋ جانە تەحنولوگيالاردى تاراتۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا.
اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قر مەن حققدب اراسىنداعى 117,7 ملن. اقش دوللارى سوماسىنداعى زايم كەلىسىمىنە 2008 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ ەكىسىندە استانا قالاسىندا قول قويىلىپ, 2008 جىلدىڭ 6 اقپانىندا قر زاڭىمەن بەكىتىلگەن.
جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – جوعارى ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت پەن پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ.
مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى ءدۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما جۇرگىزۋ جانە تەحنولوگيالاردى تاراتۋ» جوباسىنىڭ «اككرەديتتەۋ. مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىن جەتىلدىرۋ» ۆ1 كىشى كومپونەنتى شەڭبەرىندە اككرەديتتەۋ سالاسىن جەتىلدىرۋدە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ساپاسى بويىنشا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ – International Society for Quality in Health Care (ISQua) قاعيدالارىنا سايكەس بىرقاتار ءىس-شارالار وتكىزىلدى.
2009 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارىن ازىرلەۋ ماقساتىندا بەيىندى ماماندار: دارىگەرلەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۇيىمداستىرۋشىلار, مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى جانە عىلىمي قىزمەتكەرلەر اراسىنان جۇمىس توبى قۇرىلدى.ستاتسيونارلىق,ساباعاتتىق-دياگنوستيكالىق, ستوماتولوگيالىق جانە جەدەل مەديتسينالىق جاردەم كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ارنالعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىن ازىرلەپ, سىنامادان وتكەننەن كەيىن قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ «اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىن بەكىتۋ تۋرالى» 2009 جىلعى 16 قاراشاداعى № 713 بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى.
اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى 8 بولىمنەن تۇرادى: «ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ»; «دارىلىك قامسىزداندىرۋ»; «كادرلاردى باسقارۋ/كادرلىق ساياسات»; «مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باسقارۋ»; «كلينيكالىق قىزمەت»; «قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى»; «ينفەكتسيالىق باقىلاۋ, پاتسيەنت پەن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى»; «پاتسيەنتتەردىڭ قۇقىعى, مەديتسينالىق كومەك ساپاسىنا قاناعاتتانۋشىلىق دەڭگەيىن زەرتتەۋ».
ءۇش جىل بويى ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا سىرتقى كەشەندى باعالاۋ ءراسىمى سىرتقى كەشەندى باعالاۋدى وتكىزۋ بويىنشا بەكىتىلگەن نۇسقاۋ نەگىزىندە اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارىن قولدانىلۋ ارقىلى وتكىزىلدى.
2011 جىلدان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن حالىقارالىق تالاپتارعا ءسايكەس مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدىڭ ستاندارتتارىن جاڭارتۋ جۇمىستارى باستالدى. اتالعان جۇمىستاردى وتكىزۋ ءۇشىن حالىقارالىق كونسالتينگ كومپانياسى Canadian society for international health (CSIH) تارتىلىپ, ۇلتتىق ستاندارتتاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋداعى ساپا بويىنشا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ (International Society for Quality in Health Care – ISQua) تالاپتارىنا ساي ەكەندىگىن دالەلدەيتىن سالىستىرمالى سارالاۋ جۇرگىزىلدى.
وتكىزىلگەن جۇمىس ناتيجەسىندە ستاندارتتاردىڭ پاتسيەنت پەن پەرسونالدىڭ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا قوسىمشا ولشەمدەرى جاڭارتىلدى. اۋىرعاندى باعالاۋ, پاتسيەنتتىڭ يدەنتيفيكاتسياسى, قۇلاۋ قاتەرىن باعالاۋ, ءدارى-دارمەك مەنەدجمەنتى, قاۋىپ مەنەدجمەنتى ماسەلەسىنىڭ ناقتىلىعى بويىنشا ولشەمدەر ەنگىزىلدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ تالاپتارىنا ساي ستاندارتتارعا پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا ينديكاتورلار: ددسۇ ۇسىنعان پاتسيەنتتىڭ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا باقىلاۋ تىزبەسىن پايدالانۋ, ءدارى-دارمەكتەر ۇسىنۋداعى قاتەلەردىڭ كوەففيتسيەنتى, قول گيگيەناسىن ورىنداۋ داعدىسىنىڭ كوەففيتسيەنتى ت.ب. وڭدەلىپ ەنگىزىلدى. جاڭارتىلعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى پاتسيەنتتىڭ, پەرسونال مەن كەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن سەنىمدىلىكپەن ايتۋعا بولادى.
پراكتيكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ەنگىزۋ ماقساتىندا ستاتسيونارلىق, امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق جانە جەدەل مەديتسينالىق جاردەم كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ارنالعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى دايىندالدى. قان ورتالىقتارىنا ارنالعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى وڭدەلىپ, سىنامادان وتۋدە.
قازىرگى ۋاقىتتا اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى 4 بولىمنەن تۇرادى: «باسشىلىق» (ا ءبولىمى); «رەسۋرستاردى باسقارۋ» (B ءبولىمى); «قاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ» (C ءبولىمى ); «پاتسيەنتتى ەمدەۋ جانە ونىڭ كۇتىمى» (D ءبولىمى).
اتالعان ءتورت ءبولىم دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى سالالارىن قامتيدى.كورسەتىلگەن ءتورت سالانىڭ ارقايسىسى پاتسيەنتكە ۇسىنىلعان مەديتسينالىق كومەك پەن قىزمەتتىڭ ساپاسىن جەتىلدىرۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
ءسويتىپ, اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى مەديتسينالىق ۇيىمدار جۇمىسىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە باعىتتالىپ, قر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرمەن رەگلامەنتتەلىپ, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇسىنعان نەگىزگى تالاپتاردىڭ جۇيەلى ءتىزىمىن قامتيدى.
مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋ كەزىندە ۇيىم قىزمەتىنە جالپى باسقارۋ سۇراقتارى, رەسۋرستاردى باسقارۋ (پەرسونال, قارجى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ, عيمارات), ءدارى-دارمەك, قاۋىپ مەنەدجمەنتى ت.ب. سۇراقتارى بويىنشا كەشەندى باعالاۋ ء(وزىن-ءوزى باعالاۋ جانە سىرتقى اۋديت) جۇرگىزىلەدى. وسىندايدا حالىقارالىق پراكتيكادا پاتسيەنتتىڭ مەديتسينالىق ۇيىمعا تۇسكەنىنەن باستاپ وڭالۋ جانە وڭالتۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدەرىن باقىلاۋ ارقىلى پاتسيەنتتىڭ وڭالۋىنا قاتىستى جاعىمدى ىقپالداردى ايقىنداۋ ماقساتىندا «ترەيسەر» ءادىسىن قولدانادى.
ساپانى باسقارۋدىڭ ءمىنسىز سىزباسى رەتىندە مەديتسينالىق ۇيىمداردا بارلىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ بارىسىندا, امبۋلاتوريالىق نە ستاتسيونارلىق ەمدەۋدى قوسقاندا پاتسيەتتىڭ ۋچاسكەدەگى باقىلاۋىنان باستاپ, ستاتسيوناردان شىققاننان كەيىن دارىگەردىڭ باقىلاۋىنا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدە مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ باقىلاۋىندا بولۋى ءتيىس. وسى سىزبانىڭ ورتاسىندا سىرتقى باعالاۋشىلار مەن مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ پەرسونالى ءوز قىزمەتىنە جۇيەلى ءارى جان-جاقتى باعالاۋدى كاسىبي ستاندارتتاردىڭ تىزىمىنە ءسايكەس جۇرگىزەدى. بەرىلگەن ستاندارتتار مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ پاتسيەنتتەرمەن قارىم-قاتىناسىن بەلگىلەپ قانا قويماي, پەرسونالدىڭ دايىندىعى مەن وقىتىلۋىن, كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن, كلينيكا مەن ءاۋديتتى باسقارۋ پرينتسيپتەرىن, زەرتتەۋ قىزمەتىن, ەتيكالىق ستاندارتتار سۇراقتارىن قامتيدى.
سونىمەن قاتار, جاڭارتىلعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىندا پاتسيەنتتەر مەن ولاردىڭ تۋىستارىنا ارنالعان پاتسيەنتتەردىڭ قۇقىقتارىنا, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا قاناعاتتانباۋدا شاعىمداردى بەرۋ ءتارتىبى بويىنشا ۇلكەن نازار بولىنگەن.
اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىنىڭ تالاپتارىن ورىنداۋ قۇجاتتاردى زەرتتەۋ, پاتسيەنت پەن پەرسونالعا ساۋالناما جۇرگىزۋ ارقىلى ينسپەكتورلار توبىمەن جۇرگىزىلەتىن بولادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋداعى ساپا بويىنشا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ (International Society for Quality in Health Care – ISQua) تالاپتارىنا ءسايكەستىگىن ۇلتتىق ستاندارتتاردىڭ حالىقارالىق باعالانۋى قر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ اككرەديتتەۋ جۇيەسىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءدۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما جۇرگىزۋ جانە تەحنولوگيالاردى تاراتۋ» جوباسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىندە جوسپارلاندى.
2012 جىلدىڭ تامىز ايىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ساپاسى بويىنشا (ISQua) حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ اتقارۋشى كەڭەسى ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتەتىن قر مەديتسينالىق ۇيىمداردى اككرەديتتەۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك نورمالارى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ساپاسىنا ساي دەپ شەشىم شىعاردى.
قازاقستاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بۇل جەتىستىگى وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ءدۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتاعى ۇستانىمدارىن نىعايتۋدا سۇبەلى ۇلەس قوسۋىمەن ماڭىزدى بولدى.
ەلباسىمىز ايتقانداي, قازاقستان وڭىرلىك كوشباسشى ۇستانىمدارىنان ءوسىپ, حالىقارالىق دارەجەدەگى ۇستانىمداردى نىعايتۋىنا كوشۋى كەرەك. كەڭەستىك كەڭىستىك كەزىندەگى ەلدەردىڭ ىشىندە اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىن ەنگىزۋ نەگىزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ساپانى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسى بويىنشا ءبىز دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيگە شىقتىق.
باسەكەلەستىك زامانىندا, نارىقتىق قاتىناستار دامۋ كەزەڭىندە ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى. الەمدىك تاجىريبەدە شەت ەلدەردەن پاتسيەنتتەر شاقىرۋ ءۇشىن, ءوزىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق ۇيىمدار اككرەديتتەۋگە قاتىسادى.
قازاقستاندىقتاردىڭ باستى مىندەتى مەديتسينالىق ۇيىمداردا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جاعدايلارىن اككرەديتتەۋ ستاندارتتارىنىڭ ولشەمدەرىنە سايكەستەندىرۋ. ەلىمىزدىڭ حالقى ءوز وتانىندا تالاپتارىنا ساي مەديتسينالىق كومەك الۋعا قۇقىلى.
– پاتسيەنتتەردىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىنا قاناعاتتانۋىنا نە اسەر ەتەدى؟
– وكىنىشكە وراي, مەديتسينالىق ۇيىمداردا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ءالى دە جەتكىلىكتى جوعارى دەڭگەيدە ەمەس .
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتiك باعدارلاماسى قولجەتىمدى, ساپالى, الەۋمەتتىك-باعدارلى جانە ەكونوميكالىق جۇيەسىنىڭ دامۋىنا قاجەتتى شارالار قوسىندىسىن ناقتىلادى.
بۇگىنگى تاڭدا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى تيىمدىلىك, بالامالىلىق, ءونىمدىلىك, مورالدىق-ەتيكالىق قاعيدالار جاعىنان قاراستىرىلادى. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدiڭ قولجەتiمدiلiگiن, ۋاقتىلىعىن, ساپاسى مەن ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت ەتەتiن بiرىڭعاي دامىعان, الەۋمەتتiك باعدارلانعان جۇيەنi بiلدiرەتiن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى حالىق ءال-اۋقاتىنىڭ ورنىقتى جانە تۇراقتى ءوسۋi تۇرعىسىنان العاندا رەسپۋبليكاداعى نەگiزگi باسىمدىقتاردىڭ بiرi بولىپ تابىلادى.
«مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى» اتتى تۇسىنىك ادامداردىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ناتيجەلىلىگىنەن قالىپتاسادى. مىسالى, پاتسيەنتكە ەمدەۋدەن كۇتىلگەن ناتيجەلەردىڭ ءۇمىتىن قانشالىقتى اقتاعانى ماڭىزدى. ويتكەنى پاتسيەنتتى مەديتسينالىق كومەكتىڭ جىلدامدىعى, دارىگەردىڭ قانشالىقتى ىقىلاس تانىتقاندىعى, ەم-شارالار ءومىرىنىڭ ساپاسىنا قانداي اسەر ەتكەندىگى تۋرالى سۇراقتار تولعاندىراتىنى انىق. سوندىقتان پاتسيەنتكە مەديتسينالىق كومەك ساپاسى دەڭگەيىن انىقتاۋدا قىزمەت كورسەتۋ تۋرالى اقپارات ماڭىزدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندە ءبىزدىڭ سالاعا قاتىستى سۇراقتار بويىنشا العا قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ جولىندا ناقتى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا بىرقاتار ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىك, اتاپ ايتقاندا:
– تاۋەلسىز مەديتسينالىق ساراپتاما جۇيەسى قۇرىلدى;
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اككرەديتتەۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرى دايىندالدى (اككرەديتتەۋ سالاسىنداعى ەرەجەلەر زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلدى, مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ارنالعان اككرەديتتەۋ ستاندارتتارى, ساپانى باعالاۋ ينديكاتورلارى ازىرلەندى);
– پاتسيەنتتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن جانە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپالى دا ۋاقتىلى كورسەتىلۋىن قاداعالايتىن ىشكى اۋديت قىزمەتى ەنگىزىلدى .
2009 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ 2009 جىلعى 21 قاڭتارداعى «قر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۇيىمداردا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ەرەجەلەرىن بەكىتۋ» بۇيرىعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا قۇرىلعان ىشكى اۋديت قىزمەتىنىڭ ارەكەتىن ەرەكشە اتاپ ايتۋعا بولادى.
مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى اتالمىش بولىمشەلەردىڭ ماقساتى –پاتسيەنتتەردىڭ قاجەتتى مولشەردە ساپالى دا قاۋىپسىز مەديتسينالىق كومەكتى دەر كەزىندە الۋى.
ىشكى اۋديت قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى پاتسيەنتتەردەن تۇسكەن ماسەلەلەر (شاعىمدار) بويىنشا قىسقا مەرزىمدە ورنىندا شەشۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا قاناعاتتانباۋدا, ەتيكا جانە دەونتولوگيا قاعيداتتارىنىڭ بۇزىلۋىندا, سونىمەن قاتار قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋ كەڭەستەرىن ۇسىنۋدا پاتسيەنت مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ كورنەكى جەرىندە ورنالاسقان اقپارات بويىنشا ىشكى اۋديت قىزمەتىنىڭ كەز كەلگەن وكىلىنە جۇگىنە الادى.
– ەلىمىزدە مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن قامسىزداندىرۋدا تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ ءرولى قانداي؟
– ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تاۋەلسىز ساراپشىلار ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلۋى پاتسيەنتتەر مەن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا تاۋەلسىز ساراپشىلار قاۋىمداستىقتارى, پاتسيەنتتەر قۇقىقتارىن قورعايتىن قاۋىمداستىقتار, ءار ءتۇرلى اۋرۋلارى بار (ديابەتتىك, ونكولوگيالىق, كارديولوگيالىق ت.ب.) ادامداردى بىرىكتىرەتىن قاۋىمداستىقتار جانە دە ۇكىمەتتىك ەمەس كاسىبي ۇيىمدار قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەيدى.
قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا بەلگىلەنگەن ءتارتىپپەن اككرەديتتەۋدەن وتكەن تاۋەلسىز ساراپشىلار ءتىزىلىمى بار.
تاۋەلسىز ساراپشىلار سىرتقى سارالاۋ جۇرگىزۋ كەزىندە جانە دە ىشكى اۋديت قىزمەتىنىڭ قۇرامىندا ىشكى سارالاۋ جۇرگىزۋگە دە تارتىلا الادى.
ادىلدىك جانە ايقىندىق سياقتى تاۋەلسىز سارالاۋ قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارىن ساقتاۋ ماقساتىندا تاۋەلسىز ساراپشىلار حالىقتان تۇسكەن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى بويىنشا شاعىمداردى قاراستىرۋدا, ولىممەن اياقتالعان وقيعالاردىڭ ساراپتاماسىنا, سونىمەن قاتار جوعارى جانە ورتا مەديتسينالىق ءبىلىمدى مامانداردان ەمتيحان الۋ كوميسسياسى قۇرامىنا كىرەدى .
رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ساپاسى بويىنشا حالىقارالىق ەرەجەلەر نەگىزىندە اككرەديتتەۋدىڭ جاڭارتىلعان ستاندارتتارىن قولدانۋ ارقىلى ساپانى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ارەكەتتەرى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەنايبەك ماناباەۆ.
