قازاقستان • 19 جەلتوقسان, 2018

مەنىڭ اتىم – قازاقستان!

1260 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز قازاقستان قۋانتاي ۇلى قازىر  ماي­قايىڭ كەنتىندەگى «مايقايىڭ التىن» اق-ىندا جۇرگىزۋشى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. كەنتكە بارعان جولساپار كەزىندە ەسىمى ەرەكشە جىگىتپەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەسىپ قايتقان ەدىك. 

مەنىڭ اتىم – قازاقستان!

– ەسىمىڭ جۇرەكتى تولقى­تاتىن قۇدىرەتتى ەكەن! – دەدىك كورگەن بەتتەن ۇزىن بويلى, ادەمىشە كەلگەن جىگىتكە. – ءبىر عانا قازاقستان بار ما دەسەك, ەكىنشى قازاقستان ماي­قايىڭدا ءجۇر ەكەن عوي! – دەپ قۋانا تاڭدانىپ, تانىسىپ تا جاتىرمىز.

– ءيا, اتىم – قازاقستان! مەن 1994 جىلى 17 اقپاندا بايان­­اۋىل اۋدانىنىڭ جاڭا­جول اۋى­لىندا دۇنيەگە كەلدىم, – دەدى.

– ەرەكشە ەسىمىڭدى كىم قوي­عان؟

– اتامەكەنىنە اسىعىپ جەت­­كەن قازاقتىڭ ءبىر ۇلى­مىن عوي. الىس­تا جۇرگەن قازاق ءۇشىن تۋعان ەل, ازا­ماتتىعىن العان تۋعان وتان­نان ارتىق ەشتەڭە جوق قوي! – دەپ تولقي سويلەدى قازاقستان.

ءيا, 1991 جىلى ەلىمىز ەگەمەندىگىن العان العاشقى كۇندەرى-اق اتامەكەنگە قاراي ات باسىن بۇرعان كوش باستالدى. وسى جىلى موڭعوليانىڭ بايانولگەي ايماعىندا تۇرعان قۋانتاي قۇمارحان مەن زويا شاري دە ۇلدارى باقتيار, مۇ­رات, قىزدارى مەرەكە, ساي­­ران­گۇل, سۇڭقارى بار 5 با­ل­ا­سىن جەتەلەپ ەلگە ورال­عان ەكەن. 

– شەتتەگى قازاق اتاجۇرتقا ەلىم, جەرىم دەپ جەتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆقا بۇكىل عۇ­مىرىندا ىرزا. مە­نىڭ دە ىرزالىعىم, جۇرەك تەبى­رەنتكەن قۋانىشىم وسى. ءسوي­تىپ, اتامەكەندە تۋعان ۇلىما قازاقستان دەگەن ەسىم بەردىم, – دەيدى قۋانتاي اعامىز.

قۋانتاي اعانىڭ ءۇيىنىڭ ءوزى تاريحي مۋزەي ىسپەتتەس ەكەن. جارقىراعان دۇنيەدەن بۇرىن ۇلى باتىر-جىراۋلاردىڭ سۋ­رەت­تەرى, تۋلارى, اينالا ويۋ-ور­نەك, ۇلتتىق سالت-داستۇرگە ساي بۇ­يىمدار, شەجىرە مەن وت­كە­نىمىز تۋرالى جازىلعان كىتاپ­تارعا تولى. 

– ەلگە كەلگەن سوڭ «شە­جىرە-ەستەلىك» جازدىم, قىزىم. ارينە, بالا كەزدەن وسكەن قوب­دا وزەنى, تۇلبا كولى, بوكەن, سايىر تاۋلارى, قو­ڭى­ر­ولەڭ, بورتى, قاراساي, دورەكول, قاتۋ, بۇرعىستى, قاراباستى, قىزىلباستى, داباتى سياقتى ولكە­لەردىڭ سوڭىمىزدا قال­عانى ەلەستەپ ەلەڭدەتەتىنى دە بار. بىراق, اتا-بابانىڭ جەرى­نەن قىمبات نە بار؟! – دەپ سىرتىندا كوگىلدىر تاۋلارى كولىنە شومىلعان سۋرەتى بار كىتاپتى بىزگە ۇسىندى.

كەيىن قۋانتاي اعامىزدىڭ وتباسى باياناۋىلدىڭ جاڭا­جول اۋىلىنان 1996 جىلى ماي­قايىڭ كەنتىنە كوشىپ كەلە­دى. 

ال ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان قازاقستان قۋانتاي ۇلى باۋىرىمىز اتالعان كەنتتەگى مەكتەپتە وقىپ, ءبىلىم الادى. 

– مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ, استاناداعى «قازاقستان تە­مىر جولى» اق-عا قاراستى تەمىر­جول كوللەدجىنە وقۋعا ءتۇسىپ, تەپلوۆوز ءماشينيسى ما­ماندىعىن الىپ شىقتىم. اكە جولىن قۋدىم دەسەم دە بولادى, ويتكەنى ول كىسىنىڭ كاسىبي ماماندىعى مەحانيك. موڭ­عوليادا جۇرگىزۋشى, اۆتوتەحنيك ماماندىعىن, جول, قۇرىلىس سالالارىن جەتە مەڭ­گەرگەن. ءبىزدىڭ كەنتىمىز وندى­رىستىك كەنت سانالادى, اي­نالاسىندا ۇلكەندى-كىشى­لى كاسىپورىندار از ەمەس. جاستارعا جۇمىس بار, – دەيدى قازاقستان. 

ال اناسى زويا «كۇمىس القا» يەگەرى. اعامىز كەنتتەگى جەر­گىلىكتى قوعامداستىق كەڭەس مۇشەسى. بۇل كۇندەرى كەنتتە ءۇش مىڭعا جۋىق اتاجۇرتقا ورالعان اعايىندار وتباسى تۇرىپ جاتىر. زويا اپامىز بەن قۋانتاي اعامىز ەكەۋى ۇل-قىزدارىنان ايزادا, داس­تان, ءدىلناز, سامال, ساۋران, ايكە­رىم, ايزەرە, ايان, الديار, جاسمين اتتى نەمەرەلەر ءوسىرىپ, قىزىعىن كورىپ وتىر. 

– ۇلىمىز قازاقستاننىڭ دا ەندى ۇيلەنىپ, وتباسىن قۇ­رۋىن كۇتۋدەمىز. سول جاقسى كۇنگە, تويعا جەتكىزسىن. نەمە­رەلەرىمىزدىڭ دە ۇلى اتامە­كەندەرىندە تۋىپ-وسكەندەرىنە تاۋبە! – دەيدى زويا اپامىز. 

– ارينە, اتا-اناما جاقسى كەلىن اكەلەمىن دەگەن ويىم بار. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ىرگەسى بەرىك, كوك تۋى جارقىراي بەر­سىن! بۇكىل ءبىر ەلدىڭ ەسىمىن الىپ جۇرگەن مەن دە ەلدىكتىڭ, ەگەمەندىكتىڭ ەگەسى بولۋعا دايىنمىن! – دەپ تىلەك قوستى قازاقستان. 

فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار وبلىسى,

باياناۋىل اۋدانى, 

مايقايىڭ كەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار