نارىقتىڭ كەلۋىنە بايلانىستى قيىن جىلدارى ارقالىق قالاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەيتىن ەشقانداي نىسان قالماعان ەدى. بارلىعى 60 مىڭ شارشى مەتر جەردى الىپ جاتقان ەت كومبيناتىنىڭ ورنىندا بۇرىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساقتايتىن قويما بولعان. ينۆەستيتسيالىق قارجىنىڭ ارقاسىندا ءىرى ءۇش تسەحتان تۇراتىن كومبينات كەشەنى تۇگەلدەي جاڭادان سالىندى. ونىڭ بىرىندە مال سويىلادى, ەكىنشىسىندە شۇجىق ونىمدەرى, ۇشىنشىسىندە قالبىرداعى بۇقتىرىلعان ەت دايىندالادى. جابدىقتاردىڭ بارلىعى دا ەۋروپادان, ۋكراينادان, قىتايدان اكەلىندى. وڭدەۋ ونەركاسىبى نىسانى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەگەندە كۇنىنە ءتۇرلى اتالىمدارىمەن 3 توننا بۇقتىرىلعان ەت, 3 توننا شۇجىق ونىمدەرى جانە 4 توننا ساپالى ەت دايىندايتىن بولادى.
– بۇل ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ قۇنى 3 ميلليارد تەڭگەگە ءتۇستى. ونىڭ 2 ميلليارد تەڭگەسىنە تۇتاس كومبينات كەشەنى سالىندى, ۇزدىك زاماناۋي جابدىقتار ساتىپ الىندى. ال 1 ميلليارد تەڭگەسىنە كەلەسى جىلى 3000 باس ءىرى قاراعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭى سالىنادى. ونىڭ سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ جاتىر, كەلەسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ قۇرىلىسى باستالادى, – دەدى ارقالىق قالاسىنىڭ اكىمى ەلدار كۇزەمباەۆ.
ەت كومبيناتىنىڭ اشىلۋىنا قاتىسقان وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ وبلىستىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندەگى سوڭعى كەزدە سالىنعان ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ەكەنىن ايتتى. ينۆەستيتسيانى «تورعاي ەت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى سالدى. ونىڭ 500 مىڭ تەڭگەسىن «توبىل» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنان از مولشەردەگى ۇستەمەمەن نەسيەگە الدى.
بۇرىن شارۋا قوجالىقتارى, تۇرعىندار مالىن وتكىزۋ ءۇشىن ءبىرى استاناعا, ءبىرى قوستانايعا سابىلاتىن ەدى. ولاردىڭ باققان مالىنىڭ قۇنىن جولدىڭ الىستىعى, كولىكتىڭ شىعىنى «جەپ» قوياتىن. ەندى مىنە, وسى توڭىرەكتەگى امانگەلدى, ناۋرىزىم, جانگەلدين اۋداندارى مەن ارقالىق قالاسىنا قاراستى ەلدى مەكەندەردەگى شارۋاشىلىقتار مەن جەكە سەكتورداعى تۇرعىندار مالىن وسىندا اكەلەتىن بولادى. ونىڭ سىرتىندا اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ ارقالىققا ىرگەلەس اۋداندارى ءۇشىن دە مالدى ارقالىققا تاسۋ الدەقايدا ءتيىمدى ەكەنىن شارۋا جاقسى بىلەدى.
– ەندىگى مىندەت – تەك مال باسىن كوبەيتۋ بولادى. وعان مەملەكەت تاراپىنان بەرىلىپ وتىرعان كومەك جەتەدى. «سىباعا», «قوس قولداۋ», «ەڭبەك» سياقتى 5-6 باعدارلاما بار. نيەت ەتكەن, ەڭبەك ەتكىسى كەلگەن ادامعا وسىلاردىڭ قايسىسىن پايدالانسا دا مۇمكىندىك جەتەدى. مال تاسىمالىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن تورعاي كەنتىنەن, امانگەلدى مەن ناۋرىزىم اۋداندارى اراسىنان جانە اقمولا, قاراعاندى وبلىستارىنىڭ ىرگەلەس اۋداندارىنان دايىنداۋ ورتالىقتارى سەرۆيسىن اشامىز. مالدى سول جەرلەرگە تاپسىرۋدى, ءتىپتى كەيىن سويىپ, ەتتەي تاسۋدى دا قامتاماسىز ەتۋگە بولادى. ول ءۇشىن ءبىز قارجى كوزدەرىن تاۋىپ, قوسىمشا جابدىقتار الۋىمىزعا تولىق مۇمكىندىك بار, – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.
زاماناۋي ەت كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىنا «تورعاي ەت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى 2 ميلليارد تەڭگە قارجى سالعانىن ايتتىق. ءىرى ءوندىرىستىڭ ينفراقۇرىلىمىنا بيۋدجەتتەن 83 ميلليون قارجى جۇمسالدى.
– جەلتوقسان ايىنان باستاپ شارۋاشىلىقتاردان, جەكە سەكتوردان مال قابىلداي باستايمىز. قازىر ءوزىمىز ەلۋ شاقتى مال سويىپ, شۇجىق, قالبىرداعى ەتتىڭ العاشقى ءتۇرىن تاجىريبە ءۇشىن شىعارىپ كوردىك. الماتىدان, استانادان تەحنولوگتەر شاقىرىپ, مامانداردى ۇيرەتىپ جاتىرمىز. مالدى تىرىلەي سالماقتا 400 كيلوگرامعا دەيىن كيلوگرامىن 500 تەڭگەدەن, ال 400 كيلوگرامنان اسسا كاتەگورياسىنا قاراي 600-650 تەڭگەدەن الامىز, – دەدى «تورعاي ەت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى راسۋل مۇقانوۆ. قازىر ەت كومبيناتىندا 60 ادام جۇمىس ىستەيدى, ءوندىرىس 2020 جىلعا جوسپارلانعان تولىق قۋاتىنا جەتكەن كەزدە جۇمىسشىلار سانى 120-عا دەيىن كوبەيتىلەدى. ال كومبينات ءونىمىنىڭ وتۋىنە ءوندىرىس باسشىلىعى وتە سەنىمدى.
– تورعايدىڭ ءدامدى ەتى برەندىمىز بولىپ سانالادى. ەڭ باستىسى, استانا قالاسىن جانە ەلىمىزدىڭ وزگە شالعايلارىن قامتاماسىز ەتەمىز, سونىمەن قاتار ىرگەمىزدە رەسەي نارىعى تۇر. رەسەيدىڭ شەكارا ىرگەسىندەگى وندىرىستىك قالالارىنىڭ بارلىعىنا ەت, ەت ونىمدەرى قاجەت. دەمەك, ءونىمدى سىرتقا شىعارۋدا دا كىدىرمەيتىن بولامىز, – دەيدى راسۋل اباي ۇلى.
– سەمىرگەن مالدى دەر ۋاقىتىندا ساتپاسا, ونىڭ شىعىن ەكەنىن ايتىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق. بۇرىنعى تورعاي وبلىسى كەزىندە سالىنعان ەت كومبيناتى جابىلعان 27 جىلدان بەرى تورعاي ءوڭىرىنىڭ جۇرتىنا مالدى باققاننان ونى ساتىپ, پايداسىن كورۋ قيىن بولاتىن. سەبەبى ەت كومبيناتتارى وتە شالعايدا, شىنىن ايتقاندا, داعدارىستا ەدىك. وسى ماسەلە شەشىمىن تاپپاي كەلدى. ەندى مىنە, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەت كومبيناتى پايدالانۋعا بەرىلدى, وتە قۋانىشتىمىز, – دەدى «سىما ك» شارۋا قوجالىعىنىڭ قۇرىلتايشىسى, ەڭبەك ارداگەرى كاكىمجان كاربوزوۆ.
بۇعان «تورعاي ەت» زاماناۋي ەت كومبيناتى ارقالىق قالاسىنىڭ كوركەيۋىنە تىرەك بولادى» دەگەن سەنىمى بار ارقالىقتىقتار قۋانىشىن قوسىڭىز.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
ارقالىق قالاسى
