15 ناۋرىز، 2012

ءدۇبىر

146 رەت كورسەتىلدى

ءدۇبىر

وليمپياداعا 134 كۇن قالدى

بالۋاندارعا باق بەرسىن!

وسى كۇندەرى گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما كوماندامىز كۇن وتكەن سايىن جاقىنداي تۇسكەن لوندون وليمپياداسىنا دايىندالۋدا. ازىرشە ءبىزدىڭ ەلدەن تۇ­ماندى البيونعا ءۇش بالۋان عانا جولداما الىپ وتىر. ولار – المات كەبىسباەۆ، اسحات دىلمۇحامەدوۆ پەن نۇر­ما­حان تىناليەۆ. وسى بالۋانداردان باسقا تاعى ءتورت سالماقتاعى جىگىتتەرىمىز لوندون وليمپياداسىنا جولداما الۋدى ماقسات ەتۋدە.

 

وليمپياداعا 134 كۇن قالدى

بالۋاندارعا باق بەرسىن!

وسى كۇندەرى گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما كوماندامىز كۇن وتكەن سايىن جاقىنداي تۇسكەن لوندون وليمپياداسىنا دايىندالۋدا. ازىرشە ءبىزدىڭ ەلدەن تۇ­ماندى البيونعا ءۇش بالۋان عانا جولداما الىپ وتىر. ولار – المات كەبىسباەۆ، اسحات دىلمۇحامەدوۆ پەن نۇر­ما­حان تىناليەۆ. وسى بالۋانداردان باسقا تاعى ءتورت سالماقتاعى جىگىتتەرىمىز لوندون وليمپياداسىنا جولداما الۋدى ماقسات ەتۋدە.

وسىعان بايلانىستى جاقىندا ءبىز الماتىدا وتكەن سپورت كەشىندە جىلدىڭ ۇزدىك باپكەرى اتانعان گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى مۇراتبەك قا­سىمحانوۆپەن اڭگىمەلەسىپ، بالۋاندارىمىزدىڭ ال­دا­عى بايراقتى دوداعا دايىندىعىن جان-جاقتى ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.

– ۋاقىت دەگەن زىمىراپ ءوتىپ بارادى. كوزدى اشىپ-جۇم­عانشا وليمپيادا دا كەلىپ جە­تەدى. ۇلتتىق قۇرامانىڭ دايىندىعى قالاي؟ الدىمەن وسى جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز.

– وليمپياداعا دايىندىق جاق­سى. ءبارى الدىن الا جاسالعان جوسپار بويىنشا ءجۇرىپ جاتىر. قازىر بىزدە وليمپياداعا 3 با­لۋ­اننىڭ جولداما العانىن بىلە­سىزدەر. ەندى بىزگە تاعى 4 سال­ماقتا ليتسەنزيا الۋ كەرەك. بۇل جولدامانىڭ ماسەلەسى استانادا 30 ناۋرىز بەن 1 ءساۋىر كۇندەرى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­­تىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وتەتىن حا­لىقارالىق تۋرنيردە شەشىلەدى.

– قازىر كوماندا قاي جەردە دايىندالىپ جاتىر؟ وسى كەزگە دەيىن بالۋاندار قانداي جا­رىستارعا قاتىسىپ، دايىن­دىق­­­تارىن پىسىقتاپ كوردى؟

– بالۋاندار بىرنەشە ۇلكەن جارىستارعا قاتىستى. ونىڭ ءىش­ىن­دە تۇركيادا وتكەن الەم ءبىرىن­شى­لىگى، كورەيانىڭ گۋمي قالاسىندا وتكەن ازيا چەمپيوناتى، يران­­نىڭ كۋم قالاسىندا بولعان ءداس­­تۇرلى «ياديگەر يمام كۋبوگى» سياقتى جارىستار بولدى. جاتتى­عۋ­­لاردىڭ ءبارى جوسپار بويىنشا ءجۇرىپ جاتىر. بالۋاندار 29 اق­پان مەن 14 ناۋرىز ارالىعىندا تاراز قالاسىندا جاتتىقتى. مۇ­­­نىڭ الدىندا الماتىدا وقۋ-جات­­­تىعۋ جيىنىن وتكىزگەن بولاتىنبىز. قازىر ءبىز بالۋانداردى ەكىگە ءبولىپ جاتتىقتىرىپ جاتىرمىز. مىسالى، لوندون وليم­­پيادا­سى­نا ليتسەنزيا العان نۇرماحان تىناليەۆ، المات كەبىسباەۆ پەن اسحات دىلمۇحامەدوۆكە قويىلار تالاپ جوعارى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان ولاردىڭ دايىن­دى­عىنا ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرمىز.

– وسى بالۋانداردىڭ ىشىنەن كىمنىڭ وليمپيادانىڭ ءجۇل­دە­­­گە­رى اتانۋىنا ءۇمىتى كوپ دەيسىز؟

– ەندى مەن ءبارىن ءبولىپ-جا­رىپ ايتا المايمىن. بالۋاندار­دىڭ ءبارى بابىندا. بابى مەن باعى كەلىسسە، وليمپيادادا ەلى­مىز­دى قۋانتۋعا شامالارى جەتەدى. قازىر وسى جاتتىعۋلار فەدەرا­تسيا­نىڭ جوسپارى بويىنشا جاسالۋدا. جوسپاردى داڭقتى بالۋان، فەدەراتسيانىڭ جۇمىسىنا قامقورلىق جاساپ جۇرگەن داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ ءوزى جاساپ بەردى. ول كىسىنىڭ ءوزى ازيا چەمپيوناتىنا، الەم بىرىنشىلىگىنە كىمنىڭ باراتىنىن قاداعالاپ وتىردى. قا­زىر داۋلەت بولات ۇلى وقۋ-جات­تى­عۋ جيىندارىنا قاتىسىپ، بالۋ­انداردىڭ دەڭگەيىن باقىلاپ كە­لەدى. اقىل-كەڭەستەرىن ايتادى. ياعني، بالۋانداردىڭ دايىندى­­عىنا بارلىق جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. بىزگە تەك، جاڭا ايت­قانىمداي، باق كەرەك. بابىمىز بار. وسى جەردە مەن داۋلەت تۇر­لىحانوۆقا، فەدەراتسيا باسشى­لى­عىنا، «سامۇرىق-قازىنا-اس­تانا» كورپوراتيۆتىك قورىنا ال­عىس ايتقىم كەلەدى. تەك ءبارىن ءوزى­مىز عانا جاساپ جاتىرمىز دە­مەي­مىن، بىزگە قولداۋ كورسەتىپ جات­قاندار وسى كىسىلەر.

– قازىر بىزدە اۋىر سال­ماق­­­تا­عى بالۋاندار تاپشى عوي. ولار قالاي دايىندالىپ جاتىر؟

– ءيا، راس. بىزدە اۋىر سال­ماق­تاعى بالۋاندار تاپشى. سون­دىق­تان نۇرماحان تىناليەۆ پەن اسەت مامبەتوۆتى بولەك جاتتىق­­تىرۋعا تۋرا كەلىپ وتىر. وسى جەردە تاعى دەمەۋشىلەرگە العىس ايتسام، ارتىق بولماس. مىسالى، مارات تۇرلىحانوۆ ءبىزدىڭ اۋىر سالماقتاعى بالۋاندارىمىزدىڭ دايىندىعىنا كوپ كومەكتەسىپ جاتىر. نۇرماحان مەن اسەتتىڭ ماسكەۋگە بارىپ، رەسەيلىك بالۋاندارمەن دايىندالاتىنى سون­دىقتان. قازىر ەلىمىزدە ولارعا سپاررينگ-ارىپتەس بولا الاتىن بالۋاندار از. ولاردى سالماعى از بالۋاندارمەن جاتتىقتىرۋ قيسىنسىز. سول سەبەپتى ماسكەۋدە مارات تۇرلىحانوۆ ءوزىنىڭ قول استىنا الىپ جاتتىقتىرىپ ءجۇر.

دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىن، قول­داۋشىلاردى جاقسى ءتۇسىنۋ كەرەك. ونى گازەت بەتىندە، ۇلكەن مىنبەرلەردە ايتپاساق، قاي جەردە ايتامىز؟! قازىر كەز كەلگەن ادام قالتاسىنان اقشا شىعا­رىپ، بالۋانداردىڭ جولاقىسىن، جاتىن ورنىن، تاماعىن، قىسقا­سى، تاۋلىكتىگىنىڭ ءبارىن تولەي بەر­مەيدى عوي. مۇنداي قامقور­لىق جاساي بىلەتىن ادامدار كوپ ەمەس، ىلۋدە بىرەۋ. جارىسقا با­رۋ­دىڭ ءوزى ۇلكەن قاراجاتتى تالاپ ەتەدى. مۇنى تۇسىنەتىن دە، ءتۇسىن­بەيتىن دە ادامدار بار. مەن مۇ­نى دەمەۋشىلەرگە جاعامىن دەپ ايتىپ وتىرعان جوقپىن. ونداي قاسيەتىم جوق. شىندىعى سول. ءبىزدى قولداپ جۇرگەندەردىڭ اراسىندا تاعى مكحيتار مانۋكياندى دا ايتا الامىن. ول دا ءدا­كەڭنىڭ شاكىرتى عوي.

– وزدەرىنىڭ قولىنان كەلمەسە دە وسىنداي قولى اشىق كى­سى­لەردى كورە المايتىندار دا بار. مىسالى، قازىر قازاق كۇرە­سىنىڭ بالۋاندارى دا فەدەراتسيا مەن سونداي جانى جومارت ازا­ماتتاردىڭ كومەگىمەن جارىس­قا بارىپ، ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەنى بەلگىلى. بىزگە، وسى جا­عىنان العاندا باسقا سپورت ءتۇر­لەرىنە دە ۇكىمەت تاراپىنان عانا ەمەس، بيزنەس پەن مەم­لەكەتتىڭ ارىپتەستىگى اياسىندا «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ دا قارجىلاي قولداۋى كەرەك ەكەنى انىق ەمەس پە؟

– ءيا، قانداي سپورت ءتۇرى بولسا دا قولداۋدى قاجەت ەتەدى. ءبىز­دىڭ كۇرەس، قۇدايعا شۇكىر، وسىنداي قولى اشىق ازاماتتاردىڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىر.

– بالۋانداردىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى ايتساڭىز.

– ءتىل-كوزىمىز تاسقا، ەشكىم جا­راقات العان جوق. ءبارى ءدا­رى­گەر­لەردىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى. ولارعا سپورتتىق-مەديتسينالىق ورتالىق بار جاعدايدى جاساپ، ەم-دوم­دارىن بەردى.

– بيىل وليمپيادادان كەيىن ەكىنشى رەت قازاق كۇرەسىنەن «قا­­زاق­ستان بارىسى» ءتۋرنيرى­نىڭ في­نالدىق باسەكەسى وتەدى. وعان گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ قاتىس­قانىنا قالاي قارايسىز؟

– ەندى ونىڭ ءبارى وليمپيادادان كەيىن شەشىلەدى. نەگىزى قار­سى ەمەسپىن. بۇل تۋرنير بالۋانداردىڭ دزيۋ-دو، سامبوداعى ارىپتەس­تە­رىمەن بىرگە شىڭدالۋىنا جاقسى.

– قازىر بالۋانداردىڭ اراسىندا وزدەرىنىڭ تۋىسقاندا­رىن، ىنىلەرىن كۇرەسكە تارتىپ جاتقاندار بار ما؟

– بار. نۇرماحان تىناليەۆتىڭ قاجىمۇقان دەگەن ءىنىسى بار. سول بالا گرەك-ريم كۇرەسىنە قاتىسىپ ءجۇر. سالماعى – 70 كيلو. 1994-1995 جىلعى بالا. ەندى ونىڭ بو­لاشاعى تۋرالى ەشتەڭەنى بولجاپ ايتا المايمىن. ءبارى باپ­كە­رى مەن ءوزىنىڭ قولىندا. بۇيىر­ت­قا­نى بولادى. نەگىزى جاقسى بالا.

– باپكەرلەر تۋرالى ايتىپ قالدىڭىز. ولاردىڭ جۇمىسى­نا كوڭىلىڭىز تولا ما؟

– باپكەر بالۋانعا اكە سياقتى بولۋ كەرەك. بالۋانعا جاقسى ءتار­بيە بەرىپ، جارىسقا جاقسى دايىنداپ، باعىن اشاتىن دا باپكەر. قازىر ءبىز مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆپەن تىزە قو­سىپ جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ولار – كۇرەستىڭ ىستىق-سۋىعىن كور­گەن تاجىريبەلى باپكەرلەر. باپ­كەر بالانى جارىم جولدا تاس­تامايتىن، ساعىن سىندىرمايتىن، قابىلەت-قارىمىن بىلەتىن ادام بولۋى كەرەك. بۇل ەندى ءۇل­كەن پسيحولوگيالىق جۇمىستى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان تۇسىنگەن ادام باپكەرلەردىڭ جۇمىسىنىڭ قانداي قيامەت-قايىم ەكەنىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆ سونداي باپكەرلەر.

– جاقىن ارادا استانادا ەلباسىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن ءۇل­كەن ليتسەنزيالىق ءتۋرنيردىڭ وتە­تىنى بەلگىلى. ونى ەلىمىزدە وتكىزۋ قالاي شەشىلدى؟

– بۇل ءتۋرنيردى ەلىمىزدە وتكىزۋ ءۇشىن داۋلەت تۇرلىحانوۆ كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. ول – حالىق­ارالىق كۇرەس قاۋىمداستىعىندا بەدەلى، الەمدىك سپورتتا اتى بار ادام. سول كىسىنىڭ ارقاسىندا ءما­سەلە شەشىلدى. جوعارىدا ايتقا­نىمداي، ءبىزدىڭ ەلىمىزگە وسى تۋرنيردە ءتورت ليتسەنزيا الۋ جۇك­تەل­گەن. ءوزىڭ كورىپ وتىرعانداي، سوعان دايىندالىپ جاتىرمىز.

– باپ بار، ەندى باق كەرەك دەي­سىز عوي. جالپى، مۇمكىندىك بار ما؟

– بار.

– ماكە، كەزىندە ەكەۋمىز الماتىدا ءبىر كوماندادا دوپ تەبۋشى ەدىك. قازىر قالاي، ويناپ ءجۇرسىز بە؟

– قول تيگەندە عانا.

اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.

–––––––––––

سۋرەتتە: سپورت جانە دەنە­شىنىقتىرۋ ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلسيار قاناعاتوۆتىڭ سپورت كە­شىندە «جىلدىڭ ۇزدىك باپ­كە­رى» اتاعىن يەلەنگەن گرەك-ريم كۇ­رە­سىنەن ۇلتتىق قۇراما كو­مان­داسىنىڭ باس باپكەرى مۇرات­بەك قاسىمحانوۆتى ماراپاتتاۋ كە­زى; گرەك-ريم كۇرەسىنەن قا­زاق­ستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«شىڭىراۋ» شىڭعا شىقسىن

ونەر • بۇگىن، 00:18

تىڭ تاسىلدەردىڭ ءتيىمدى تۇسى كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 00:14

پاسپورت

رۋحانيات • كەشە

جەكە پەسا جازۋعا لايىق

رۋحانيات • كەشە

انا مەيىرىمى

قوعام • كەشە

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار