ءدۇبىر
وليمپياداعا 134 كۇن قالدى
بالۋاندارعا باق بەرسىن!
وسى كۇندەرى گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما كوماندامىز كۇن وتكەن سايىن جاقىنداي تۇسكەن لوندون وليمپياداسىنا دايىندالۋدا. ازىرشە ءبىزدىڭ ەلدەن تۇماندى البيونعا ءۇش بالۋان عانا جولداما الىپ وتىر. ولار – المات كەبىسباەۆ, اسحات دىلمۇحامەدوۆ پەن نۇرماحان تىناليەۆ. وسى بالۋانداردان باسقا تاعى ءتورت سالماقتاعى جىگىتتەرىمىز لوندون وليمپياداسىنا جولداما الۋدى ماقسات ەتۋدە.
وليمپياداعا 134 كۇن قالدى
بالۋاندارعا باق بەرسىن!
وسى كۇندەرى گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما كوماندامىز كۇن وتكەن سايىن جاقىنداي تۇسكەن لوندون وليمپياداسىنا دايىندالۋدا. ازىرشە ءبىزدىڭ ەلدەن تۇماندى البيونعا ءۇش بالۋان عانا جولداما الىپ وتىر. ولار – المات كەبىسباەۆ, اسحات دىلمۇحامەدوۆ پەن نۇرماحان تىناليەۆ. وسى بالۋانداردان باسقا تاعى ءتورت سالماقتاعى جىگىتتەرىمىز لوندون وليمپياداسىنا جولداما الۋدى ماقسات ەتۋدە.
وسىعان بايلانىستى جاقىندا ءبىز الماتىدا وتكەن سپورت كەشىندە جىلدىڭ ۇزدىك باپكەرى اتانعان گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى مۇراتبەك قاسىمحانوۆپەن اڭگىمەلەسىپ, بالۋاندارىمىزدىڭ الداعى بايراقتى دوداعا دايىندىعىن جان-جاقتى ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– ۋاقىت دەگەن زىمىراپ ءوتىپ بارادى. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وليمپيادا دا كەلىپ جەتەدى. ۇلتتىق قۇرامانىڭ دايىندىعى قالاي؟ الدىمەن وسى جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز.
– وليمپياداعا دايىندىق جاقسى. ءبارى الدىن الا جاسالعان جوسپار بويىنشا ءجۇرىپ جاتىر. قازىر بىزدە وليمپياداعا 3 بالۋاننىڭ جولداما العانىن بىلەسىزدەر. ەندى بىزگە تاعى 4 سالماقتا ليتسەنزيا الۋ كەرەك. بۇل جولدامانىڭ ماسەلەسى استانادا 30 ناۋرىز بەن 1 ءساۋىر كۇندەرى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وتەتىن حالىقارالىق تۋرنيردە شەشىلەدى.
– قازىر كوماندا قاي جەردە دايىندالىپ جاتىر؟ وسى كەزگە دەيىن بالۋاندار قانداي جارىستارعا قاتىسىپ, دايىندىقتارىن پىسىقتاپ كوردى؟
– بالۋاندار بىرنەشە ۇلكەن جارىستارعا قاتىستى. ونىڭ ءىشىندە تۇركيادا وتكەن الەم ءبىرىنشىلىگى, كورەيانىڭ گۋمي قالاسىندا وتكەن ازيا چەمپيوناتى, يراننىڭ كۋم قالاسىندا بولعان ءداستۇرلى «ياديگەر يمام كۋبوگى» سياقتى جارىستار بولدى. جاتتىعۋلاردىڭ ءبارى جوسپار بويىنشا ءجۇرىپ جاتىر. بالۋاندار 29 اقپان مەن 14 ناۋرىز ارالىعىندا تاراز قالاسىندا جاتتىقتى. مۇنىڭ الدىندا الماتىدا وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكىزگەن بولاتىنبىز. قازىر ءبىز بالۋانداردى ەكىگە ءبولىپ جاتتىقتىرىپ جاتىرمىز. مىسالى, لوندون وليمپياداسىنا ليتسەنزيا العان نۇرماحان تىناليەۆ, المات كەبىسباەۆ پەن اسحات دىلمۇحامەدوۆكە قويىلار تالاپ جوعارى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان ولاردىڭ دايىندىعىنا ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرمىز.
– وسى بالۋانداردىڭ ىشىنەن كىمنىڭ وليمپيادانىڭ ءجۇلدەگەرى اتانۋىنا ءۇمىتى كوپ دەيسىز؟
– ەندى مەن ءبارىن ءبولىپ-جارىپ ايتا المايمىن. بالۋانداردىڭ ءبارى بابىندا. بابى مەن باعى كەلىسسە, وليمپيادادا ەلىمىزدى قۋانتۋعا شامالارى جەتەدى. قازىر وسى جاتتىعۋلار فەدەراتسيانىڭ جوسپارى بويىنشا جاسالۋدا. جوسپاردى داڭقتى بالۋان, فەدەراتسيانىڭ جۇمىسىنا قامقورلىق جاساپ جۇرگەن داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ ءوزى جاساپ بەردى. ول كىسىنىڭ ءوزى ازيا چەمپيوناتىنا, الەم بىرىنشىلىگىنە كىمنىڭ باراتىنىن قاداعالاپ وتىردى. قازىر داۋلەت بولات ۇلى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا قاتىسىپ, بالۋانداردىڭ دەڭگەيىن باقىلاپ كەلەدى. اقىل-كەڭەستەرىن ايتادى. ياعني, بالۋانداردىڭ دايىندىعىنا بارلىق جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. بىزگە تەك, جاڭا ايتقانىمداي, باق كەرەك. بابىمىز بار. وسى جەردە مەن داۋلەت تۇرلىحانوۆقا, فەدەراتسيا باسشىلىعىنا, «سامۇرىق-قازىنا-استانا» كورپوراتيۆتىك قورىنا العىس ايتقىم كەلەدى. تەك ءبارىن ءوزىمىز عانا جاساپ جاتىرمىز دەمەيمىن, بىزگە قولداۋ كورسەتىپ جاتقاندار وسى كىسىلەر.
– قازىر بىزدە اۋىر سالماقتاعى بالۋاندار تاپشى عوي. ولار قالاي دايىندالىپ جاتىر؟
– ءيا, راس. بىزدە اۋىر سالماقتاعى بالۋاندار تاپشى. سوندىقتان نۇرماحان تىناليەۆ پەن اسەت مامبەتوۆتى بولەك جاتتىقتىرۋعا تۋرا كەلىپ وتىر. وسى جەردە تاعى دەمەۋشىلەرگە العىس ايتسام, ارتىق بولماس. مىسالى, مارات تۇرلىحانوۆ ءبىزدىڭ اۋىر سالماقتاعى بالۋاندارىمىزدىڭ دايىندىعىنا كوپ كومەكتەسىپ جاتىر. نۇرماحان مەن اسەتتىڭ ماسكەۋگە بارىپ, رەسەيلىك بالۋاندارمەن دايىندالاتىنى سوندىقتان. قازىر ەلىمىزدە ولارعا سپاررينگ-ارىپتەس بولا الاتىن بالۋاندار از. ولاردى سالماعى از بالۋاندارمەن جاتتىقتىرۋ قيسىنسىز. سول سەبەپتى ماسكەۋدە مارات تۇرلىحانوۆ ءوزىنىڭ قول استىنا الىپ جاتتىقتىرىپ ءجۇر.
دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىن, قولداۋشىلاردى جاقسى ءتۇسىنۋ كەرەك. ونى گازەت بەتىندە, ۇلكەن مىنبەرلەردە ايتپاساق, قاي جەردە ايتامىز؟! قازىر كەز كەلگەن ادام قالتاسىنان اقشا شىعارىپ, بالۋانداردىڭ جولاقىسىن, جاتىن ورنىن, تاماعىن, قىسقاسى, تاۋلىكتىگىنىڭ ءبارىن تولەي بەرمەيدى عوي. مۇنداي قامقورلىق جاساي بىلەتىن ادامدار كوپ ەمەس, ىلۋدە بىرەۋ. جارىسقا بارۋدىڭ ءوزى ۇلكەن قاراجاتتى تالاپ ەتەدى. مۇنى تۇسىنەتىن دە, ءتۇسىنبەيتىن دە ادامدار بار. مەن مۇنى دەمەۋشىلەرگە جاعامىن دەپ ايتىپ وتىرعان جوقپىن. ونداي قاسيەتىم جوق. شىندىعى سول. ءبىزدى قولداپ جۇرگەندەردىڭ اراسىندا تاعى مكحيتار مانۋكياندى دا ايتا الامىن. ول دا ءداكەڭنىڭ شاكىرتى عوي.
– وزدەرىنىڭ قولىنان كەلمەسە دە وسىنداي قولى اشىق كىسىلەردى كورە المايتىندار دا بار. مىسالى, قازىر قازاق كۇرەسىنىڭ بالۋاندارى دا فەدەراتسيا مەن سونداي جانى جومارت ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن جارىسقا بارىپ, ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەنى بەلگىلى. بىزگە, وسى جاعىنان العاندا باسقا سپورت ءتۇرلەرىنە دە ۇكىمەت تاراپىنان عانا ەمەس, بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ ارىپتەستىگى اياسىندا «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ دا قارجىلاي قولداۋى كەرەك ەكەنى انىق ەمەس پە؟
– ءيا, قانداي سپورت ءتۇرى بولسا دا قولداۋدى قاجەت ەتەدى. ءبىزدىڭ كۇرەس, قۇدايعا شۇكىر, وسىنداي قولى اشىق ازاماتتاردىڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىر.
– بالۋانداردىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى ايتساڭىز.
– ءتىل-كوزىمىز تاسقا, ەشكىم جاراقات العان جوق. ءبارى ءدارىگەرلەردىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى. ولارعا سپورتتىق-مەديتسينالىق ورتالىق بار جاعدايدى جاساپ, ەم-دومدارىن بەردى.
– بيىل وليمپيادادان كەيىن ەكىنشى رەت قازاق كۇرەسىنەن «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ فينالدىق باسەكەسى وتەدى. وعان گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ قاتىسقانىنا قالاي قارايسىز؟
– ەندى ونىڭ ءبارى وليمپيادادان كەيىن شەشىلەدى. نەگىزى قارسى ەمەسپىن. بۇل تۋرنير بالۋانداردىڭ دزيۋ-دو, سامبوداعى ارىپتەستەرىمەن بىرگە شىڭدالۋىنا جاقسى.
– قازىر بالۋانداردىڭ اراسىندا وزدەرىنىڭ تۋىسقاندارىن, ىنىلەرىن كۇرەسكە تارتىپ جاتقاندار بار ما؟
– بار. نۇرماحان تىناليەۆتىڭ قاجىمۇقان دەگەن ءىنىسى بار. سول بالا گرەك-ريم كۇرەسىنە قاتىسىپ ءجۇر. سالماعى – 70 كيلو. 1994-1995 جىلعى بالا. ەندى ونىڭ بولاشاعى تۋرالى ەشتەڭەنى بولجاپ ايتا المايمىن. ءبارى باپكەرى مەن ءوزىنىڭ قولىندا. بۇيىرتقانى بولادى. نەگىزى جاقسى بالا.
– باپكەرلەر تۋرالى ايتىپ قالدىڭىز. ولاردىڭ جۇمىسىنا كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– باپكەر بالۋانعا اكە سياقتى بولۋ كەرەك. بالۋانعا جاقسى ءتاربيە بەرىپ, جارىسقا جاقسى دايىنداپ, باعىن اشاتىن دا باپكەر. قازىر ءبىز مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆپەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ولار – كۇرەستىڭ ىستىق-سۋىعىن كورگەن تاجىريبەلى باپكەرلەر. باپكەر بالانى جارىم جولدا تاستامايتىن, ساعىن سىندىرمايتىن, قابىلەت-قارىمىن بىلەتىن ادام بولۋى كەرەك. بۇل ەندى ءۇلكەن پسيحولوگيالىق جۇمىستى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان تۇسىنگەن ادام باپكەرلەردىڭ جۇمىسىنىڭ قانداي قيامەت-قايىم ەكەنىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. مكحيتار مانۋكيان مەن باقتيار بايسەيىتوۆ سونداي باپكەرلەر.
– جاقىن ارادا استانادا ەلباسىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن ءۇلكەن ليتسەنزيالىق ءتۋرنيردىڭ وتەتىنى بەلگىلى. ونى ەلىمىزدە وتكىزۋ قالاي شەشىلدى؟
– بۇل ءتۋرنيردى ەلىمىزدە وتكىزۋ ءۇشىن داۋلەت تۇرلىحانوۆ كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. ول – حالىقارالىق كۇرەس قاۋىمداستىعىندا بەدەلى, الەمدىك سپورتتا اتى بار ادام. سول كىسىنىڭ ارقاسىندا ءماسەلە شەشىلدى. جوعارىدا ايتقانىمداي, ءبىزدىڭ ەلىمىزگە وسى تۋرنيردە ءتورت ليتسەنزيا الۋ جۇكتەلگەن. ءوزىڭ كورىپ وتىرعانداي, سوعان دايىندالىپ جاتىرمىز.
– باپ بار, ەندى باق كەرەك دەيسىز عوي. جالپى, مۇمكىندىك بار ما؟
– بار.
– ماكە, كەزىندە ەكەۋمىز الماتىدا ءبىر كوماندادا دوپ تەبۋشى ەدىك. قازىر قالاي, ويناپ ءجۇرسىز بە؟
– قول تيگەندە عانا.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.
–––––––––––
سۋرەتتە: سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلسيار قاناعاتوۆتىڭ سپورت كەشىندە «جىلدىڭ ۇزدىك باپكەرى» اتاعىن يەلەنگەن گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ باس باپكەرى مۇراتبەك قاسىمحانوۆتى ماراپاتتاۋ كەزى; گرەك-ريم كۇرەسىنەن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى.
