«بىلىكتى مامان» باعدارلاماسىمەن 400 گرانت ءبولىندى
اۋەلى ساندارعا كوز جۇگىرتەلىك. 11 جىل (نەمەسە 9 جىل) قاناتتىعا قاقتىرماي, تۇمسىقتىعا شوقتىرماي مەملەكەتتىڭ قارجىسىن شىعىنداپ, وقىتىپ-توقىتقان وقۋشىلارىمىزدىڭ شەكارا اسۋى نەگىزىنەن ءوڭىردىڭ وزگە ۇلت وكىلدەرى كوپتەپ قونىستانعان اۋداندارىندا ورىن العان. 2016 جىلعى دەرەكتەرگە زەر سالساق, وبلىس مەكتەپتەرىن تامامداعان 8314 تۇلەكتىڭ 1823-ءى شەتەلگە, ونىڭ ىشىندە 1800-ءى (20,7 %) رەسەيگە جول تارتىپتى. ماسەلەن, 2016 جىلى وسكەمەننەن بىتىرگەن 1405 تۇلەكتىڭ 480-ءى, سەمەيدەن 1540 تۇلەكتىڭ 495-ءى, ريددەردەن 235 تۇلەكتىڭ 178-ءى, التاي (زىريان) اۋدانىنان 336 تۇلەكتىڭ 199-ى, شەمونايحادان 177 تۇلەكتىڭ 150-ءى, كۋرچاتوۆتان 57 تۇلەكتىڭ 47-ءسى ىرگەدەگى ەلدە ءبىلىم الۋدى ۇيعارعان. 2017 جىلى كورسەتكىش ءبىرشاما تومەندەپ, ءوڭىر مەكتەپتەرىن اياقتاعان 9178 تۇلەكتىڭ 890-ى (9,8 %) شەتەلدى, ونىڭ 868-ءى قوڭسى قونعان مەملەكەتتى تاڭداپتى. ءبىر تاڭعالارلىعى, جاڭاعى 868-ءدىڭ 630-ى (606-سى ۋنيۆەرسيتەتكە, قالعانى – كوللەدجگە) گرانتقا ءتۇسىپتى. قالعانى – اقىلى. وسى جىلى وسكەمەن قالاسىنان مەكتەپ بىتىرگەن 1472 تۇلەكتىڭ 283-ءى رەسەيدىڭ وقۋ ورىندارىنا تۇسسە, سونىڭ 201-ءى (195 – ۋنيۆەرسيتەت, 6 – كوللەدج) گرانت يەگەرى اتانعان. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى بەرگەن دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتكەندە بايقاعانىمىز, كورشى مەملەكەتتىڭ كوللەدجدەرىنە اقىلىدان گورى گرانتقا تۇسۋشىلەردىڭ (2017 جىلى ءبىزدىڭ 26 تۇلەك كوللەدجگە تۇسسە, سونىڭ 24-ءى گرانتقا يە بولعان) كوپتىگى. وسى جىلى ريددەردەن مەكتەپ بىتىرگەن 271 تۇلەكتىڭ 138-ءى تەرىسكەيدى بەتكە السا, سونىڭ 113-ءى (109 – ۋنيۆەرسيتەت, 4 – كوللەدج) گرانتقا يە بولىپتى. ال بيىل وبلىس مەكتەپتەرىنەن قانات قاققان 9741 تۇلەكتىڭ تەك 636-سى عانا شەتەلگە كەتكەن. دەمەك, بۇرىنعىداي جاپپاي اعىلۋدىڭ تىيىلعانىن كورەمىز.
تۇلەكتەرىمىزدىڭ شەتتە ءبىلىم الۋىنا سەبەپ كوپ بولعان سەكىلدى. بىرىنشىدەن, ىرگەدەگى ەلدىڭ جەڭىلدەتىلگەن گرانتتارىنىڭ (ودان بولەك جايلى جاتاقحانا, تاعى باسقا) كوپتىگى سەبەپ بولسا, ەكىنشىدەن, ەلىمىزدەگى گرانتتار سانىنىڭ ازدىعى, جاتاقحانانىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, وقۋ باعاسىنىڭ قىمباتتىعى دا اسەر ەتكەن سياقتى. ۇشىنشىدەن, وتاندىق وقۋ ورىندارىنىڭ «الما ءپىس, اۋزىما ءتۇس» ۇستانىمى, ياعني تۇلەكتەر اراسىندا كاسىبي باعدار جۇمىستارىن ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزبەۋى, «كەلسە, كەلەر, كەلمەسە, قويار» دەپ جايباراقات ءجۇرۋىنىڭ دە ىقپالى از بولماعان ءتارىزدى. ء«بىز بۇل ماسەلەنى زەرتتەپ, ساراپتاما جاسادىق. سوندا كورشى مەملەكەتتىڭ ءبىلىم ورتالىقتارىنىڭ ءبىزدىڭ تۇلەكتەردى وزدەرىنە تارتۋ ءۇشىن جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەگەنىنە كوز جەتكىزدىك. بۇعان وبلىستاعى وزگە ۇلت وكىلدەرى كوپ قونىستانعان اۋداندارداعى مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ دا مۇددەلى بولعانىن بىلدىك. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ريددەر قالاسى مەن بورودۋليحا, التاي (زىريان), گلۋبوكوە, شەمونايحا اۋداندارىندا ۇبت تاپسىرۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ تومەندەگەنىن بايقادىق. ءتىپتى وڭىردەگى كەيبىر جوعارى وقۋ ورىندارى وقىتۋشىلارىنىڭ وقۋشىلاردى وزگە ەلدە ءبىلىم الۋعا دايىنداعانىن دا انىقتادىق. كوردىڭىز بە, وبلىستاعى ۋنيۆەرسيتەتتەر تۇلەكتەردى وزدەرىنە شاقىرۋ جۇمىستارىن دۇرىس جۇرگىزبەي, ق ۇلىقسىزدىق تانىتقان سوڭ رەسەيدىڭ ءبىلىم ورتالىقتارى وسكەمەن, سەمەي, ريددەر قالالارى مەن شەمونايحا, التاي اۋداندارىنىڭ مەكتەپ ديرەكتورلارىمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەگەن. ءمان-جايعا قانىققان سوڭ وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىنا قاتاڭ تالاپ قويدىق. «قول قۋسىرىپ, قاراپ وتىرماي تۇلەكتەر ءۇشىن كۇرەسىڭىزدەر. اۋداندارعا, اۋىلدارعا بارىڭىزدار, وقۋشىلارمەن سويلەسىڭىزدەر. قانداي ماماندىق بار ەكەنىن ايتىڭىزدار» دەدىك. ءبىلىم ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدى دا تاپسىردىق. ەڭ ماڭىزدىسى, وبلىس باسشىسى دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ايماقتاعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جانە ءوڭىر تۇلەكتەرىنىڭ شەتەلگە كەتۋىن ازايتۋ ماقساتىندا ءۇش باعىتتان تۇراتىن «بىلىكتى مامان» اتتى كەشەندى باعدارلاما قابىلدادىق. باعدارلاما اياسىندا 2017 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن وبلىس اكىمىنىڭ 200, بيىل 400 گرانتى ءبولىندى», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا.
جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جۇمىسى جانداندى
وقۋشىلاردىڭ كورشى ەلدە ءبىلىم الۋعا قۇمارتۋىنىڭ سەبەبىنە ۇڭىلگەن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ءبىلىم ورتالىقتارى قازاقستاندىق تۇلەكتەردى وزدەرىنە شاقىرۋ ءۇشىن ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن ناۋرىز, ءساۋىر ايلارىندا باستاپ كەتەتىندىكتەرىن انىقتادى. «ولار وقۋشىلار اراسىندا ءتۇرلى وليمپيادا مەن بايقاۋلار وتكىزىپ, «سەن وقۋعا ءتۇستىڭ» دەپ بالاعا سەرتيفيكات بەرىپ كەتەدى. ال ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى مۇنداي جۇمىستاردى جۇرگىزبەگەن. وبلىستاعى ۋنيۆەرسيتەتتەر كاسىبي باعدارلاۋ جۇمىستارىن 2017 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ بەلسەندى جۇرگىزە باستادى. اۋەلى وسكەمەندە, كەيىن سەمەيدە «My PRO» ماماندىق فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلىپ, وسى قالالار مەن ريددەر شاھارى, شەمونايحا, التاي جانە گلۋبوكوە اۋداندارىندا «ۋنيۆەرسيتەت كۇندەرى» وتكىزىلدى. وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانىنداعى ءبىلىم ورتالىقتارى ۇبت-عا دايىنداۋ كۋرستارىن جانداندىردى», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل بايجانوۆا.
مۇنىمەن قوسا 2017 جىلدىڭ قاراشاسىنان وبلىستاعى 5 جوعارى وقۋ ورنىندا (د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ, س.امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ, شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق يننوۆاتسيالىق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتى, قازاقستان يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەتى) «كانيكۋلدى پايدامەن» اتتى اۋىلدىق جەرلەردەگى وقۋشىلاردى دايىنداۋ كۋرستارى قولعا الىنىپ, 5 مىڭعا جۋىق وقۋشى ازىرلىكتەن ءوتتى. اتى ايتىپ تۇرعانداي, وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى كۇزگى, قىسقى جانە كوكتەمگى كانيكۋل كەزىندە ءبىر اپتاعا قالاعا كەلىپ, ستۋدەنتتىك ءومىردىڭ لەبىن سەزىنىپ, جاتاقحانادا تۇرىپ, ۋنيۆەرسيتەت وقۋشىلارىنىڭ ءدارىسىن تىڭداپ, ءتۇرلى وليمپيادالار مەن بايقاۋلارعا قاتىستى. «وسى دايىنداۋ كۋرستارىنىڭ ناتيجەسىندە وزگە ۇلت وكىلدەرى كوپ قونىستانعان جانە وبلىستىڭ باسقا دا اۋداندارىنىڭ تۇلەكتەرى شەتەلگە كەتپەي, وسكەمەن مەن سەمەيدىڭ وقۋ ورىندارىنا ءتۇستى», دەيدى ا.بايجانوۆا.
ون جەتى ماماندىق اشىلدى
اۋدان-اۋىلداردا وقۋشىلارمەن كەزدەسىپ, كاسىپتىك باعدار جۇمىسىن بەلسەندى جۇرگىزگەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وسكەمەندەگى سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى. ءبىلىم ورداسىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇحتار تولەگەن باستاعان, فاكۋلتەت دەكاندارى, كافەدرا مەڭگەرۋشىلەرى قوستاعان ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى بيىلعى قاڭتار, ءساۋىر-مامىر ايلارىندا وبلىستىڭ 11 اۋدانى مەن
1 قالاسىندا بولىپ, وقۋشىلارمەن كەزدەسىپ قايتىپتى. ء«بىز ارنايى مارشرۋت جاسادىق. كەزدەسۋلەردە بۇرىنعىداي ءبىر پروفەسسوردى اپارىپ, ەكى ساعات سويلەتكەن جوقپىز. سول اۋداننىڭ, اۋىلدىڭ مەكتەپتەرىن بىتىرگەن ستۋدەنتتەردى وزىمىزبەن بىرگە ەرتە باردىق. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى دەۋگە بولاتىن شىعار, بيىل 40-قا جۋىق سپورت شەبەرى, الەم, ازيا چەمپيوندارى, 39 «التىن بەلگى»,
40 ۇزدىك اتتەستات يەگەرلەرى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇستى. وقۋ ورنىندا قوعامنىڭ سۇرانىسىنا يە 17 جاڭا ماماندىق اشىلدى. ۋنيۆەرسيتەت تاريحىندا العاش رەت ينتەگراتسيالانعان ماتەماتيكا-فيزيكا, ماتەماتيكا-ينفورماتيكا, فيزيكا-ينفورماتيكا, حيميا-بيولوگيا, گەوگرافيا-تاريح ماماندىقتارىنا تالاپكەرلەر قابىلداندى. ەرەكشە اتاپ وتەر دۇنيە, جىل سايىن 1 كۋرسقا قابىلداناتىن تالاپكەرلەر 1-1,5 مىڭنان اسپايتىن بولسا, بيىل 2600-دەن استى», دەگەن وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى م.تولەگەن بيىل گرانت يەگەرلەرىنىڭ سانى ارتىپ, 814-كە (2017 جىلى – 606) جەتكەنىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا ۇندەۋى مەن قازان ايىنداعى جولداۋىندا جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن مامان دايىنداۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ەرەكشە توقتالىپ: ء«بىز گرانتتاردىڭ سانىن كوبەيتتىك, ەندى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كەزەڭى كەلدى. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابىستىلىعىن باعالاۋدىڭ باستى كريتەريى – وقۋ بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, جالاقىسى جوعارى جۇمىسقا ورنالاسۋى» دەگەن بولاتىن. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» مەن «بىلىكتى مامان» باعدارلاماسى وڭىردەگى جاستارعا ۇلكەن ءۇمىت سىيلاعانىن, بيىل شىعىس قازاقستانعا 3 مىڭ گرانت بولىنگەنىن, بىلتىر وڭىردەگى ۇبت تاپسىرعان تۇلەكتەردىڭ 48 پايىزى ءبىلىم گرانتىن يەلەنسە, بيىل رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن بۇل كورسەتكىش 56 پايىزعا جەتكەنىن ايتادى. سونداي-اق وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورىندارى تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى ءبىرشاما جاقسارعانىن, 2017 بۇل كورسەتكىش 89,5, 2018 جىلى 90,5 پايىزعا جۋىقتاعانىن جەتكىزدى. «وبلىس باسشىسى د.احمەتوۆتىڭ باستاماسىمەن 2017 جىلدان بەرى جەرگىلىكتى تالاپكەرلەردى قولداۋ جانە وڭىردە سۇرانىسقا يە مامانداردى دايىنداۋ ءۇشىن وبلىس اكىمىنىڭ ءبىلىم گرانتى ءبولىنىپ كەلەدى. بيىل 400 گرانتقا قوسا العاش رەت جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 46 ورىنعا مەملەكەتتىك ءبىلىم تاپسىرىسى بەرىلدى. جالپى, «بىلىكتى مامان» باعدارلاماسى اياسىندا بالاباقشا, مەكتەپ, كوللەدج, ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتىپ قانا قويماي, ونداعى تاربيەشىلەر, مۇعالىمدەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ويىمىزدا بار», دەيدى اسەم بەكقىزى.
جالپى, «بىلىكتى مامان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 2022 جىلعا دەيىن 4 مىڭ بالاباقشا قىزمەتكەرىن, الداعى 3 جىل كولەمىندە مەكتەپ, ورتا جانە كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىم سالاسىنداعى 3750 ماماندى كۋرستىق دايىندىقتاردان وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان دەيىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىنداعى «مەنىڭ مەكتەبىم» جوباسى بويىنشا وبلىستاعى 277 تولىق كومپلەكتىلى مەكتەپتىڭ 476 كابينەتى حيميا, فيزيكا, بيولوگيا جانە روبوتتى تەحنيكا سىنىپتارىمەن, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان-دى. ەندى 2019 جىلدىڭ 1 توقسانىنا دەيىن ءوڭىردىڭ بارلىق 655 مەكتەبى IT سىنىپپەن جانە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى ۇلگىسىندە جاڭا ينتەراكتيۆتى تاقتالارمەن قامتاماسىز ەتىلمەك.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
