قازاقستان • 21 قاراشا, 2018

ءابدىماناپ بەكتۇرعانوۆ: تاريحقا تاعزىم

641 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسىنىڭ ەگەمەن قازاقستان گازەتىنەن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىمەن تانىسىپ,  حالقىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭ تاريحىنا بويلاپ,  تولعانىپ وتىرمىز. وتكەننەن ونەگە الىپ, بولاشاققا باعدار جاساۋ سانالى ۇرپاقتىڭ ونەگەسى. اتا-بابالارىمىز  ۇلان-بايتاق جەرى ۇرپاعىنا  قالاي امانات ەتسە, ءبىز دە كەلەر ۇرپاعىمىزعا اتا ءداستۇرىمىزدى, سالت-مادەنيەتىمىزدى, تاريحىمىزدى سول قالپىندا جەتكىزۋىمىز شارت. وسى ماقساتتا ەلباسى تۋعان حالقىنىڭ بار بولمىسىن تەرەڭنەن سۋىرتپاقتاپ الدىمىزعا جايىپ سالدى.

ءتول تاريحىن باعالاي بىلەتىن حالىقتىڭ بولاشاعى ۇلكەن. ونى ناسيحاتتاۋ, ماڭىزدىلىعىن حالىققا جەتكىزە ءبىلۋ  بولاشاققا دەگەن كوزقاراستى تانىتا ءبىلۋدىڭ باستى جولى. پرەزيدەنتىمىز: «بۇل – تاريحقا دەگەن دۇرىس ۇستانىم. سول ارقىلى ءتۇپ تامىرىمىزدى بىلۋگە, ۇلتتىق تاريحىمىزعا تەرەڭ ءۇڭىلىپ, ونىڭ كۇرمەۋلى ءتۇيىنىن شەشۋگە مۇمكىندىك تۋادى. قازاقستان تاريحى دا جەكە جۇرناقتارىمەن ەمەس, تۇتاستاي قالپىندا قازىرگى زاماناۋي عىلىم تۇرعىسىنان قاراعاندا تۇسىنىكتى بولۋعا ءتيىس. وعان قاجەتتى دايەكتەرىمىز دە جەتكىلىكتى», دەيدى ەلباسى ءوز ماقالاسىندا.

بۇعانعا دەيىن دە وتكەنىمىزدى تۇگەندەپ, تاريحىمىزدى تارازىلاپ, اقتاڭداق بەتتەرىن اشۋعا ۇمتىلىپ, ىزدەنگەنبىز. وعان «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى مۇرىندىق بولعان ەدى.  بۇگىنگى ماقالا يگى ءىسىمىزدى ودان ءارى جالعاۋعا, ونى جانداندىرۋعا قۇلشىندىرىپ وتىر.  بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان تاريحى اقتاڭداقتارىن اشاتىن كەز جەتتى. ارحيۆ دەرەكتەرىن تولىعىمەن قاراستىرىپ, حح عاسىردىڭ وتراسىنداعى وقيعالاردى تولىعىمەن اشۋعا ەلباسى جول سىلتەپ وتىر.

قازاقستاندىق تاريح عىلىمىنىڭ دامۋى, تاريحي زەرتتەۋلەردىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىنىڭ ارتۋى, ولاردىڭ اشىق جاريالىقپەن قوعامدىق دامۋدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي جانە مادەني-تاربيەلىك مازمۇنىنا ىقپالى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تاريحنامالىق زەرتتەۋلەرمەن انىقتالاتىندىعى بەلگىلى. سوندىقتان دا قازىرگى تاڭداعى وتاندىق تاريح عىلىمىنىڭ دامۋى مەن ءوسۋىن باعامداۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق تاريحناما مەن ولاردىڭ ادىستەمەلىك زەرتتەۋلەرىنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ وزىندىك تاريحى بار.

قازاقستان تاريحىنداعى ماسەلەسى كوپ كەزەڭنىڭ ءبىرى, ول حح عاسىردىڭ ورتاسى ناقتىراق ايتار بولساق, 1930, 1940, 1950 جىلدار بولىپ وتىر. وسى كەزدەن تاريح وقۋلىقتارىنا ەنبەي قالعان نەمەسە بۇرمالىنىپ جالعان اقپاراتپەن ەنگەن قانشاما دەرەكتەر بار.  بۇل رەتتە ەلباسى ماقالادا: «سانسىز كوپ ادامنىڭ تاعدارى سۇراۋسىز كەتكەن وقيعالارعا تولى بۇل كەزەڭنىڭ شىندىعىن بۇگىنگى تاڭداعى وتاندىق تاريحشىلارمىزعا قاراستىرىپ, جارىققا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرىلۋدە.

سوندىقتان ەجەلگى دəۋىردەن قازىرگى زامانعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن بارلىق وتاندىق جəنە شەتەلدىك مۇراعاتتار دۇنيەسىنە ەلەۋلى ىرگەلى  زەرت تەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن «ارحيۆ – 2025» جەتى جىلدىق باعدارلاماسىن جاساۋىمىز قاجەت» -دەپ ۇلكەن مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر. وسى باعدارلامادان كەيىن تاشكەنت ارحيۆتەرى مەن ورىنبور, ومبى, سانكت-پەتەربۋرگ, ماسكەۋ ارحيۆتەرىندەگى ساقتاۋلى جاتقان قۇجاتتارعا دەرەكتانۋلىق تۇرعىدا تالداۋ جاساۋعا, جيناقتاپ وڭدەپ قالىڭ بۇقارا حالىققا وقىلىمعا ۇسىنۋعا مۇمكىندىكتەر اشىلاتىن بولسا «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» - ەڭ ۇلكەن سەرپىلىسى وسى بولار ەدى.   

ءداۋىر تالابىنا وراي تۋىنداعان وركەنيەت تالاپتارىنا جاۋاپ بەرۋ تۇرعىسىندا جازىلعان ماقالا ىلگەرى باسۋىمىزعا, ۇلت رەتىندە وتكەنىمىزدى ويعا ورالتىپ, يگى جەتىستىكتەرگە جەتۋىمىزگە جول اشارى انىق.

ءابدىماناپ بەكتۇرعانوۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى

ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار