ۇكىلى ءۇمىت
ءبىزدىڭ ەلدە شاحماتشىلار وتباسىنان شىعىپ, الەم چەمپيونى اتانعان ادامدار كوپ ەمەس. سولاردىڭ قاتارىنا دارمەن ءسادۋاقاسوۆتى, سوڭعى كەزدەرى كورىنىپ جۇرگەن اسەل سەرىكباي, ءبيبىسارا اساۋباەۆا, دينارا سادۋاقاسوۆانى جاتقىزۋعا بولادى. ولاردىڭ ءبارى ءبىر-ەكى رەت چەمپيون اتانعان وتانداستارىمىز. الايدا, بىزدە جانسايا ەسىمدى قارشاداي قىزدىڭ ناتيجەسىن قايتالاعان ازىرگە ەشكىم جوق.
ءبىزدىڭ ەلدە شاحماتشىلار وتباسىنان شىعىپ, الەم چەمپيونى اتانعان ادامدار كوپ ەمەس. سولاردىڭ قاتارىنا دارمەن ءسادۋاقاسوۆتى, سوڭعى كەزدەرى كورىنىپ جۇرگەن اسەل سەرىكباي, ءبيبىسارا اساۋباەۆا, دينارا سادۋاقاسوۆانى جاتقىزۋعا بولادى. ولاردىڭ ءبارى ءبىر-ەكى رەت چەمپيون اتانعان وتانداستارىمىز. الايدا, بىزدە جانسايا ەسىمدى قارشاداي قىزدىڭ ناتيجەسىن قايتالاعان ازىرگە ەشكىم جوق. يا, بالاۋسا جاس قازىردىڭ وزىندە سپورت شەجىرەسىنە التىن ارىپپەن جازىلاتىن اتاقتارعا يە بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ونىڭ كوپتەگەن حالىقارالىق تۋرنيرلەردىڭ جەڭىمپازى, ازيا چەمپيونى اتاعىمەن قوسا, شاحماتتان جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ءتورت دۇركىن الەم چەمپيونى اتانعانىن جانكۇيەرلەرىنىڭ ءبارى جاقسى بىلەدى.
جالپى, جانسايانىڭ ءوزى شاحماتشىلار وتباسىنان شىققان, الا تاقتاعا كىشكەنە كەزىنەن ءۇيىر بولىپ وسكەن بالا ەكەن. ونىڭ اكەسى دانيار ءاشىروۆتىڭ ءوزى دە بالا كەزىنەن شاحماتتى الابوتەن جاقسى كورىپتى. سوندىقتان بولار, ول تۇلا بويى تۇڭعىشى سانجار مەن جانسايانى كىشكەنە كەزىنەن شاحماتقا باۋلىعان كورىنەدى. «ءبىزدىڭ وتباسىمىز – شاحماتشىلار وتباسى. ءوزىم بۇل ويىنمەن بالا كەزىمنەن اينالىسىپ كەلەمىن. شاحماتقا بالالارىم سانجار مەن جانسايانى باۋلىعانىما, قازىر سولاردىڭ ەلىمىزدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەنىنە جاراتقانعا مىڭ دا ءبىر العىس ايتامىن. تۇڭعىشىم سانجاردىڭ شاحماتتان اتاقتارى بار. كوپتەگەن جارىستارعا قاتىسىپ, جەڭىمپاز اتانعان. ال جانسايا قىزىمنىڭ ءجونى تىپتەن بولەك دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس», – دەيدى ول.
ءيا, جانسايانىڭ اكەسى ايتقانداي, ونىڭ شاحماتقا قالاي كەلگەنى, العاشقى جەڭىسى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە دەۋگە بولادى دەسەك, جانسايانىڭ شاحماتقا قىزىعۋشىلىعى ەرتە ويانىپتى. اعاسى سانجارمەن بىرگە كىشكەنتاي كەزىنەن كسرو سپورت شەبەرى تامارا گۋدوۆايانىڭ قاراماعىندا ءجۇرىپ, شاحماتپەن اينالىسا باستاعان جانسايا 6 جاسىندا 8 جاسقا دەيىنگى قىزدار اراسىندا الماتىنىڭ چەمپيونى اتانسا, كەلەسى جىلى قازاقستان چەمپيونى بولادى. جانسايانىڭ وسى جەتىستىگى تۋرالى اڭگىمەلەگەن اكەسى: «شىنىن ايتۋ كەرەك, ءبىز شەشەسى ەكەۋمىز قىزىمىزدان العاشىندا مۇنداي ناتيجەنى كۇتپەپ ەدىك. ول بىرنەشە تۋرنيرلەردە تەك ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ العاندا بارىپ, ونىڭ قابىلەتىنە ابدەن كوزىمىز جەتتى», دەيدى.
سودان جانسايا 7 جاسىندا ءبىر ىرىكتەۋ تۋرنيرىندە الەمدە العاش بولىپ ءبىرىنشى رازريادتىڭ نورماسىن ورىندايدى. وسى ارادا الەمگە ايگىلى اناتولي كارپوۆ, گارري كاسپاروۆ, مايا چەبۋردانيدزەلەردىڭ ءبىرىنشى رازريادتىڭ نورماسىن تەك 9 جاسىندا عانا ورىنداعانىن ايتا كەتسەك دەيمىز.
جانسايا الەم چەمپيوناتىنداعى العاشقى جەتىستىگىن 2007 جىلى كورسەتتى. وسى جىلى ول تۇركيانىڭ انتاليا قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنا قاتىسادى. سول جارىستا قارسىلاستارىنان ءبىر جاس كىشى بولسا دا, الەم جانە ازيا چەمپيوندارىنا لايىقتى قارسىلاس بولا بىلگەن قازاقتىڭ قارشاداي قىزىنا كۇمىس مەدالعا جەتۋگە جارتى ۇپاي عانا جەتپەي قالادى. وسى كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتقان جانسايا ودان كەيىن پاۆلودار مەن الماتىدا ەل چەمپيونى اتانىپ, 2008 جىلى يراننىڭ تەھران قالاسىندا ازيا چەمپيوناتىنىڭ باس جۇلدەسىن جەڭىپ الادى جانە ەڭ جاس ازيا چەمپيونى اتاندى. سول كەزدە ونىڭ شەبەرلىگىنە حالىقارالىق شەبەر نيكولاي پەرەگۋدوۆتىڭ باس باپكەرى ءتانتى بولىپ, جانسايانىڭ وتە تاماشا كومبيناتسيالى ويىن ورنەگىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى.
سودان كەيىن ونىڭ جەڭىسكە دەگەن ىنتاسى ارتىپ, سول جىلى ۆەتنامدا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا تۇركيادا جىبەرگەن ەسەنى قايتارۋعا تىرىسادى. بۇل ءباسەكەگە 72 مەملەكەت قاتىسسا, قازاقستان كومانداسىنان 14 شاحماتشى بارعان بولاتىن. وسى جارىس تۋرالى جانسايانىڭ اكەسى جانە جەكە باپكەرى دانيار ءاشىروۆ قىزىنىڭ جاس مولشەرىندەگى توبىندا 55 شاحماتشى باق سىناسقانىن, جارىستىڭ العاشقى كۇندەرى ولارعا وڭاي بولماعانىن ايتادى. «جانسايا ءبىرىنشى تۋردا يران شاحماتشىسىنان جەڭىلۋگە ءماجبۇر بولدى, – دەيدى ول. – دەگەنمەن, قالعان ون تۋردىڭ بارىندە جەڭىسكە جەتتى. ءسويتىپ, مۇمكىن بولعان 11 ۇپايدىڭ 10-ىن يەلەنىپ, تۇڭعىش رەت الەم چەمپيونى اتاعىن يەلەندى. جانسايانىڭ سوڭعى پارتياسى عالامتوردا تىكەلەي ترانسلياتسيا ارقىلى كورسەتىلدى».
وسى جارىستان كەيىن ءاشىروۆتەر وتباسى جانسايا ەندى تەك ۇلدارمەن شاحمات ويناۋى كەرەك دەپ شەشەدى. بۇعان, ارينە, شاحماتشى قىز قارسى بولمايدى. كەرىسىنشە, ول اكەسىنە ءوزىنىڭ كۋميرى يۋديت پولگار سياقتى بۇرىننان ەر بالالارمەن ويناۋدى جوسپارلاپ جۇرگەنىن ايتادى. ءسويتىپ, 2009 جىلى ول كەزىندە ا.كارپوۆ پەن گ.كاسپاروۆتىڭ جاتتىقتىرۋشىسى بولعان, رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, حالىقارالىق گروسسمەيستەر يۋري رازۋۆاەۆتىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسا باستايدى. «بۇل كىسى الەمنىڭ قازىرگى ايەلدەر اراسىنداعى چەمپيونى الەكساندرا كوستەنيۋكتىڭ باپكەرى. سول كەزدە رازۋۆاەۆ جانسايانىڭ قابىلەت-قارىمى تۋرالى ايتا كەلىپ: «جانسايانىڭ الەۋەتى زور, تالانتتى قىز. ەگەر مەملەكەت 2-3 جىل قولداسا, ول ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيونى اتانۋى ابدەن مۇمكىن. ول ءۇشىن جانسايا ۇلدارمەن ويناپ, شاحماتتاعى شەبەرلىگىن شىڭداۋى كەرەك», دەگەن ەكەن. سودان بىلىكتى باپكەردىڭ سوزىنەن كەيىن قىزىم ۇلدارمەن ويناي باستادى. ءبىر جارىس ارمەنيادا ءوتتى. سوندا ول قىزدار اراسىندا ءبىرىنشى, ۇلدار اراسىندا ءۇشىنشى ورىن يەلەندى. 2009-2010 جىلدارى جانسايا ازيانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاندى. ال بىلتىر تۇركيادا تاعى ءبىر الەم چەمپيوناتىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. بيىل پولشانىڭ كراكوۆ قالاسىندا اسەل سەرىكباي, ءبيبىسارا اساۋباەۆا سياقتى الەم چەمپيونى اتاندى. ءسويتىپ, ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى بولعان قارشاداي قىزىمىز ءبىر پارتيادا عانا تەڭ ويناپ, باسقالارىنىڭ بارىندە جەڭدى», دەيدى د.ءاشىروۆ.
ال جاقىندا برازيليادا اياقتالعان الەمدىك باسەكەدە ءتورتىنشى مارتە جەڭىسكە جەتتى. ونىڭ بۇل جەڭىسىنە وراي ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارنايى جەدەلحات جولداپ, قۇتتىقتادى. بۇل ءبارىمىزدىڭ, ءاسىرەسە, جانسايانىڭ مەرەيىن تاسىتتى.
وسى تۇستا اشىروۆتەر وتباسى اتىنان جانسايانىڭ الەم چەمپيوناتتارىنا قاتىسۋىنا دەمەۋشىلىك جاساپ جۇرگەن «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اق باسشىلىعىنا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلەدى, – دەيدى د.ءاشىروۆ اڭگىمە ورايىندا تاعى دا.
جانسايانىڭ ەندىگى ماقساتى – الەمنىڭ ەكى رەكوردىن جاڭارتۋ. ءبىرىنشىسى – شاحماتتان ەڭ جاس حالىقارالىق گروسسمەيستەر اتانۋ بولسا, ەكىنشىسى – ايەلدەر اراسىندا الەم چەمپيوناتىندا جەڭىسكە جەتۋ كورىنەدى. ونىڭ كوزدەگەن ماقساتىنا جەتۋىنە ءبىز دە تىلەكتەسپىز.
داستان كەنجالين.
