بۇل قازاقستاندىق جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن وتە ءتيىمدى بولماق. ويتكەنى جاڭا جىلدان باستاپ قازىرگىدەي قاعاز تۇرىندەگى ساقتاندىرۋ ءپوليسىن ۇنەمى الىپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى بولمايدى. نەگە دەسەڭىز, اكىمشىلىك كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, قاعاز تۇرىندەگى ساقتاندىرۋ ءپوليسى تالاپ ەتىلمەيدى جانە ونىڭ جوقتىعى ءۇشىن ايىپپۇل سالىنبايدى. الايدا بۇل جۇرگىزۋشىلەردىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى ساقتاندىرۋ ءپوليسى ەندى كولىك يەلەرىنە كەرەك ەمەس ەكەن دەگەندى بىلدىرمەيدى. ول بۇرىنعىشا وتە قاجەت بولادى. تەك بۇل حالىق پەن بيزنەس ءۇشىن ساقتاندىرۋ باعاسىن ارزانداتىپ, ساقتاندىرۋ تولەمىن الۋدى جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا قولدانىستاعى ۇلگىنى ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ پوليسىنە الماستىرۋ دەيمىز. ءسويتىپ مىندەتتى جانە ەرىكتى ساقتاندىرۋدىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ جاساسۋعا جول اشىلادى. جاڭا جىلدان كەيىن ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ جۇيەسى جۇزەگە اسقان سوڭ ساقتاندىرۋ ءپوليسى ونلاين ارقىلى راسىمدەلەدى. بۇل قازىرگى ءداستۇرلى تۇردەگىدەي ساقتاندىرۋ كومپانياسىنا بارماي-اق, ينتەرنەت ارقىلى (ۇيالى تەلەفون نەمەسە كومپيۋتەرمەن) ساقتاندىرۋشى كومپانيالاردان ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋعا قاتىستى مالىمەت بىلۋگە بولادى. سودان كەيىن ارادا ساقتاندىرۋ تۋرالى كەلىسىمشارت جاسالىپ, ساقتاندىرۋ كومپانياسى شوتىنا تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ تولەمى تۇسكەن سوڭ, ولار ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ جاسالعانى تۋرالى مالىمەتتەردى ساقتاندىرۋدىڭ بىرىڭعاي دەرەكتەر بازاسىنا قوسادى. دەرەكتەر بازاسىندا جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالاردىڭ كەلىسىمشارتى, ياعني قۇجاتى تىركەلىپ, وعان بىرەگەي ءنومىر بەرىلەدى. مىنە, وسى بىرەگەي ءنومىرلى قۇجات ەلەكتروندى پوليس دەپ اتالادى. بۇل ەلەكتروندى پوليس جەكە ادامنىڭ ەلەكتروندى پوشتاسىنا دا جىبەرىلەدى.
ءسويتىپ جاڭا جىلدان باستاپ اكىمشىلىك پوليتسيا قىزمەتكەرى جۇرگىزۋشىدەن قاعاز تۇرىندەگى ساقتاندىرۋ ءپوليسىن تالاپ ەتپەيدى. ال جۇرگىزۋشىگە مەندە ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ ءپوليسى بار دەپ دالەلدەۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ەندى ونى اكىمشىلىك پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ ءوزى دالەلدەيدى. سوندىقتان ەلەكتروندى ساقتاندىرۋ ءپوليسىن ۋاقىتىلى تالاپقا ساي العان ءجون. دەگەنمەن ەگەر تالاپ ەتىلسە, ساقتاندىرۋشى كومپانيا جۇرگىزۋشىگە ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىكتى مىندەتتى ساقتاندىرۋ تۋرالى ءپوليستىڭ قاعاز تۇرىندەگىسىن دە شىعارىپ بەرە الادى. بىراق قاعاز تۇرىنە قاراعاندا, ونىڭ ەلەكتروندى ءتۇرىنىڭ ەشۋاقىتتا جوعالمايتىندىعى جانە ونى ەشكىمگە كورسەتىپ دالەلدەۋدىڭ دە كەرەك ەمەستىگى – ارتىقشىلىعى دەيمىز.
الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»
