ولار: باعدارشام نىساندارىن بەيىمدەپ باسقارۋ; جۇرگىزۋشىلەردى حاباردار ەتۋ جۇيەسى; قوعامدىق كولىكتى ديسپەتچەرلىك قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى; جول ءجۇرۋ اقىسىن تولەۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسى; قالانىڭ اۆتوتۇراق كەڭىستىگىن باقىلاۋ جوباسى; جول قيىلىستارىن بەينەباقىلاۋ جۇيەسى. ITS جوباسى باس قالامىزداعى بىرقاتار كوشەدە رەتتەلەتىن جول قيىلىسىن اۆتوماتتى باسقارۋدى جۇزەگە اسىردى. وسى جوبانى پايدالانۋ ناتيجەسىندە بۇل كوشەلەر قيىلىسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى مەن كولىك اعىندارىنىڭ قوزعالىس جىلدامدىعىن ورتا ەسەپپەن 21 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزىلدى.
جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ يننوۆاتسيالىق جوبالارىندا قالا كوشەلەرىندەگى قوعامدىق كولىك قاتىناسىنىڭ جانە جولاۋشىلارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنىڭ دا ەرەكشە باسىمدىعى بار ەكەندىگى داۋسىز. وسىعان وراي ەلورداداعى قوعامدىق كولىك قاتىناسىن جاقسارتۋ جانە جولاۋشىلارعا بارىنشا ءتيىمدى دە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ جايى بارعان سايىن جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. «اقىلدى قالا» الەمدىك ۇدەرىسىنە قوسىلعان استانانىڭ سوڭعى كەزدە جۇزەگە اسىرعان ءىرى جوبالارىنىڭ ءبىرى – «ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى» (يكج). قالا كوشەلەرىمەن كۇن سايىن 500 مىڭنان استام كولىك قاتىنايتىن ەلوردامىز ءۇشىن يكج جوباسى اۋاداي قاجەت.
يكج جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى جول قيلىستارىنداعى كولىك قاتىناسىن وڭتايلاندىرۋ بولىپ تابىلادى. ەڭ باستىسى, ەلورداداعى كولىك قاتىناسىنىڭ جاڭا جۇيەسى قوعامدىق كولىك قاتىناسىنا باسىمدىق بەرەدى. جوبا تولىق ىسكە قوسىلعان كەزدە قالا كوشەلەرىندەگى قوعامدىق كولىك قاتىناسىنا بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالىپ, جولاۋشىلاردىڭ ەشبىر كەدەرگىسىز ءجۇرىپ-تۇرۋىنا تولىق جاعداي جاسالماق. جوبا بويىنشا وزدەرىنە بولىنگەن ارناۋلى جەكە جولاقتارمەن جۇرەتىن جەدەل اۆتوبۋستار قاتارى كوبەيەدى. باسقاشا ايتساق, قوعامدىق كولىكتەر كوشەلەردەگى كولىك تاسقىنىنا تاۋەلدى بولماي, ەركىن قاتىنايدى. بارلىق باعدارشام دا ولاردىڭ كىدىرىسسىز قوزعالىسىنا نەگىزدەلىپ قايتا جاسالادى. وسىلايشا باس قالامىزدا قوعامدىق كولىككە باسىمدىق بەرۋ ءۇشىن بارلىق شارا جاسالۋدا.
2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ, باس قالامىزداعى كوشەلەردىڭ 12 ۋچاسكەسىندە قوعامدىق كولىكتىڭ ەركىن قوزعالىسىنا ارنالعان Bus Lane جولاعى ىسكە قوسىلدى. ەسكە سالا كەتەتىن بولساق, بۇعان دەيىن Bus Lane قوعامدىق كولىك جولاعى قالا كوشەلەرىنىڭ 38,4 شاقىرىمىن قۇرايتىن 11 ۋچاسكەسىندە ءىس جۇزىنە اسىرىلعان بولاتىن. ءسويتىپ, قازىر استانا قالاسى كوشەلەرىندە جالپى ۇزىندىعى 75,9 شاقىرىمدى قۇرايتىن ارنايى كەدەرگىسىز قوعامدىق كولىك جولى قالىپتاستى.
Bus Lane قوعامدىق كولىك جولاعىن ەنگىزۋ اۆتوبۋستار مارشرۋتتارىنىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرىپ, ۋاقىتىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازىردىڭ وزىندە, بۇل جوبا جول قوزعالىسى وتە جوعارى قابانباي باتىر, سارىارقا, تۇران, رەسپۋبليكا داڭعىلدارىنداعى, بەيبىتشىلىك كوشەسىندەگى قوعامدىق كولىك قوزعالىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىردى. سونىمەن بىرگە Bus Lane قوعامدىق كولىك جولاعى جولدىڭ ۇزىنا بويىنا سوزىلاتىن كولىك تۇراقتارىن جويۋعا, رۇقساتسىز قالىپتاسقان تۇراقتاردىڭ قىسقارۋىنا اكەلدى.
كەلەر جىلى دا بىرقاتار كوشەگە قوعامدىق كولىككە ارنالعان BUS LANE جولاعىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جول قوزعالىسى كۇردەلىلىگىن تاعى 14 پايىزعا جەڭىلدەتپەك. جالپى, ەلوردادا قوعامدىق كولىك جولاعىن ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە تاڭەرتەڭگى جانە كەشكى ۋاقىتتاردا ايالداماداعى جولاۋشىلاردىڭ اۆتوبۋستاردى كۇتۋ ۋاقىتىن 24 پايىزعا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
قالا كوشەلەرىندەگى كەپتەلەكتەردى ازايتۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى جوباسى – ءبىر باعىتتى جولداردى ەنگىزۋ. قازىر باس قالامىزداعى ءبىر باعىتتى جولداردىڭ ۇزىندىعى 80 شاقىرىمنان اسادى. الداعى ۋاقىتتا ءبىر باعىتتا عانا قاتىنايتىن جولداردىڭ قاتارى كوبەيتىلەتىن بولادى.
وزىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن يكج جوباسى استاناداعى كولىك اعىنىنىڭ جىلدامدىعىن دا ارتتىردى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن قالا كوشەلەرىندەگى كولىك قوزعالىسىنىڭ ورتاشا جىلدامدىعى ساعاتىنا 20 شاقىرىم بولسا, جوبا ىسكە اسىرىلا باستاعان 2017 جىلى كولىك قوزعالىسىنىڭ جالپى جىلدامدىعى ساعاتىنا 30 شاقىرىمعا جەتكەن كورىنەدى. ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى قوزعالىسىن جۇزەگە اسىرۋ الەمدە باسىمدىق بەرىلگەن ۇردىستەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. لوندون, مادريد, ابۋ-دابي سياقتى ءىرى قالالاردا ءىس جۇزىنە اسىرىلعان بۇل جوبا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگى مەن وركەنيەتتىلىگىن دالەلدەدى. قالا حالقىنىڭ سانى جىل سايىن تۇراقتى تۇردە 50 مىڭ ادامعا كوبەيىپ وتىراتىن استانا ءۇشىن كولىك قوزعالىسىنىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ − ۋاقىت تالابى.
قوعامدىق كولىك جۇيەسىن جاقسارتۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى جوباسى − جول ءجۇرۋ اقىسىن تولەۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسىن ەنگىزۋ. اتالعان جوبانىڭ باستى ماقساتى – ەلوردامىزدىڭ جولاۋشىلار تاسىمالىن بۇرىنعىدان دا ساپالى ءارى جايلى ەتۋ. جول ءجۇرۋ اقىسىن تولەۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسىن ەنگىزۋ (جاتەج) استانا قالاسىنىڭ قوعامدىق كولىك جولاۋشىلارىنا تومەندەگىدەي ارتىقشىلىقتاردى ۇسىنادى: ولار قالتالارى مەن ءاميانداردا اقشا, تيىندار سالىپ ءجۇرۋ قاجەتتىلىگىنەن بوساتىلادى. سونىمەن بىرگە قولما-قول اقشانىڭ ۇرلانۋىن تومەندەتۋگە, دەربەستەندىرىلگەن كارتالاردى پايدالانۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا جاعداي جاساپ, 60 مينۋت ىشىندە جول ءجۇرۋ اقىسىن قوسىمشا تولەۋدى قاجەت ەتپەي, باسقا اۆتوبۋسقا تەگىن اۋىسىپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
استانادا قوعامدىق كولىكپەن جۇرەتىن حالىققا بارىنشا ءتيىمدى دە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان تاعى ءبىر يگى جوبا – جابىق ءتيپتى ايالداما پاۆيلوندارىن سالۋ. اتالعان جوبا بويىنشا باس قالامىزدىڭ قوعامدىق كولىك ايالدامالارىن تولىعىمەن جاڭعىرتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. ياعني, جوبانىڭ باستى ماقساتى – جولاۋشىلاردى جەل, جاڭبىر, قار جانە اياز سياقتى اۋا رايىنىڭ قولايسىز قۇبىلىستارىنان قورعاي وتىرىپ, ايالدامالاردا اۆتوبۋس كۇتۋگە بارىنشا وڭتايلى جاعداي جاساۋ. بۇگىنگى كۇنى استانادا ونداعان جابىق ءتيپتى ايالداما پاۆيلوندارى ورناتىلدى. جالپى, ەلوردانىڭ ەڭ كوپ جولاۋشىلار قاتىنايتىن جانە جۇكتەمەسى جوعارى ۋچاسكەلەرىندە بارلىعى 82 جابىق جاڭا ايالدامالار پاۆيلوندارىن ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن بىرگە قازىر ەلوردا ايالدامالارىندا 133 تابلو جۇمىس ىستەپ تۇر. وسى تابلولاردىڭ ءتيىمدى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە جولاۋشىلار وزدەرىنە قاجەتتى اۆتوبۋستاردىڭ ايالدامالارعا كەلۋ ۋاقىتىن الدىن الا ءبىلىپ وتىرادى. Astra Bus ءموبيلدى قوسىمشاسى جولاۋشىلار ءۇشىن اۆتوبۋستاردىڭ باعدارىن باقىلاۋدىڭ ەكى نۇسقاسىن ۇسىنادى. ءبىرىنشىسى – كارتوگرافيالىق باعدار, ەكىنشىسى – ايالداماعا اۆتوبۋستاردىڭ كەلەتىن ۋاقىتىن كورسەتىپ تۇراتىن تابلو. بۇگىندە بۇل ءموبيلدى قوسىمشالاردى پايدالاناتىن قالا حالقىنىڭ سانى 200 مىڭنان اسىپ جىعىلدى.
تۇيىندەي ايتساق, بۇل زاماناۋي جوبالاردىڭ باستى ماقساتى قالا كوشەلەرىندەگى كەدەرگىسىز كولىك قاتىناسىنا بارىنشا ءتيىمدى جاعداي جاساپ, قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, جول-كولىك ماسەلەسىندە استانالىقتاردىڭ جوعارى مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
