ساياسات • 24 قازان, 2018

سەردار يىلماز: قازاقستان جەتىستىگىنىڭ نەگىزگى كىلتى

382 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
سەردار يىلماز: قازاقستان جەتىستىگىنىڭ نەگىزگى كىلتى

قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ادام قۇن­دى­لىعىنا باسىمدىق بە­رىپ, ءداستۇر مەن جاڭعىرۋ تاقى­رىپ­تارىنا ايرىقشا نازار اۋدارۋى, ەلدىڭ ەكونوميكادان ساياساتقا, تۋريزمنەن دامۋ ۇدەرىسىنە دەيىنگى بۇكىل ساياسي شەشىمدەر قابىلداۋى – قازاقستاننىڭ جاڭا بەلەسكە اياق باسقانىنىڭ جارقىن كورىنىسى.

پرەزيدەنتتىڭ 2018 جىلعى 5 قازاندا جاريالاعان حالىققا جول­داۋىندا تۇرعىنداردىڭ ەكو­نو­ميكالىق احۋالىن جاقسارتۋ, بيۋروكراتيانى ازايتۋ, الەۋمەتتىك, ءبىلىم جانە قىزمەت سالالارىن جەتىلدىرۋ, جاسالعان رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ, ەڭ تومەنگى جالاقى كولەمىن 1,5 ەسە ارتتىرىپ, مۇعالىمدەر مەن پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, تۇرعىن ءۇي ساپاسىن جاقسارتۋ – جاڭا كەزەڭگە قادام باسۋدىڭ اي­قىن دالەلى. بيىلعى جولداۋدان ءۇش با­سىمدىقتى اتاپ كورسەتۋگە بولا­دى. ءبىرىنشىسى, نەگىزگى باعىت – قازاقستان حالقىنىڭ ەكونو­ميكالىق, الەۋمەتتىك, مادەني جانە تۇرمىستىق ماسەلەلەرىن قامتىپ, ادام كاپيتالىن دامىتا وتىرىپ, ەلدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە جاعداي جاساۋ. ن.نازارباەۆ ءوز سوزىندە ادام قۇندىلىعىنا نازار اۋدارىپ, حالىقتىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى مەملەكەت دامۋىنىڭ كەپىلى ەكەنىن انىق كورسەتە ءبىلدى. 

ەكىنشىدەن, ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا, اتاپ ايتقاندا, بالالاردىڭ وقۋ دەڭ­گەيىن كوتەرۋ, مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتتەگى ءبىلىم جانە عىلىم ساپاسىن جاقسارتۋدى ار­نايى ءبىلىم وردالارىنداعى ستان­دارتقا بەيىمدەۋگە ۇمتىلىس, مۇعا­لىمدەردىڭ, پوليتسيا قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ مەن تومەنگى جالاقى مولشەرىن ۇلعايتۋ نازارباەۆتىڭ ەلدەگى الەۋ­مەتتىك مەملەكەتتىلىكتى نى­عايتۋعا ەرەكشە كوڭىل بول­گەنىنىڭ ايعاعى. سونىمەن قاتار سىني پەرسپەكتيۆا, كوممۋنيكا­تسيا, تەحنولوگيالىق ازىر­لەمە­لەردى ساقتاۋ, شەت ءتىلىن ءبىلۋ, شى­عار­ماشىلىق جانە كو­ماندالىق رۋح سەكىلدى باعىتتارعا دا باسىمدىق بەرىلدى. 

ن.نازارباەۆتىڭ بيلىك وكىل­دەرى حالىقتىڭ قوجايىنى ەمەس, قىزمەتشىسى ەكەنىنە نازار اۋدارۋى, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋى اسا ماڭىزدى. ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق تاتۋلىققا قۇرمەت كورسەتۋ – قازاقستان حالقى­نىڭ بىرلىگىنە, مادەني تامىرى­نان اجىراماۋىنا جاعداي جاساپ, قۇقىقتىق ماسەلەنى با­رىنەن جوعارى قويۋ ارقىلى الەۋ­مەتتىك مەملەكەت قالىپتاس­تىرۋ جولىنداعى باتىل قادام. ياعني, پرەزيدەنت حالقىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋىن, تۇرعىندار­دىڭ ءبىر تۋ استىنا جينالعانىن ماق­تانىشپەن ايتاتىنداي تەڭدەسسىز مەملەكەت قۇرۋعا بارىن سالادى. 

جولداۋدا ايتىلعان ءۇشىنشى ماسەلە – الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىنە ۇلگى بولاتىن, قازاقستان ۇستانعان كوپۆەكتورلى سىرت­قى ساياسات. تاۋەلسىزدىگىنە 27 جىل تولعان قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن العان العاشقى كۇندەردەن بۇگىنگە دەيىن سىرت­­قى ساياساتتاعى اتقارعان جۇمىستارى­ حا­لىقارالىق ارەناداعى ابىرويىن­ اسىر­دى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى رە­تىن­­دە­ يادرو­­لىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋ­دى, ەلوردانى الماتىدان استا­­نا­عا كوشىرىپ, زاماناۋي شاھار سالۋ­­دى, تۇركى جانە يسلام الەمىنىڭ الدىڭ­­عى قاتارلى مەملەكەتىنە اينالۋدى, ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتى­ماق­­تاستىق ۇيىمى, يسلام ىنتى­ماق­تاس­تىعى ۇيىمى سامميتتەرىن وتكىزۋدى, ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرى­لۋىنا مۇرىندىق بولۋدى, دۇ­نيە­جۇ­زىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋدى اتاپ كورسە­تۋگە بولادى. اسىرەسە سۋ-24 ۇشا­عىن­ اتىپ تۇسىرگەننەن كەيىن تۇركيا مەن رەسەيدى تاتۋلاستىرعان دا وسى قازاق­ستان تاراپى. ودان بولەك قىسقى ازيادا وتكىزگەن تۇڭعىش ورتالىق­ازيالىق, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن ۇيىم­داستىرعان تمد-داعى العاشقى مەملەكەت اتاندى. سونداي-اق 2017 جىلى سيرياداعى ماسەلە بويىنشا استا­نا پرو­­تسەسىنىڭ ءوتۋى دە قازاقستاننىڭ الەم­دىك­ ساياسات ساحناسىنداعى بەدە­لىن ايعاق­تاي­ ءتۇستى. مۇنىڭ ءبارى تاۋەل­سىزدىكتىڭ ارقا­سى. 

2017 جىلى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە بولىپ سايلانۋى ورتالىق ازيانىڭ ۇزدىگى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى. ەندەشە, ن.نازارباەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا استىن سىزىپ كور­سەت­كەن سىرتقى ساياسات تاقىرىبى قا­زاق­ستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءيميدجىن, الەمدىك ساياساتتا ماڭىزعا يە جانە راتسيونالدى شەشىم قابىلدايتىن ەلگە اينالعانىنىڭ كور­سەتكىشى. قىسقاشا ايتقاندا, قازاقستان ءتيىم­دى جانە بەلسەندى سىرتقى ساياسا­تى ارقىلى وڭىرلىك جانە جاھاندىق بەي­بىت­شى­لىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جو­لىنداعى جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.

قورىتا كەلگەندە, 2018 جىلعى 5 قازاند­اعى حالىققا جولداۋىندا ن.نازار­باەۆ ىشكى ساياساتتا ادام كاپيتالىنا باسىمدىق بەرە وتىرىپ الەۋمەتتىك مەملەكەت قالىپتاستىرۋدى, سىرتقى ساياساتتا ءتيىمدى وڭىرلىك جانە جاھاندىق ماسەلەلەردى جالعاستىرا بەرەتىنىن كورسەتىپ بەردى. مەملەكەت پەن قوعامدى جاڭعىرتۋ, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, بيۋروكراتيانى ازايتۋ, الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسارۋى مەن زاڭدىلىقتى نىعايتۋعا باسىمدىق بەرىلۋى قازاق قوعامىنىڭ وركەندەۋىنە, سونداي-اق باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستان – جاس, كوپۇلتتى, بولا­شاعىنا ماقتانىشپەن كوز تاستايتىن, دامۋ قارقىنى جوعارى مەملەكەت. مەملەكەت قۇرۋ جولىندا بيىك بەلەستى باعىندىرا وتىرىپ, جاڭا كەزەڭگە اياق باستى. وسى ورايدا, كوشباسشىلىق دارىنىن بارىنشا قولدانىپ, از ۋاقىت ىشىندە ەلدى الەمدىك ساحنادا ۇلكەن بەدەلگە يە بولۋىنا جاعداي جاساعان ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى وراسان. ەندەشە, پرەزيدەنتتىڭ پىكىرلەرى مەن شەشىمدەرىن جىل سايىنعى حالىققا جولداۋىندا ءبولىسىپ وتىرۋى, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى دا قازاقستاننىڭ قازىرگى جەتىستىگىنىڭ نەگىزگى كىلتى. 

سەردار يىلماز, 

فيلوسوفيا دوكتورى, مۋعلا سىتكى كوچمان ۋنيۆەرسيتەتى, ساياسات جانە حالىقارالىق قاتىناستار ءبولىمىنىڭ مۇشەسى

سوڭعى جاڭالىقتار