بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇراقتى باسىمدىق بەرىپ كەلە جاتقان وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. ەلباسى جاقىندا قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جولداۋىندا «اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ كەرەك. نەگىزگى مىندەت – ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن 2022 جىلعا قاراي 2,5 ەسە كوبەيتۋ», دەپ اتاپ كورسەتتى.
ءيا, ەلىمىزدە مال شارۋاشىلىعىن, ونىڭ ىشىندە ەتتى مال شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋعا قاجەتتى بارلىق قولايلى جاعدايلار بار. ەلىمىز جايىلىمدىق جەردىڭ كولەمى بويىنشا الەمدە بەسىنشى ورىندى يەلەنەدى. مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن 180 ميلليون گەكتاردان استام جايىلىمدىق جەر بار. فەرمەرلەردىڭ قاتتى جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋ ءۇشىن 2 ميلليون گەكتاردان استام جەردى سۋارمالى شابىندىققا اينالدىرۋعا مۇمكىندىكتەرى بار. سونىمەن بىرگە حالقىمىزدىڭ جارتىسىنان استامى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى جانە اتاكاسىپپەن اينالىسۋ داعدىسى داستۇرگە اينالعان.
قازاقستاندىق فەرمەرلەردى ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىنداعى ىسكە جۇمىلدىرۋدا سوڭعى جىلدارى جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان رەسپۋبليكالىق «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ بەرەرى مول.
جاقىندا اقتوبە وبلىسىندا اتالعان باعدارلاما بويىنشا رەسەي فەدەراتسياسىنان اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانىڭ ءبىرىنشى پارتياسى اكەلىندى.
– «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردى قولداۋ جانە ءىرى قارا مال باسى سانىن كوبەيتۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. اقتوبە وبلىسىندا اتالمىش باعدارلامانىڭ اياسىندا فەرمەرلەر شەتەلدەن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال ساتىپ الۋدا. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وبلىسىمىز بويىنشا 43 فەرمەرلىك شارۋاشىلىق وسى ماقساتتا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الدى. ولارعا قور تاراپىنان قارجىلاندىرۋ ناتيجەسىندە 2 مىڭنان استام ەتتى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانى ساتىپ الۋعا قاراجات بەرىلدى, – دەيدى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلىق قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامى اقتوبە فيليالىنىڭ ديرەكتورى گۇلجانات ەرعازينا.
ناقتى مىسال كەلتىرەتىن بولساق, اقتوبە وبلىسى, بايعانين اۋدانىنداعى «قىزىل شوقى» شارۋا قوجالىعى بيىلعى جىلى رەسەيدىڭ پەرم ايماعىنان گەرەفورد تۇقىمىنىڭ 75 باس ەتتى سيىرلارىن ساتىپ الدى. شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى رينات ەرعاليەۆتىڭ ايتۋى بويىنشا, «قىزىل شوقى» شارۋا قوجالىعى 2012 جىلدان بەرى بۇل سالادا جەمىستى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى ەكەن. شارۋا قوجالىعى قونىستانعان بايعانين اۋدانىنداعى «قىزىل بۇلاق» سەلولىق وكرۋگى اۋدان ورتالىعىنان 85 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. قازىرگى كەزەڭدە شارۋا قوجالىعىندا 900 شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتقان مال شارۋاشىلىعى كەشەنى بار. سونىمەن بىرگە 4840 گەكتار جايىلىم جانە 15 گەكتار شابىندىق جەر دە وسى شارۋا قوجالىعىنىڭ يەلىگىندە كورىنەدى. شارۋاشىلىقتا جەم-ءشوپ دايىنداۋعا قاجەتتى تەحنيكالار دا ساقاداي-ساي.
– مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان مەملەكەتتىك كومەكتى تۇراقتى كورىپ كەلە جاتىرمىز. العاش رەت «قىزىل شوقى» شارۋا قوجالىعى 2016 جىلى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلىق قولداۋ قورىنان» «يگىلىك» باعدارلاماسى بويىنشا 30 مال باسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن نەسيەلىك قارجى الدى. ءبىز بۇل نەسيەلەۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىن بارىنشا سەزىندىك. اتاپ ايتقاندا, بەرىلگەن قارجىنىڭ ۇستەمە پروتسەنتى تومەن جانە ۇزاق مەرزىمگە بەرىلەدى, – دەيدى ءوز سوزىندە «قىزىل شوقى» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى رينات ەرعاليەۆ.
گۇلجانات ەرعازينانىڭ پىكىرىنشە, اسىل تۇقىمدى ەتتى مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتەتىن فەرمەرلەرگە بارىنشا قارجىلىق مۇمكىندىكتەر جاسالعان. ماسەلەن, ءبىر فەرمەردىڭ 70 ميلليون تەڭگەگە دەيىن نەسيە الاتىن مۇمكىندىگى بار. نەسيە 15 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلەدى. ونىڭ ۇستىنە العاشقى ەكى جىلدا فەرمەرلەر نەسيە تولەۋدەن بوساتىلادى. مەملەكەت سۋبسيديالاۋ ارقىلى نەسيەنىڭ 14 پروتسەنتتىك ۇستەمە اقىسىن 4 پروتسەنتكە دەيىن تومەندەتۋگە جانە شەتەلدەردەن ەتتى اسىل تۇقىمدى مالدىڭ قۇنىن ازايتۋعا سۋبسيديا تولەيدى. سونىمەن, ءتيىمدى سىياقى ۇستەمەسى جىلىنا 4,4 % اسپايدى.
– بيىلعى جىلى ءبىز قوردان 40 ميلليون جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قول جەتكىزدىك. ءوزىمىز رەسەيدىڭ پەرم ايماعىنداعى كلياپوۆ ەلدى مەكەنىنە بارىپ 75 باس گەرەفورد اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ساتىپ الدىق. قازىرگى كۇنى اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى مال ارنايى كارانتيننەن وتكىزىلىپ, شارۋا قوجالىعىنىڭ جايىلىمدارىندا جايىلىپ جاتىر, – دەيدى رينات ەرعاليەۆ.
مىنە, وسىلاي شاعىن شارۋاشىلىقتار 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن كوتەرۋ جۇمىستارىنا قاتىسۋدا. بۇل باعىت بويىنشا شارۋاشىلىقتار شەتەلدەن اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الىپ, ودان ءتول الادى. ەتتى جاس مالدى بورداقىلاۋ الاڭدارىنا تاپسىرادى. ولار, تيىسىنشە ەتتىڭ تاۋارلى كولەمىن جيناقتاپ, ونى ىشكى جانە سىرتقى نارىقتارعا جەتكىزۋمەن اينالىسادى. بۇل جۇمىستىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىقتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى كوتەرىلىپ, جەرگىلىكتى مالدىڭ سانى مەن ساپاسى ارتادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ازىرلەگەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جولدارى وسىنداي. ەڭ ماڭىزدىسى – اۋىل تۇرعىندارى جۇمىسپەن قامتىلىپ, وتاندىق ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعى نىعايىپ, سالانىڭ ەكسپورتتىق باعىتتىلىعى كۇشەيەدى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
